JISMONIY YUKLAMAGA TURLI DARAJADA MOSLASHGAN SPORTCHI AYOLLARDA GIPERANDROGENIYA SINDROMINING KLINIK XUSUSIYATLARI
- Авторы:Jamalutdinova Iroda Shavkatovna
- Дата публикации:November 20, 2026
- Тип:Статья
- DOI: 10.64156/mju.10024 Скопировано
- Том / № Выпуска:Том 1 №6 (2026)
Аннотация
Annotatsiya. Maqsad. Turli sport turlari bilan shug‘ullanuvchi ayollarda giperandrogeniya sindromining klinik va laborator xususiyatlarini ularning jismoniy yuklamaga moslashuv darajasini inobatga olgan holda baholash.
Materiallar va usullar. Tadqiqot davomida 15–40 yoshdagi 240 nafar sportchi ayol tekshiruvdan o‘tkazildi hamda ular mashg‘ulot yuklamasiga moslashuv darajasiga ko‘ra past, o‘rta va yuqori ko‘rsatkichli guruhlarga ajratildi. Tekshiruv jarayonida giperandrogeniyaning klinik belgilari (girsutizm, husnbuzar toshishi, hayz siklining buzilishi, xavotir hissi), androgenlar konsentratsiyasi (umumiy va erkin testosteron, DGEA-sulfat), psixoemotsional holat hamda jismoniy ish qobiliyati o‘rganildi.
Natijalar. Moslashuv darajasi past bo‘lgan guruhga qaraganda yuqori darajada moslashgan sportchilarda girsutizm (71,7% ga nisbatan 35,1%), husnbuzar (68,3% ga nisbatan 29,8%) va hayz sikli buzilishining (63,3% ga nisbatan 30,9%) uchrash ko‘rsatkichi sezilarli ravishda kam bo‘ldi (p<0,05).
Shuningdek, ushbu guruhda androgenlar miqdori ham ancha past ekanligi kuzatildi. Moslashuv (adaptatsiya) darajasi bilan giperandrogeniya alomatlarining chekinishi (regressiyasi) o‘rtasida ijobiy korrelyatsion bog‘liqlik aniqlandi. Xulosa. Jismoniy yuklamaga moslashuvning yuqori darajasi giperandrogeniyaning klinik va gormonal belgilarining yengilroq namoyon bo‘lishi bilan bog‘liq bo‘lib, bu mazkur holat patogenezida uning kompensator rol o‘ynashidan dalolat beradi.
Kalit so‘zlar: giperandrogeniya, sportchi ayollar, adaptatsiya, androgenlar.
Аннотация. Цель исследования. Проанализировать клинические и лабораторные признаки синдрома гиперандрогении у женщин-спортсменок разных видов спорта с учётом уровня их адаптации к физической нагрузке.
Материал и методы. Обследовано 240 спортсменок 15–40 лет, распределённых по степени адаптации к нагрузкам на группы с низким, средним и высоким уровнем. Оценивались клинические проявления гиперандрогении (гирсутизм, акне, нарушения менструального цикла, тревожность), концентрации андрогенов (общий и свободный тестостерон, ДГЭА-сульфат), психоэмоциональный статус и физическая работоспособность.
Результаты. У спортсменок с высоким уровнем адаптации по сравнению с группой низкой адаптации достоверно реже встречались гирсутизм (35,1% против 71,7%), акне (29,8% против 68,3%) и нарушения менструального цикла (30,9% против 63,3%) (p<0,05). В этой же группе отмечены и значимо более низкие уровни андрогенов. Выявлена положительная корреляция между уровнем адаптации и уменьшением выраженности симптомов гиперандрогении.
Вывод. Высокий уровень адаптации к физической нагрузке сопряжён с менее выраженными клиническими и гормональными проявлениями гиперандрогении, что указывает на её компенсаторную роль в патогенезе этого состояния.
Ключевые слова: гиперандрогения, спортсменки, адаптация, андрогены.
Abstract. Objective. To assess the clinical and laboratory features of hyperandrogenism syndrome in women involved in various sports, taking into account their degree of adaptation to physical load.
Materials and Methods. The study examined 240 female athletes aged 15–40 years, who were divided by level of adaptation to training load into low, medium and high groups. The assessment covered clinical signs of hyperandrogenism (hirsutism, acne, menstrual irregularities, anxiety), androgen concentrations (total and free testosterone, DHEA-sulfate), psycho-emotional status and physical performance.
Results. Compared with the low-adaptation group, athletes with high adaptation had a significantly lower prevalence of hirsutism (35.1% vs 71.7%), acne (29.8% vs 68.3%) and menstrual disorders (30.9% vs 63.3%) (p<0.05). Androgen levels in this group were also markedly lower. A positive correlation was found between the level of adaptation and the regression of hyperandrogenism symptoms.
Conclusion. A high level of adaptation to physical load is linked to milder clinical and hormonal manifestations of hyperandrogenism, which points to its compensatory role in the pathogenesis of this condition.
Keywords: hyperandrogenism, female athletes, adaptation, androgens.
References
- 1. Handelsman DJ, Hirschberg AL, Bermon S. Circulating Testosterone as the Hormonal Basis of Sex Differences in Athletic Performance. Endocr Rev. 2018 Oct 1;39(5):803-829. doi: 10.1210/er.2018-00020.
- 2. Hirschberg AL. Female hyperandrogenism and elite sport. Endocr Connect. 2020 Apr;9(4):R81-R92. doi: 10.1530/EC-19-0537.
- 3. Hirschberg AL. Female Hyperandrogenism in Elite Sports and the Athletic Triad. Semin Reprod Med. 2022 Mar;40(1-02):32-41. doi: 10.1055/s-0041-1736337.
- 4. Huang G, Basaria S. Do anabolic-androgenic steroids have performance-enhancing effects in female athletes? Mol Cell Endocrinol. 2018 Mar 15;464:56-64. doi: 10.1016/j.mce.2017.07.010.
- 5. Javed A, Kashyap R, Lteif AN. Hyperandrogenism in female athletes with functional hypothalamic amenorrhea: a distinct phenotype. Int J Womens Health. 2015 Jan 13;7:103-11. doi: 10.2147/IJWH.S73011.
- 6. La Vignera S, Condorelli RA, Cannarella R, Duca Y, Calogero AE. Sport, doping and female fertility. Reprod Biol Endocrinol. 2018 Nov 19;16(1):108. doi: 10.1186/s12958-018-0437-8.
- 7. Li N, Yang C, Xie H, Liu Y, Liao Y. Effects of Aerobic Exercise on Rats with Hyperandrogenic Polycystic Ovarian Syndrome. Int J Endocrinol. 2021 Aug 9;2021:5561980. doi: 10.1155/2021/5561980.
- 8. Manthey C, Cepon-Robins T, Warrener A. Hyperandrogenism associated with polycystic ovary syndrome may have a protective effect against fracture risk in female athletes: A pilot study. Am J Hum Biol. 2024 Aug;36(8):e24070. doi: 10.1002/ajhb.24070.
- 9. Musrap N, Diamandis EP. Prostate-Specific Antigen as a Marker of Hyperandrogenism in Women and Its Implications for Antidoping. Clin Chem. 2016 Aug;62(8):1066-74. doi: 10.1373/clinchem.2016.256198.