МЕТАБОЛИЧЕСКИЕ ИЗМЕНЕНИЯ ПРИ ХРОНИЧЕСКОМ СТРЕССЕ
- Авторы:Юсупова Ирода Аҳмаджоновна. Азимова Севара Баҳодировна. Ахмедова Дилфуза Баҳодировна
- Дата публикации:September 15, 2025
- Тип:Статья
- DOI: 10.64156/mju.8356 Скопировано
- Том / № Выпуска:Том 1 №4 номер
Аннотация
Annotatsiya
Tadqiqot maqsadi: Organizmning fiziologik va biokimyoviy ko‘rsatkichlariga, jumladan glyukoza, insulin darajasi va HOMA-IR indeksiga surunkali immobilizatsion stressning ta’sirini tahlil qilish.
Materiallar va usullar. Ushbu tadqiqotda xronik stressning organizmning metabolik ko’rsatkichlariga, xususan, qonda glyukoza, insulin darajasi va HOMA-IR (Homeostatic Model Assessment of Insulin Resistance) indeksiga ta’siri o’rganilgan. Eksperimentda hayvonlarga uzoq muddatli psixoemotsional stressni taqlid qiluvchi stress omili qo’llanilgan. Tadqiqot natijalariga ko’ra, xronik stress sharoitida uglevod almashinuvida sezilarli o’zgarishlar kuzatilgan, shu jumladan glyukoza va insulin darajalarining oshishi va insulin rezistentligi rivojlanishi. Tadqiqot davomida ko’rsatkichlar yaxshilanishi qayd etilgan, biroq o’zgarishlar hali ham sezilarli bo’lib, oxir-oqibat organizmning qisman moslashuvini ko’rsatdi.
Xulosa. Ushbu ish xronik stress javobida metabolizm buzilishlariga oid mexanizmlar haqida yangi ma’lumotlarni taqdim etadi.
Kalit so’zlar: xronik stress, metabolizm, glyukoza, insulin, HOMA-IR, insulin rezistentligi, moslashuv, hayvonlar, uglevod almashinuvi.
Аннотация
Цель исследования: анализ влияния хронического иммобилизационного стресса на физиологические и биохимические показатели организма, включая уровень глюкозы, инсулина и индекс HOMA-IR.
Материалы и методы. В данном исследовании изучалось влияние хронического стресса на метаболические показатели организма, в частности на уровень глюкозы и инсулина в крови, а также индекс HOMA-IR (оценка инсулинорезистентности по гомеостатической модели). В эксперименте использовался стресс-фактор, имитирующий длительный психоэмоциональный стресс у животных.
По результатам исследования, в условиях хронического стресса наблюдались выраженные изменения углеводного обмена, включая повышение уровня глюкозы и инсулина, а также развитие инсулинорезистентности. В ходе эксперимента были зафиксированы некоторые улучшения показателей, однако изменения оставались значительными, что указывает на частичную адаптацию организма.
Вывод. Данная работа представляет новые данные о механизмах метаболических нарушений в ответ на хронический стресс.
Ключевые слова: хронический стресс, метаболизм, глюкоза, инсулин, HOMA-IR, инсулинорезистентность, адаптация, животные, углеводный обмен.
Abstract
Materials and Methods. This study examined the impact of chronic stress on the body’s metabolic indicators, particularly blood glucose and insulin levels, and the HOMA-IR index (Homeostatic Model Assessment of Insulin Resistance). In the experiment, animals were exposed to a stress factor simulating prolonged psycho-emotional stress.
According to the study results, chronic stress conditions led to significant alterations in carbohydrate metabolism, including increased glucose and insulin levels and the development of insulin resistance. Some improvements in indicators were noted during the course of the study; however, the changes remained notable, indicating partial adaptation of the organism.
Conclusion. This work provides new insights into the mechanisms of metabolic disturbances in response to chronic stress.
Keywords: chronic stress, metabolism, glucose, insulin, HOMA-IR, insulin resistance, adaptation, animals, carbohydrate metabolism.
References
- Мельникова М. Л. Психология стресса: теория и практика. – 2018.
- Manosso L. M. et al. Definitions and concepts of stress //Glutamate and neuropsychiatric disorders: Current and emerging treatments. – Cham : Springer International Publishing, 2022. – С. 27-63.
- Диденко В. М. Исследование показателей стресс-реакции у людей при развитии в организме патологических состояний : дис. – Сибирский федеральный университет, 2018.
- Гуцол Л. О. и др. Стресс (общий адаптационный синдром) //Байкальский медицинский журнал. – 2022. – Т. 1. – №. 1. – С. 70-80.
- Рыжевол Е. В. и др. Психофизиологические механизмы состояния напряжения и стресса (обзор российских источников, 20052021) //Вестник психофизиологии. – 2021. – №. 4. – С. 19-36.
- Зиятова Г. З., Хаджиметов А. А. Значение состояния стресса и воспаления в развитии инсулинорезистентности //Germany-scientific review of the problems and prospects of modern science and education. – 2025. – Т. 1. – №. 3. – С. 88-93.
- Woźniak D. et al. The role of microbiota and enteroendocrine cells in maintaining homeostasis in the human digestive tract //Advances in medical sciences. – 2021. – Т. 66. – №. 2. – С. 284-292.