MUDDATIDAN OLDIN TUG’ULGAN CHAQALOQLARDA GIPOGLIKEMIYA RIVOJLANISH MEXANIZMI, DAVOLASH YONDASHUVLARI
- Авторы:Sagdullayeva Ma’fura Abdukarimovna. Samadov Abduqaxxor Abduraxmanovich. O’rinov Akmal Farmonovich. Isaqova Shirina Sodiqjon qizi
- Дата публикации:December 1, 2025
- Тип:Статья
- DOI: 10.64156/mju.8745 Скопировано
- Том / № Выпуска:Toм 1_6_Спец выпуск 2025
Аннотация
Annotatsiya: Glyukoza, kislorod kabi, har qanday tirik mavjudot uchun muhim ahamiyatga ega va homiladorlik davrida homila va yangi tug’ilgan chaqaloq uchun asosiy energiya manbai hisoblanadi. Platsenta homilani doimiy ravishda glyukoza bilan ta’minlaydi, tug’ilish esa substratni etkazib berishning keskin o’zgarishini va metabolizmning katta o’zgarishini belgilaydi. Gipoglikemiya neonatal intensiv terapiya bo’limida uchraydigan eng keng tarqalgan patologiyalardan biri bo’lib, yangi tug’ilgan chaqaloqlarning keng doirasiga ta’sir qiladi. Erta tug’ilgan, homiladorlik yoshi (GA) kichik va bachadon ichida o’sishi cheklangan yangi tug’ilgan chaqaloqlar, ayniqsa, metabolik zaxiralarning yo’qligi va ular bilan bog’liq kasalliklar tufayli zaifdir. Ushbu yuqori xavfli chaqaloqlarning deyarli 30-60 foizi gipoglikemik bo’lib, darhol aralashuvni talab qiladi. Erta tug’ilgan chaqaloqlar glikogen va yog’ zaxiralarining cheklanganligi, glyukoneogenez yo’llari yordamida yangi glyukoza hosil qila olmasligi, miya hajmining nisbatan kattaligi tufayli yuqori metabolik talablarga ega bo’lishi va gipoglikemiyaga qarshi tartibga soluvchi javobni o’rnatolmasligi tufayli gipoglikemiya va unga bog’liq asoratlar rivojlanishiga juda moyil.
Kalit so’zlar: gipoglikemiya, glyukoneogenez, gipoglikemik miya shikastlanishi, neyrorivojlanish natijasi, bachadon ichidagi o’sishning cheklanishi.
Аннотация: Глюкоза, как и кислород, имеет жизненно важное значение для любого живого организма и является основным источником энергии для плода и новорождённого в период беременности. Плацента постоянно снабжает плод глюкозой, тогда как рождение ребёнка сопровождается резким изменением поступления субстратов и глубокими метаболическими перестройками. Гипогликемия является одной из наиболее распространённых патологий, встречающихся в отделениях интенсивной терапии новорождённых, и затрагивает широкий круг новорождённых детей. Недоношенные, маловесные для гестационного возраста и дети с внутриутробной задержкой роста особенно уязвимы из-за отсутствия достаточных метаболических резервов и сопутствующих заболеваний. Почти 30–60% этих новорождённых с высоким риском страдают гипогликемией, требующей немедленного вмешательства. Недоношенные дети особенно подвержены развитию гипогликемии и связанных с ней осложнений из-за ограниченных запасов гликогена и жира, неспособности к глюконеогенезу, относительно большого размера мозга, что обуславливает высокие метаболические потребности, а также отсутствия адекватной контррегуляторной реакции на гипогликемию.
Ключевые слова: гипогликемия, глюконеогенез, гипогликемическое повреждение мозга, нейроразвитие, внутриутробное ограничение роста.
Abstract: Glucose, like oxygen, is essential for all living organisms and serves as the main energy source for the fetus and newborn during pregnancy. The placenta provides a constant supply of glucose to the fetus, whereas birth marks a sudden interruption in substrate delivery and significant metabolic adaptation. Hypoglycemia is one of the most common pathologies encountered in neonatal intensive care units, affecting a wide range of newborns. Preterm infants, small-for-gestational-age (SGA) infants, and those with intrauterine growth restriction (IUGR) are particularly vulnerable due to limited metabolic reserves and associated morbidities. Nearly 30–60% of these high-risk neonates develop hypoglycemia that requires immediate intervention. Preterm infants are especially prone to hypoglycemia and its related complications because of limited glycogen and fat stores, inability to generate new glucose via gluconeogenesis, relatively large brain size with high metabolic demands, and immature counterregulatory responses to hypoglycemia.
Keywords: hypoglycemia, gluconeogenesis, hypoglycemic brain injury, neurodevelopmental outcome, intrauterine growth restriction.
References
- Xarris S. Giperinsulinizm va disinsulinizm. JAMA 1924;83:729-33. 10.1001/jama.1924.02660100003002 [ DOI ] [ Google Scholar ]
- Gipoglikemiya Hartmann A. J Pediatr 1998; 132: 1-3. 10.1016/S0022-3476(98)70474-3 [ DOI ] [ PubMed ] [ Google Scholar ]
- Cornblath M, Ichord R. Yangi tug'ilgan chaqaloqlarda gipoglikemiya. Semin Perinatol 2000;24:136-49. 10.1053/sp.2000.6364 [ DOI ] [ PubMed ] [ Google Scholar ]
- Heck LJ, Erenberg A. Hayotning dastlabki 48 soati davomida yangi tug'ilgan chaqaloqlarda sarum glyukoza darajasi. J Pediatr 1987; 110: 119-22. 10.1016/S0022-3476(87)80303-7 [ DOI ] [ PubMed ] [ Google Scholar ]
- Homila va yangi tug'ilgan chaqaloqlar qo'mitasi, Adamkin DH. Kech va erta tug'ilgan chaqaloqlarda postnatal glyukoza gomeostazi. Pediatriya 2011; 127: 575-9. 10.1542/peds.2010-3851 [ DOI ] [ PubMed ] [ Google Scholar ]
- Lubchenco LO, Bard H. Tug'ilgan vazni va homiladorlik yoshi bo'yicha tasniflangan yangi tug'ilgan chaqaloqlarda gipoglikemiya insidansı. Pediatriya 1971; 47: 831-8. [ PubMed ] [ Google Scholar ]
- Parmelee AH, Jr, Minkowski A, Saint-Anne Dargassies S va boshqalar. Erta tug'ilgan chaqaloqni nevrologik baholash. Keyingi tadqiqot. Biol Neonate 1970;15:65-78. 10.1159/000240212 [ DOI ] [ PubMed ] [ Google Scholar ]
- Duvanel CB, Fawer CL, Cotting J va boshqalar. Neonatal gipoglikemiyaning miya o'sishiga va kichik homiladorlik yoshidagi erta tug'ilgan chaqaloqlarda psixomotor rivojlanishiga uzoq muddatli ta'siri. J Pediatr 1999;134:492-8. 10.1016/S0022-3476(99)70209-X [ DOI ] [ PubMed ] [ Google Scholar ]
- Gutberlet RL, Cornblath M. Neonatal gipoglikemiya qayta ko'rib chiqildi, 1975. Pediatriya 1976; 58: 10-7. [ PubMed ] [ Google Scholar ]
- Kalhan S, Peter-Wohl S. Gipoglikemiya: yangi tug'ilgan chaqaloq uchun nima? Am J Perinatol 2000;17:11-8. 10.1055/s-2000-7296 [ DOI ] [ PubMed ] [ Google Scholar ]