ГЕНЕТИЧЕСКИЕ ДЕТЕРМИНАНТЫ ФОКАЛЬНОЙ КОРТИКАЛЬНОЙ ДИСПЛАЗИИ У ДЕТЕЙ: СИСТЕМАТИЧЕСКИЙ АНАЛИЗ ТИПОВ МУТАЦИЙ И КЛИНИЧЕСКИХ ПРОЯВЛЕНИЙ (ОБЗОР ЛИТЕРАТУРЫ)
- Авторы:Турдиалиева Феруза Орзикул кизи. Саидазизова Шахло Хизбиддиновна
- Дата публикации:January 14, 2026
- Тип:Статья
- DOI: 10.64156/mju.8779 Скопировано
- Том / № Выпуска:Том 1 №1 (2026)
Аннотация
Аннотация. В статье систематически рассмотрены основные типы генов фокальной кортикальной дисплазии (ФКД) и их функциональные механизмы, а также их вклад в формирование структурных, электроэнцефалографических и клинических фенотипов эпилепсии. Особое внимание уделено генам сигнального пути mTOR (DEPDC5, TSC1, TSC2, MTOR, PIK3CA, AKT3, NPRL2/3) и генам ионных каналов (SCN1A, SCN2A и др.), ассоциированным с ФКД и эпилептическими энцефалопатиями. Проанализированы генотип–фенотипические корреляции, фенотипическая вариабельность при мутациях одного и того же гена, роль неполной пенетрантности, соматического мозаицизма и близкородственных браков. Обзор интегрирует современные представления о классификации ФКД и эпилепсий, подчёркивая необходимость перехода от исключительно морфологической к молекулярно-генетически ориентированной диагностической модели. Полученные данные подтверждают, что комплексная интерпретация клинических, нейровизуализационных и генетических данных является ключевым условием для точной диагностики, прогностической оценки и персонализированного ведения детей с ФКД.
Ключевые слова: фокальная кортикальная дисплазия; детская эпилепсия; mTOR-сигнальный путь; гермлайн-мутации; loss-of-function; gain-of-function; DEPDC5; TSC1; TSC2; SCN1A; генотип–фенотипические корреляции; мальформации коры головного мозга; ILAE-классификация.
Аннотация. Мақолада фокал кортикал дисплазия (ФКД) генларининг асосий турлари ва уларнинг функционал механизмлари тизимли тарзда кўриб чиқилган. Шунингдек, уларнинг эпилепсиянинг тузилмавий, электроэнцефалографик ва клиник фенотипларини шакллантиришдаги ҳиссаси таҳлил қилинган. Алоҳида эътибор mTOR сигнал йўли генларига (DEPDC5, TSC1, TSC2, MTOR, PIK3CA, AKT3, NPRL2/3) ва ион каналлари генларига (SCN1A, SCN2A ва бошқалар) қаратилади. Ушбу генлар ФКД ва эпилептик энцефалопатиялар билан боғлиқдир. Генотип-фенотип корреляциялари, бир хил геннинг турли мутациялари билан боғлиқ фенотипик хилма-хиллик, тўлиқ бўлмаган пенетрантлик, соматик мозаицизм ва яқин қариндошлар никоҳининг роли таҳлил қилинган. Мақолада ФКД ва эпилепсияларнинг таснифи бўйича замонавий тасаввурларини бирлаштириб, фақат морфологик ёндашувдан молекуляр-генетик асосдаги диагностика моделига ўтиш зарурлиги таъкидланади. Олинган маълумотлар клиник, нейровизуализация ва генетик маълумотларнинг комплекс интерпретация қилинишининг ФКД ташхисни қўйиш, прогнозлаш ва индивидуаллаштирилган даволаш учун асосий омил эканини тасдиқлайди.
Калит сўзлар: фокал кортикал дисплазия; болалар эпилепсияси; mTOR сигнал йўли; гермлайн мутациялар; loss-of-function; gain-of-function; DEPDC5; TSC1; TSC2; SCN1A; генотип-фенотип корреляциялари; мия пўстлоғи ривожланишидаги нуқсонлар; ILAE таснифи.
Abstract. In this article, the main types of genes involved in focal cortical dysplasia (FCD) and their functional mechanisms are systematically reviewed. The contributions of these genes to the formation of structural, electroencephalographic, and clinical phenotypes of epilepsy are also analyzed. Special attention is paid to the genes of the mTOR signaling pathway (DEPDC5, TSC1, TSC2, MTOR, PIK3CA, AKT3, NPRL2/3). Ion channel genes (SCN1A, SCN2A, etc.) associated with FCD and epileptic encephalopathies are also examined. Genotype–phenotype correlations and phenotypic variability with mutations in the same gene are analyzed. The roles of incomplete penetrance, somatic mosaicism, and consanguineous marriage are also examined. This review integrates current concepts on the classification of FCD and epilepsies. It emphasizes the need to shift from an exclusively morphological to a molecular-genetic oriented diagnostic model. The obtained data confirm that a comprehensive interpretation of clinical, neuroimaging, and genetic data is key to accurate diagnosis, prognostic assessment, and personalized management of children with FCD.
Keywords: focal cortical dysplasia; childhood epilepsy; mTOR signaling pathway; germline mutations; loss-of-function; gain-of-function; DEPDC5; TSC1; TSC2; SCN1A; genotype–phenotype correlations; malformations of cortical development; ILAE classification.
References
- Baldassari S, Ribierre T, Marsan E, Adle-Biassette H, Ferrand-Sorbets S, Bulteau C, et al. Dissecting the genetic basis of focal cortical dysplasia: a large cohort study. Acta Neuropathol 2019;138:885–900. https://doi.org/10.1007/s00401-019-02061-5.
- Balestrini S, Barba C, Thom M, Guerrini R. Focal cortical dysplasia: a practical guide for neurologists. Pract Neurol 2023;23:293–302. https://doi.org/10.1136/pn-2022-003404.
- Blümcke I, Thom M, Aronica E, Armstrong DD, Vinters H V., Palmini A, et al. The clinicopathologic spectrum of focal cortical dysplasias: A consensus classification proposed by an ad hoc Task Force of the ILAE Diagnostic Methods Commission1. Epilepsia 2011;52:158–74. https://doi.org/10.1111/j.1528-1167.2010.02777.x.
- Bychkova E, Dorofeeva M, Levov A, Kislyakov A, Karandasheva K, Strelnikov V, et al. Specific Features of Focal Cortical Dysplasia in Tuberous Sclerosis Complex. Curr Issues Mol Biol 2023;45:3977–96. https://doi.org/10.3390/cimb45050254.
- Choi SA, Kim KJ. The Surgical and Cognitive Outcomes of Focal Cortical Dysplasia. J Korean Neurosurg Soc 2019;62:321–7. https://doi.org/10.3340/jkns.2019.0005.
- Gerasimenko A, Baldassari S, Baulac S. mTOR pathway: Insights into an established pathway for brain mosaicism in epilepsy. Neurobiol Dis 2023;182:106144. https://doi.org/10.1016/j.nbd.2023.106144.
- Gu C, Wei X, Yan D, Cai Y, Li D, Shu J, et al.
DEPDC5 plays a vital role in epilepsy: Genotypic and phenotypic features in cohort and literature. Epileptic Disorders 2024;26:341–9. https://doi.org/10.1002/epd2.20223. - Iffland PH, Crino PB. Focal Cortical Dysplasia: Gene Mutations, Cell Signaling, and Therapeutic Implications. Annual Review of Pathology: Mechanisms of Disease 2017;12:547–71. https://doi.org/10.1146/annurev-pathol-052016-100138.
- Iffland PH, Everett ME, Cobb-Pitstick KM, Bowser LE, Barnes AE, Babus JK, et al. NPRL3 loss alters neuronal morphology, mTOR localization, cortical lamination and seizure threshold. Brain 2022;145:3872–85. https://doi.org/10.1093/brain/awac044.
- Jesus-Ribeiro J, Pires LM, Melo JD, Ribeiro IP, Rebelo O, Sales F, et al. Genomic and Epigenetic Advances in Focal Cortical Dysplasia Types I and II: A Scoping Review. Front Neurosci 2021;14. https://doi.org/10.3389/fnins.2020.580357.
- Lorio S, Adler S, Gunny R, D’Arco F, Kaden E, Wagstyl K, et al. MRI profiling of focal cortical dysplasia using multi‐compartment diffusion models. Epilepsia 2020;61:433–44. https://doi.org/10.1111/epi.16451.
- Marini C, Scheffer IE, Nabbout R, Suls A, De Jonghe P, Zara F, et al. The genetics of Dravet syndrome. Epilepsia 2011;52:24–9. https://doi.org/10.1111/j.1528-1167.2011.02997.x.
- Moloney PB, Cavalleri GL, Delanty N. Epilepsy in the mTORopathies: opportunities for precision medicine. Brain Commun 2021;3. https://doi.org/10.1093/braincomms/fcab222.
- Najm I, Lal D, Alonso Vanegas M, Cendes F, Lopes‐Cendes I, Palmini A, et al. The
ILAE consensus classification of focal cortical dysplasia: An update proposed by an ad hoc task force of theILAE diagnostic methods commission. Epilepsia 2022;63:1899–919. https://doi.org/10.1111/epi.17301. - Ochoa-Urrea M, Butler EA, Bruenger T, Leu C, Boßelmann CM, Najm IM, et al. Insights Into DEPDC5 -Related Epilepsy From 586 People. Neurology 2025;105. https://doi.org/10.1212/WNL.0000000000214235.
- Sadleir LG, Mountier EI, Gill D, Davis S, Joshi C, DeVile C, et al. Not all SCN1A epileptic encephalopathies are Dravet syndrome. Neurology 2017;89:1035–42. https://doi.org/10.1212/WNL.0000000000004331.