ИНТЕГРАЦИЯ ОБРАЗОВАТЕЛЬНЫХ И ПРОФИЛАКТИЧЕСКИХ МЕРОПРИЯТИЙ ПО ВИЧ В ПРАКТИКЕ СЕСТРИНСКОГО ПЕРСОНАЛА И ЕЁ ЭФФЕКТИВНОСТЬ
- Авторы:Рустамова Хамида Елемесовна. Мирхамидова Севара Мирмахмудовна. Нармухамедова Назира Азизовна
- Дата публикации:March 26, 2026
- Тип:Статья
- DOI: 10.64156/mju.9113 Скопировано
- Том / № Выпуска:Том 1 №2 (2026)
Аннотация
АННОТАЦИЯ Введение. Увеличение распространённости ВИЧ-инфекции приводит к возрастанию профессиональной нагрузки на медицинских сестер и сопровождается высоким риском формирования психосоматических нарушений, негативно влияющих на качество их профессиональной деятельности.
Цель исследования. Выявить характерные психосоматические проявления у медицинских сестер, осуществляющих уход за ВИЧ-положительными пациентами, а также определить основные направления их профилактики и коррекции.
Материалы и методы. Исследование включало анкетирование и психодиагностическое обследование медицинских сестер, работающих с пациентами, инфицированными ВИЧ. Для оценки уровня тревожности, стресса и эмоционального выгорания применялись валидизированные стандартизированные психометрические шкалы.
Результаты. Анализ полученных данных показал наличие у значительной части участников исследования признаков психоэмоционального истощения, а также различных психосоматических жалоб. Внедрение комплекса психопрофилактических мероприятий и организационных мер поддержки способствовало снижению выраженности неблагоприятных симптомов и повышению уровня стрессоустойчивости медицинского персонала.
Заключение. Психосоматические расстройства у медицинских сестер, оказывающих помощь ВИЧ-инфицированным пациентам, требуют комплексного подхода к коррекции, включающего психологическое сопровождение, обучение навыкам саморегуляции и оптимизацию условий профессиональной деятельности. Реализация данных мероприятий способствует сохранению здоровья медицинских сестер и улучшению качества оказываемой пациентам помощи.
КЛЮЧЕВЫЕ СЛОВА: профилактика ВИЧ, роль медсестры, осведомленность, физическое здоровье, психическое здоровье, Узбекистан
АННОТАЦИЯ Кириш. ВИЧ-инфекциянинг тарқалиш кўламининг ортиб бориши тиббиёт ҳамшираларининг касбий юкламасини оширмоқда ва уларда касбий фаолият сифатига салбий таъсир кўрсатувчи психосоматик бузилишлар шаклланишининг юқори хавфи билан кечмоқда.
Тадқиқот мақсади. ВИЧ-мусбат беморларга парвариш кўрсатувчи тиббиёт ҳамшираларида кузатиладиган ўзига хос психосоматик намоёнларни аниқлаш, шунингдек, уларнинг олдини олиш ва коррекция қилишнинг асосий йўналишларини белгилаш.
Материаллар ва усуллар. Тадқиқот ВИЧ билан инфицирланган беморлар билан ишловчи тиббиёт ҳамширалари ўртасида анкеталаш ва психодиагностик текширувларни ўз ичига олди. Ташвиш, стресс ва эмоционал ёниш даражасини баҳолаш учун валидлаштирилган стандартлаштирилган психометрик шкалалар қўлланилди.
Натижалар. Олинган маълумотларни таҳлил қилиш тадқиқот иштирокчиларининг салмоқли қисмида психоэмоционал чарчаш белгилари ҳамда турли хил психосоматик шикоятлар мавжудлигини кўрсатди. Психопрофилактик тадбирлар ва ташкилий қўллаб-қувватлаш чоралари мажмуасини жорий этиш салбий симптомлар ифодалилигининг камайишига ҳамда тиббиёт ходимларининг стрессга чидамлилигини ошишига олиб келди.
Хулоса. ВИЧ-инфицирланган беморларга ёрдам кўрсатувчи тиббиёт ҳамшираларидаги психосоматик бузилишлар психологик қўллаб-қувватлаш, ўз-ўзини бошқариш кўникмаларини ўргатиш ва касбий фаолият шароитларини оптималлаштиришни ўз ичига олган комплекс ёндашувни талаб этади. Ушбу тадбирларни амалга ошириш тиббиёт ҳамшираларининг саломатлигини сақлашга ҳамда беморларга кўрсатилаётган ёрдам сифатини яхшилашга хизмат қилади.
КАЛИТ СЎЗЛАР: ВИЧ профилактикаси, тиббиёт ҳамширасининг роли, хабардорлик, жисмоний саломатлик, руҳий саломатлик, Ўзбекистон.
АНNOTATION Introduction. The increasing prevalence of HIV infection is associated with a growing workload for nursing staff and a high risk of developing psychosomatic disorders, which negatively affect the quality of professional performance.
Aim. To identify psychosomatic manifestations among nurses providing care to HIV-positive patients and to determine effective approaches for their prevention and correction.
Materials and Methods. The study involved a questionnaire survey and psychodiagnostic assessment of nurses working with HIV-infected patients. Validated standardized scales were used to assess levels of anxiety, stress, and emotional burnout.
Results. The findings revealed that a substantial proportion of participants exhibited signs of psychoemotional exhaustion and reported psychosomatic complaints. The implementation of psychoprophylactic measures and organizational support strategies contributed to a reduction in the severity of negative manifestations and an improvement in stress resilience among nursing staff.
Conclusion. Psychosomatic conditions among nurses caring for HIV-infected patients require a comprehensive corrective approach that includes psychological support, training in self-regulation techniques, and improvement of working conditions. The implementation of these measures promotes the preservation of nurses’ health and enhances the quality of patient care.
KEYWORDS: HIV prevention, nurse’s role, awareness, physical health, mental health, Uzbekistan
References
- • Bekker, L. G., Alleyne, G., Baral, S., Cepeda, J., Daskalakis, D., Dowdy, D., ... & Beyrer, C. (2018). Advancing global health and strengthening the HIV response in the era of the Sustainable Development Goals: The International AIDS Society–Lancet Commission. The Lancet, 392(10144), 312-358. https://doi.org/10.1016/S0140-6736(18)31070-5
- • Dawson, L., & Copenhaver, M. M. (2020). HIV risk behavior interventions for people who inject drugs: A review of current evidence. Current HIV/AIDS Reports, 17(1), 1-9. https://doi.org/10.1007/s11904-019-00471-6
- • Results of the seminars on HIV prevention in Tashkent city educational institutions. Sevara Mirkhamidova, Hamida Rustamova, Gulnara Khudaykulova, Feruza Azizova and Munisa Ilyasova. E3S Web of Conf., 381 (2023) 01093. DOI: https://doi.org/10.1051/e3sconf/202338101093
- • Geter, A., Herron, A. R., & Sutton, M. Y. (2018). HIV-related stigma by healthcare providers in the United States: A systematic review. AIDS Patient Care and STDs, 32(10), 418-424. https://doi.org/10.1089/apc.2018.0114
- • Knettel, B. A., Minja, L., Chumba, L. N., Oshosen, M., Cichowitz, C., Mmbaga, B. T., & Watt, M. H. (2021). Serostatus disclosure outcomes for HIV-infected adolescents in sub-Saharan Africa: A systematic review. Journal of the International AIDS Society, 24(1), e25628. https://doi.org/10.1002/jia2.25628
- • Mirkhamidova, S. M. (2021). Analysis of HIV awareness in Tashkent City. Global Journal of Medical Research: F Diseases, 21(2), 20–32. https://globaljournals.org/GJMR_Volume21/3-Analysis-of-HIV-Awareness-in-Tashkent.pdf
- • Ojikutu, B. O., Bogart, L. M., Higgins-Biddle, M., Dale, S. K., O’Cleirigh, C., & Mayer, K. H. (2018). Facilitators and barriers to pre-exposure prophylaxis (PrEP) use among Black individuals in the United States: Results from the national survey on HIV in the Black community (NSHBC). AIDS and Behavior, 22(11), 3576-3587. https://doi.org/10.1007/s10461-018-2062-2
- • Reif, S. S., Wilson, E., McAllaster, C., Pence, B. W., Legrand, S., & Whetten, K. (2019). HIV/AIDS in the Southern USA: A disproportionate epidemic. AIDS Care, 31(6), 726-735. https://doi.org/10.1080/09540121.2018.1533225
- • Mirkhamidova, S., Rustamova, H., Umarov, B., Kamilova, D., & Pakhrudinova, N. (2021). The role of nurses in organizing HIV prevention work in educational institutions. Annals of R.S.C.B., 25(2), 3079–3091. ISSN: 1583-6258. Retrieved from https://www.proquest.com/openview/67fe2af2c19c8f3ae18debd5b62ba44f/1?pq-origsite=gscholar&cbl=2031963
- • UNAIDS. (2021). Global HIV & AIDS statistics – Fact Sheet. Joint United Nations Programme on HIV/AIDS. Retrieved from https://www.unaids.org/en/resources/fact-sheet
- • Van Velthoven, M. H., & Helms, P. J. (2021). Digital health interventions for HIV care: A narrative review. Current HIV/AIDS Reports, 18(2), 172-179. https://doi.org/10.1007/s11904-021-00550-x
- • Wood, S. M., Dowshen, N., & Bauermeister, J. A. (2017). Social media, online peer engagement, and the prevention of HIV and other sexually transmitted infections among adolescents. Current Opinion in HIV and AIDS, 12(5), 490-497. https://doi.org/10.1097/COH.0000000000000400
- • Zarei, N. (2018). Barriers to health care for women living with HIV in developing countries: A review article. Clinical Practice and Epidemiology in Mental Health, 14, 173-182. https://doi.org/10.2174/1745017901814010173