ТИРИК ДОНОРДАН ЖИГАР ТРАНСПЛАНТАЦИЯСИДАН КЕЙИНГИ ЭРТА ДАВРДА ДОППЛЕР УЛЬТРАТОВУШ МОНИТОРИНГИ: ФИЗИОЛОГИК МОСЛАШУВ, ХАВФЛИ ПАТТЕРНЛАР ВА ТАЛҚИН ЧЕГАРАЛАРИ
- Авторы:Сабиров Джахонгир Рузиевич, Собиров Жасур Гайбуллаевич, Мамажанов Мухаммадали Асралхон ўғли
- Дата публикации:September 25, 2026
- Тип:Статья
- DOI: 10.64156/mju.9755 Скопировано
- Том / № Выпуска:Том 1 №5 (2026)
Аннотация
Аннотация. Долзарблиги. Тирик донордан жигар трансплантациясидан кейинги дастлабки даврда қон-томир анастомозларининг техник очиқлиги, қисман трансплантатнинг гемодинамик мослашуви ва системали қон айланиш ҳолатини тезкор баҳолаш ҳал қилувчи аҳамиятга эга. Допплер ультратовуш текшируви ётоқ олдида такрорий бажарилиши мумкин бўлган биринчи қатор усул бўлса-да, операциядан кейинги физиологик ўзгаришлар қон-томир асоратларини тақлид қилиши мумкин.
Мақсад. Эрта даврда портал вена, жигар артерияси ва жигар веналари допплер кўрсаткичларининг клиник мазмунини таҳлил қилиш, физиологик мослашувни хавфли паттернлардан ажратиш ва талқинни стандартлаштириш йўлларини белгилаш.
Материал ва усуллар. PubMed/MEDLINE ва Google Scholar манбаларида 2004–2026 йиллар оралиғидаги мақолалар бўйича мақсадли таҳлилий қидирув ўтказилди; сўнгги консенсуслар, кўп марказли тадқиқотлар ва Ўзбекистондаги тирик донор трансплантацияси тажрибасига устуворлик берилди.
Натижалар. Бир марталик тезлик ёки резистив индекс қиймати кўпинча етарли спецификликка эга эмас. Техник очиқлик, системали гемодинамика, серияли ўзгариш йўналиши ва клиник-лаборатор контекстни биргаликда баҳолаш ахборотлироқ. Артериал оқимнинг йўқолиши, сақланиб қолувчи tardus-parvus спектри, портал оқимнинг кескин сусайиши ёки йўналиши ўзгариши ва давомли веноз монофазалик шошилинч аниқлаштиришни талаб қилади.
Хулоса. Эрта допплер мониторинги алоҳида сонларни эмас, уч томир ҳавзасининг ўзаро мувофиқлашган динамикасини баҳолайдиган стандартлаштирилган клиник жараён сифатида ташкил этилиши лозим.
Калит сўзлар: тирик донор; жигар трансплантацияси; допплер ультратовуш; жигар артерияси; портал вена; веноз чиқиш; қон-томир асоратлари; кичик ҳажмли трансплантат синдроми.
Актуальность. В раннем периоде после трансплантации печени от живого донора требуется быстро оценивать техническую проходимость сосудистых анастомозов, гемодинамическую адаптацию частичного трансплантата и системное кровообращение. Допплеровское ультразвуковое исследование является методом первой линии и может выполняться многократно у постели больного, однако физиологические послеоперационные изменения способны имитировать сосудистые осложнения.
Цель. Проанализировать клиническое значение допплеровских показателей воротной вены, печеночной артерии и печеночных вен в раннем периоде, определить признаки физиологической адаптации и риск-паттерны, а также подходы к стандартизации интерпретации.
Материал и методы. Выполнен целевой аналитический поиск публикаций 2004–2026 гг. в PubMed/MEDLINE и Google Scholar с приоритетом современных консенсусов, многоцентровых исследований и данных программы живой донорской трансплантации печени в Узбекистане.
Результаты. Однократные значения скорости или индекса резистентности часто недостаточно специфичны. Более информативна совместная оценка технической проходимости, системной гемодинамики, направления серийных изменений и клинико-лабораторного контекста. Отсутствие артериального кровотока, стойкий спектр tardus-parvus, резкое снижение либо реверсия портального потока и сохраняющаяся монофазность венозного спектра требуют срочной верификации.
Заключение. Ранний допплеровский мониторинг должен быть стандартизированным клиническим процессом, оценивающим согласованную динамику трех сосудистых бассейнов, а не изолированные числовые пороги.
Ключевые слова: живой донор; трансплантация печени; допплеровское ультразвуковое исследование; печеночная артерия; воротная вена; венозный отток; сосудистые осложнения; синдром малого трансплантата.
Background. The early period after living donor liver transplantation requires prompt assessment of vascular anastomotic patency, hemodynamic adaptation of a partial graft, and systemic circulation. Doppler ultrasonography is the first-line bedside method and can be repeated frequently; however, physiological postoperative changes may mimic vascular complications.
Objective. To analyze the clinical meaning of portal venous, hepatic arterial, and hepatic venous Doppler parameters, distinguish physiological adaptation from risk patterns, and define principles for standardized interpretation.
Materials and methods. A targeted analytical search of PubMed/MEDLINE and Google Scholar publications from 2004 through 2026 was conducted, prioritizing recent consensus statements, multicenter studies, and data from the living donor liver transplantation program in Uzbekistan.
Results. Single measurements of velocity or resistive index often lack sufficient specificity. Integrating technical patency, systemic hemodynamics, serial trends, and clinical-laboratory context is more informative. Absent arterial flow, persistent tardus-parvus waveforms, marked reduction or reversal of portal flow, and sustained monophasic hepatic venous waveforms require urgent confirmation.
Conclusion. Early Doppler monitoring should be organized as a standardized clinical process that evaluates coordinated changes across the three vascular territories rather than relying on isolated numerical cutoffs.
Keywords: living donor; liver transplantation; Doppler ultrasonography; hepatic artery; portal vein; venous outflow; vascular complications; small-for-size syndrome.
References
- Abdelaziz O., Attia H. Doppler ultrasonography in living donor liver transplantation recipients: intra- and post-operative vascular complications. World Journal of Gastroenterology. 2016;22(27):6145–6172. doi:10.3748/wjg.v22.i27.6145.
- Brookmeyer C.E., Bhatt S., Fishman E.K., Sheth S. Multimodality imaging after liver transplant: top 10 important complications. RadioGraphics. 2022;42(3):702–721. doi:10.1148/rg.210108.
- Chiang P.L., Cheng Y.F., Huang T.L., et al. Intensive Doppler ultrasonography for early detection of hepatic artery thrombosis after adult living donor liver transplantation. Annals of Transplantation. 2020;25:e924336. doi:10.12659/AOT.924336.
- Delgado-Moraleda J.J., Ballester-Vallés C., Martí-Bonmatí L. Role of imaging in the evaluation of vascular complications after liver transplantation. Insights into Imaging. 2019;10:78. doi:10.1186/s13244-019-0759-x.
- Di Martino M., Rossi M., Mennini G., et al. Imaging follow-up after liver transplantation. British Journal of Radiology. 2016;89(1064):20151025. doi:10.1259/bjr.20151025.
- Durairaj M.S., Pamecha V., Bhangui P., et al. Middle hepatic vein reconstruction in adult living donor liver transplantation using right lobe graft: a randomized controlled trial. British Journal of Surgery. 2021;108(12):1426–1432. doi:10.1093/bjs/znab346.
- Hakeem A.R., Mathew J.S., Vinaixa Aunés C., et al. Preventing small-for-size syndrome in living donor liver transplantation: guidelines from the ILTS-iLDLT-LTSI Consensus Conference. Transplantation. 2023;107(10):2203–2215. doi:10.1097/TP.0000000000004769.
- Ikegami T., Tsunematsu M., Onda S., et al. Essential updates 2024/2025: history, pathogenesis, definition, prevention, and management of small-for-size syndrome in living-donor liver transplantation. Annals of Gastroenterological Surgery. 2026;10(1):35–41. doi:10.1002/ags3.70088.
- Kirchner V.A., Shankar S., Victor D.W., et al. Management of established small-for-size syndrome in post living donor liver transplantation: medical, radiological, and surgical interventions. Transplantation. 2023;107(10):2238–2246. doi:10.1097/TP.0000000000004771.
- Kow A.W.C., Liu J., Patel M.S., et al. Post living donor liver transplantation small-for-size syndrome: definitions, timelines, biochemical, and clinical factors for diagnosis. Transplantation. 2023;107(10):2226–2237. doi:10.1097/TP.0000000000004770.
- Minciuna I., den Hoed C., van der Meer A.J., et al. The yield of routine post-operative Doppler ultrasound to detect early post-liver transplantation vascular complications. Transplant International. 2023;36:11611. doi:10.3389/ti.2023.11611.
- Olthoff K.M., Kulik L., Samstein B., et al. Validation of a current definition of early allograft dysfunction in liver transplant recipients and analysis of risk factors. Liver Transplantation. 2010;16(8):943–949. doi:10.1002/lt.22091.
- Pamecha V., Tharun G., Patil N.S., et al. Graft inflow modulation by splenic artery ligation for portal hyperperfusion does not decrease rates of early allograft dysfunction in adult live donor liver transplantation: a randomized control trial. Annals of Surgery. 2025;281(4):561–572. doi:10.1097/SLA.0000000000006369.
- Pomposelli J.J., Goodrich N.P., Emond J.C., et al. Patterns of early allograft dysfunction in adult live donor liver transplantation: the A2ALL experience. Transplantation. 2016;100(7):1490–1499. doi:10.1097/TP.0000000000001240.
- Reddy M.S., Rammohan A., Gupta S., et al. International multicenter study of ultralow graft-to-recipient weight ratio grafts in adult living donor liver transplantation. American Journal of Transplantation. 2024;24(12):2246–2257. doi:10.1016/j.ajt.2024.06.013.
- Salman A., Sholkamy A., Salman M., et al. Study of early postoperative Doppler changes post living donor liver transplantation and their impact on early mortality and small-for-size syndrome: a retrospective study. International Journal of General Medicine. 2021;14:309–317. doi:10.2147/IJGM.S280456.
- Sanyal R., Zarzour J.G., Ganeshan D.M., Bhargava P., Lall C.G., Little M.D. Postoperative Doppler evaluation of liver transplants. Indian Journal of Radiology and Imaging. 2014;24(4):360–366. doi:10.4103/0971-3026.143898.
- Semash K., Dzhanbekov T., Akbarov M., et al. Implementation of a living donor liver transplantation program in the Republic of Uzbekistan: a report of the first 40 cases. Clinical Transplantation and Research. 2024;38(2):116–127. doi:10.4285/ctr.24.0013.
- Stell D., Downey D., Marotta P., et al. Prospective evaluation of the role of quantitative Doppler ultrasound surveillance in liver transplantation. Liver Transplantation. 2004;10:1183–1188. doi:10.1002/lt.20231
- Wehrle C.J., Fujiki M., Satish S., et al. Mechanisms and management of graft inflow and outflow in liver transplantation. Journal of Hepatology. 2025;83(6):1427–1442. doi:10.1016/j.jhep.2025.06.024.