MORPHOLOGICAL CHARACTERISTICS OF PURULENT-NECROTIC MAXILLOFACIAL LESIONS OF DIFFERENT ETIOLOGIES
- Авторы:Boymuradov Shukhrat Abdujalilovich, Kurbanov Yoqubjon Khamdamovich, Soatov Ilyosjon Olim ugli
- Дата публикации:September 25, 2026
- Тип:Статья
- DOI: 10.64156/mju.9807 Скопировано
- Том / № Выпуска:Том 1 №5 (2026)
Аннотация
Abstract. Background. Purulent-necrotic lesions of the maxillofacial region are morphologically heterogeneous and may reflect a combination of suppurative inflammation, vascular injury, tissue ischemia, necrosis, and secondary reparative responses. Histopathological evaluation is particularly important when the process develops in association with polyangiitis, post-COVID conditions, or chronic renal failure, because the dominant pathogenetic mechanisms and diagnostic priorities differ.
Objective. To characterize the pathomorphological features of purulent-necrotic maxillofacial lesions of different etiologies and to systematize the histological variants identified in polyangiitis-associated cases.
Materials and methods. A comparative observational histomorphological study included surgical tissue specimens from 200 patients treated between 2020 and 2024: 60 with polyangiitis-associated lesions, 80 with post-COVID purulent-necrotic complications, and 60 with chronic renal failure.
Results. Macroscopically, the specimens were irregular, rough-surfaced, soft tissue fragments measuring approximately 1.0×0.5 to 3.0×2.5 cm. The common microscopic pattern included epithelial desquamation or loss, neutrophil-predominant purulent infiltration, cellular detritus, stromal edema, collagen fragmentation, vascular congestion and stasis, endothelial injury, fibrinoid change, microthrombosis, muscle-fiber necrosis, and, in prolonged cases, granulation tissue and fibrosis.
Conclusion. Purulent-necrotic maxillofacial lesions demonstrate a combined morphological spectrum of suppurative inflammation, ischemic-necrotic vascular injury, and secondary repair.
Keywords: maxillofacial region, purulent-necrotic process, morphology, histopathology, polyangiitis, post-COVID condition, chronic renal failure, vasculitis, osteonecrosis.
Annotatsiya. Dolzarbligi. Yuz-jag‘ sohasining yiringli-nekrotik zararlanishlari morfologik jihatdan turlicha bo‘lib, yiringli yallig‘lanish, qon-tomir shikastlanishi, to‘qima ishemiyasi, nekroz va ikkilamchi reparativ reaksiyalarning birgalikda namoyon bo‘lishi bilan tavsiflanadi. Patologik jarayon poliangiit, post-COVID holatlari yoki surunkali buyrak yetishmovchiligi fonida rivojlanganda, yetakchi patogenetik mexanizmlar va diagnostik mezonlar farqlanishi sababli gistopatologik tekshiruv alohida ahamiyat kasb etadi.
Tadqiqot maqsadi. Turli etiologiyali yuz-jag‘ sohasi yiringli-nekrotik zararlanishlarining patomorfologik xususiyatlarini tavsiflash va poliangiit bilan bog‘liq holatlarda aniqlangan gistologik variantlarni tizimlashtirish.
Tadqiqot materiallari va usullari. 2020–2024-yillarda davolangan 200 nafar bemordan jarrohlik yo‘li bilan olingan to‘qima namunalari qiyosiy kuzatuv asosidagi gistomorfologik tadqiqotga kiritildi. Ulardan 60 nafarida poliangiit, 80 nafarida post-COVID holati va 60 nafarida surunkali buyrak yetishmovchiligi fonida yuzaga kelgan yiringli-nekrotik jarayonlar kuzatildi.
Natijalar. Makroskopik tekshiruvda o‘lchami taxminan 1,0×0,5 sm dan 3,0×2,5 sm gacha bo‘lgan, g‘adir-budir va notekis yuzali, yumshoq konsistensiyali to‘qima bo‘laklari aniqlandi. Umumiy mikroskopik manzara epiteliy deskvamatsiyasi yoki yo‘qolishi, neytrofillar ustun bo‘lgan yiringli infiltratsiya, hujayraviy detrit, stromal shish, kollagen tolalarining fragmentatsiyasi, qon tomirlarning to‘laqonliligi va stazi, endoteliy shikastlanishi, fibrinoid o‘zgarishlar, mikrotrombozlar, mushak tolalari nekrozi, jarayon uzoq davom etganda esa granulyatsion to‘qima va fibroz bilan tavsiflandi.
Xulosa. Yuz-jag‘ sohasining yiringli-nekrotik zararlanishlari yiringli yallig‘lanish, ishemik-nekrotik qon-tomir shikastlanishi va ikkilamchi reparatsiyaning qo‘shma morfologik spektri bilan tavsiflanadi.
Kalit so‘zlar: yuz-jag‘ sohasi, yiringli-nekrotik jarayon, morfologiya, gistopatologiya, poliangiit, post-COVID holati, surunkali buyrak yetishmovchiligi, vaskulit, osteonekroz.
Аннотация. Актуальность. Гнойно-некротические поражения челюстно-лицевой области морфологически неоднородны и характеризуются сочетанием гнойного воспаления, сосудистого повреждения, ишемии тканей, некроза и вторичных репаративных реакций. Гистопатологическое исследование приобретает особое значение при развитии процесса на фоне полиангиита, постковидных состояний или хронической почечной недостаточности, поскольку ведущие патогенетические механизмы и диагностические приоритеты в этих случаях различаются.
Цель исследования. Охарактеризовать патоморфологические особенности гнойно-некротических поражений челюстно-лицевой области различной этиологии и систематизировать гистологические варианты, выявленные при полиангиит-ассоциированных состояниях.
Материалы и методы исследования. В сравнительное наблюдательное гистоморфологическое исследование включены операционные образцы тканей 200 пациентов, проходивших лечение в 2020–2024 гг.: 60 пациентов с полиангиит-ассоциированными поражениями, 80 — с постковидными гнойно-некротическими осложнениями и 60 — с хронической почечной недостаточностью.
Результаты. Макроскопически определялись фрагменты мягких тканей размером приблизительно от 1,0×0,5 до 3,0×2,5 см, с неровной бугристой поверхностью и мягкой консистенцией. Общая микроскопическая картина включала десквамацию или утрату эпителия, гнойную инфильтрацию с преобладанием нейтрофилов, клеточный детрит, отёк стромы, фрагментацию коллагеновых волокон, полнокровие и стаз сосудов, повреждение эндотелия, фибриноидные изменения, микротромбозы, некроз мышечных волокон, а при длительном течении — формирование грануляционной ткани и фиброза.
Заключение. Гнойно-некротические поражения челюстно-лицевой области характеризуются сочетанным морфологическим спектром гнойного воспаления, ишемически-некротического сосудистого повреждения и вторичной репарации.
Ключевые слова: челюстно-лицевая область, гнойно-некротический процесс, морфология, гистопатология, полиангиит, постковидное состояние, хроническая почечная недостаточность, васкулит, остеонекроз.
References
- 1. Alamoudi WA, Sollecito TP, Stoopler ET, France K. Oral manifestations of anti-neutrophil cytoplasmic antibody-associated vasculitis: an update and narrative review of the literature. Oral Surg Oral Med Oral Pathol Oral Radiol. 2023;135(3):372–384. doi:10.1016/j.oooo.2022.11.013.
- 2. Cleary JO, Sivarasan N, Burd C, Connor SEJ. Head and neck manifestations of granulomatosis with polyangiitis. Br J Radiol. 2021;94(1119):20200914. doi:10.1259/bjr.20200914.
- 3. Espi M, Koppe L, Fouque D, Thaunat O. Chronic kidney disease-associated immune dysfunctions: impact of protein-bound uremic retention solutes on immune cells. Toxins (Basel). 2020;12(5):300. doi:10.3390/toxins12050300.
- 4. Ganesan N, Sivanandam S. Histomorphological features of mucormycosis with rise and fall of COVID-19 pandemic. Pathol Res Pract. 2022;236:153981. doi:10.1016/j.prp.2022.153981.
- 5. Kamat M, Datar U, Byakodi S, Kamat S, Vimal Kumar V. COVID-19-associated mucormycosis of head-and-neck region: a systematic review. J Clin Transl Res. 2022;8(1):31–42. doi:10.18053/jctres.08.202201.003.
- 6. Labrador AJP, Valdez LHM, Marin NRG, et al. Oral granulomatosis with polyangiitis: a systematic review. Clin Exp Dent Res. 2023;9(1):100–111. doi:10.1002/cre2.706.
- 7. Radotra B, Challa S. Pathogenesis and pathology of COVID-associated mucormycosis: what is new and why. Curr Fungal Infect Rep. 2022;16(4):206–220. doi:10.1007/s12281-022-00443-z
- 8. Sree Lakshmi I, Swapna Kumari B, Jyothi C, et al. Histopathological study of mucormycosis in post-COVID-19 patients and factors affecting it in a tertiary care hospital. Int J Surg Pathol. 2023;31(1):56–63. doi:10.1177/10668969221099626.
- 9. Steiger S, Rossaint J, Zarbock A, Anders HJ. Secondary immunodeficiency related to kidney disease (SIDKD)—definition, unmet need, and mechanisms. J Am Soc Nephrol. 2022;33(2):259–278. doi:10.1681/ASN.2021091257.
- 10. Urias-Barreras CM, Rodríguez-Archilla A, Canizalez-Roman A, Bastidas DA, León-Sicairos NM. Maxillary mucormycosis and aspergillosis in post-COVID-19 patients in Mexico: a case series. J Stomatol Oral Maxillofac Surg. 2024;125(4):101615. doi:10.1016/j.jormas.2023.101615.