ЗАРАРЛИ ИШЛАБ ЧИКАРИШ КОРХОНАЛАРИ ИШЧИЛАРИДА ИНДИВИДУАЛ ЁНДАШУВЛАР АСОСИДА ТИШ ҚАТОРИ НУҚСОНЛАРИНИ ПРОТЕЗЛАШ УСУЛЛАРИНИ ТАКОМИЛЛАШТИРИШ.
- Авторы:Гаффоров Сунатулло Амруллоевич,Муминова Дилноза Рахимовна
- Дата публикации:May 26, 2025
- Тип:Статья
- DOI: 10.64156/mju.7755 Скопировано
- Том / № Выпуска:№2_1_2025
Аннотация
Аннотация
Инсон оғиз бўшлиғи шиллиқ қавати (ОБШҚ) ва пародонт тўқималарига (ПТ) мавжуд кимёвий унсурларнинг салбий таъсири нафақат тирик тўқималарни, балки мавжуд пломба, сунъий коронка ёки бошка тиббий мосламаларнинг структурасига хам таъсир кўрсатади. Шунинг учун, тиш ва тиш қатори нуқсонларини тиклашда сунъий тиш протезлари СТП тайёрлашдаги хом-ашё таркиби, технологияси оғиз бўшлиғи (ОБ) суюқлиги билан биологик мос келиши, инсоннинг яшаш ва ишдаги мухити, хаёт тарзи каби омилларни инобатга олиш зарурати кўрсатиб ўтилган.
Тадқиқотнинг мақсади: Турли усуллар ва хом-ашёлардан тайёрланган сунъий тиш протезларини чайнаш фаолиятидаги самарадорлигини клиник-функционал тадқиқотлар ёрдамида асослаш.
Тадқиқот объекти ва усуллари. Тадқиқот натижаларида — 168 беморда қисман олиб қўйиладиган тиш протезлари (ҚОКТП) тайёрлашда рақамли технология (РТ) имкониятларидан фойдаланиб — Vertex termo sens» термопластик материали (тажриба гурухи (ТжГ-а)); «Фторакс» акрилли СТП сирти «Gluma Comfort Bond» билан қобиқланган (ТжГ-б), ва ананавий усулда тайёрланган «Фтораксли СТПнинг «Gluma Comfort Bond» билан қопланмаган СТП беморга топширишдан олдин ва кейин; — 1 ой; — 6 ой ва — 12 ой муддатларда — Фарғона нефтни қайта ишлаш заводи (ФНКИЗ) ва Олмалик тоғ-кон метоллургия заводларидан (ОТКМ), Навоий кимёвий махсулотлари ишлаб чикариш заводида (НавКЗ) иш ўринлари мухитида бахоланган. Тадқиқотда — клиник, функционал, лаборатор кўрсаткичлари, гигиеник индекс (ГИ), ПТ индекслари, капиллярлар қон томир девори ўтказувчанлиги; аралаш сўлак рН-мухит (колориметрик усулда); эмални кариесга чидамлилиги (ЭРТ), эмали ва дентин микроқаттиқлиги; гнатодинамометрик (пародонтодинамометр) тадқиқотлардан фойдаланилди.
Натижалар ва уларнинг тахлили. Корхона ишчилари орасида оғиз бўшлиғи (ОБ) гигиеник холати, ПТ индекс кўрсаткичлари, сўлак таркиби, тиш қаттиқ тўқимаси структуравий ва функционал хусусиятлари, ОБШҚ ва тил тўқималарида огрик ва таъм сезиш кўрсаткичларида салбий узгаришлар кайт этилган.
Шунингдек: — ТжГ-а СТПлари тиш қаторлари нуқсонларини бартараф этиш ёрдамида чайнов юкламасини бир меъёрда тақсимланишини таъминлади, ПТдаги яллиғланиш жараёнлари камайишига, махаллий тўқима гемодинамикаси яхшилаган: — «Фторакс» акрилли пластмасса ва «Gluma Comfort Bond» адгезив билан кобикланган протезлар (ТжГ-б) ПТнинг гигиеник ҳолатини яхшилади ва протез тургунлигини яхшилаган: — Ананавий СТП — ТжГ-в ҚОҚТП ОБ гигинеик холати, тургунлиги ва тиш қаторида босимни меъёрда таксимланишидаги кўрсаткичлари ТжГ-а ва ТжГ-б кўрсаткичларга нисбаттан салбий натижаларни қайд этган.
Хулосалар: ФНКИЗ, ОКМЗ ва НавКЗ корхоналари иш ўринлари мисолида, ишчилар саломатлиги, айникса ОБ аъзолари фаолиятини яхшилаш, жумладан ортопедик стоматологик ёрдам кўрсатишда, СТП хом-ашёлари таркибини, тайёрлаш боскичида юкори технологик самарадорликни, бемор яшаш ва иш мухитидаги атроф-мухит омилларини инобатга олган холда ёндашув стоматологик тиббий хизмат самарадорлигини ошириши тасдиқланган.
Калит сўзлар: стоматологик патологиялар, функционал тадқиқотлар, оғиз бўшлиғи шиллиқ қавати, тиш протезлари ва хом-ашёлари, рақамли технология.
Аннотация
Химические элементы, присутствующие в слизистой оболочке полости рта (СОПР) и тканях пародонта (ТП), оказывают негативное воздействие не только на живые ткани, но и на структуру существующих пломб, искусственных коронок и других медицинских устройств. Поэтому при восстановлении зубов и зубных рядов важно учитывать состав и технологию производства искусственных зубных протезов (ЗП), их биологическую совместимость с жидкостью полости рта (ЖПР), а также такие факторы, как условия жизни и работы человека, его образ жизни.
Цель исследования: Обоснование эффективности различных методов и материалов, используемых для изготовления искусственных зубных протезов, в процессе жевательной деятельности с помощью клинико-функциональных исследований.
Объект и методы исследования: В исследовании приняли участие 168 пациентов, которым были изготовлены частично съемные зубные протезы (ЧСЗП) с использованием цифровых технологий (ЦТ). Были изучены три группы: Протезы, изготовленные из термопластического материала Vertex Thermo Sens (экспериментальная группа, ОпГ-а). Акриловые протезы Фторакс, поверхность которых была покрыта Gluma Comfort Bond (экспериментальная группа Опг-б). Протезы Фторакс, изготовленные традиционным методом без покрытия Gluma Comfort Bond. Оценка проводилась перед установкой протезов, а также через 1, 6 и 12 месяцев после установки в условиях рабочих мест на предприятиях: Ферганский нефтеперерабатывающий завод (ФНПЗ), Алмалыкский горно-металлургический комбинат (АГМК), Завод по производству химических продуктов в Навои (НавКЗ). В ходе исследования использованы клинические, функциональные и лабораторные показатели, гигиенический индекс (ГИ), индекс состояния тканей пародонта (ПИ), проницаемость стенок капилляров, рН среды смешанной слюны (колориметрический метод), устойчивость эмали к кариесу (ЭРТ), микротвердость эмали и дентина, а также гнатодинамометрические (пародонтодинамометрические) исследования.
Результаты и их анализ
Среди работников предприятий были зафиксированы негативные изменения в состоянии гигиены полости рта (ПР), индексах состояния тканей пародонта (ПИ), составе слюны, структурных и функциональных характеристиках твердых тканей зуба, а также в болевой и вкусовой чувствительности слизистой оболочки полости рта (СОПР) и тканей языка.
Кроме того: в ОпГ-а (Vertex Thermo Sens) обеспечили равномерное распределение жевательной нагрузки при устранении дефектов зубного ряда, способствовали уменьшению воспалительных процессов в тканях пародонта и улучшению местной гемодинамики. в ОпГ -б (Фторакс с покрытием Gluma Comfort Bond) улучшили гигиеническое состояние пародонта и повысили устойчивость протезов. в ОпГ -в (традиционные ЧСЗП без покрытия) показали худшие результаты по сравнению с группами ТжГ-а и ТжГ-б в аспектах гигиены полости рта, устойчивости и равномерного распределения давления в зубном ряду.
Выводы: На примере рабочих мест Ферганского нефтеперерабатывающего завода (ФНПЗ), Алмалыкского горно-металлургического комбината (АГМК) и завода химической продукции в Навои (НавХЗ) подтверждено, что учет состава сырья для изготовления искусственных зубных протезов, высокотехнологичных методов их производства, а также факторов окружающей среды и условий труда пациентов повышает эффективность стоматологической ортопедической помощи.
Ключевые слова: стоматологические патологии, функциональные исследования, слизистая оболочка полости рта, зубные протезы и их материалы, цифровые технологии.
Abstract
Chemical elements present in the oral mucosa (OM) and periodontal tissues (PT) have a negative impact not only on living tissues but also on the structure of existing fillings, artificial crowns, and other medical devices. Therefore, when restoring teeth and dental arches, it is essential to consider the composition and manufacturing technology of artificial dental prostheses (DP), their biological compatibility with oral fluid (OF), as well as factors such as a person’s living and working conditions and lifestyle.
Objective of the Study
To substantiate the effectiveness of various methods and materials used in the manufacture of artificial dental prostheses in the process of masticatory function through clinical and functional studies.
Materials and Methods
The study involved 168 patients who were provided with partial removable dental prostheses (PRDP) using digital technologies (DT). Three groups were examined: Group Exp-A: Prostheses made of thermoplastic material Vertex Thermo Sens. Group Exp-B: Acrylic prostheses Ftorax, with surfaces coated with Gluma Comfort Bond. Group Exp-C: Acrylic prostheses Ftorax, manufactured using a traditional method without Gluma Comfort Bond coating. Assessments were conducted before prosthesis installation, as well as 1, 6, and 12 months after installation, under workplace conditions at the following enterprises: Fergana Oil Refinery (FOR), Almalyk Mining and Metallurgical Complex (AMMC), Navoi Chemical Production Plant (NCPP).
The study utilized clinical, functional, and laboratory indicators, including oral hygiene index (OHI), periodontal tissue index (PTI), capillary wall permeability, mixed saliva pH (colorimetric method), enamel caries resistance test (ERT), enamel and dentin microhardness, and gnatodynamometric (periodontodynamometric) studies.
Results and Analysis
Among industrial workers, negative changes were recorded in oral hygiene status, periodontal tissue indices, saliva composition, structural and functional characteristics of hard dental tissues, as well as pain and taste sensitivity in the oral mucosa and tongue tissues.
Additionally: Group Exp-A (Vertex Thermo Sens) ensured even distribution of masticatory load when correcting dental arch defects, reduced inflammatory processes in periodontal tissues, and improved local hemodynamics. Group Exp-B (Ftorax with Gluma Comfort Bond coating) improved periodontal hygiene and enhanced prosthesis stability. Group Exp-C (traditional PRDP without coating) demonstrated poorer results in oral hygiene, stability, and pressure distribution across the dental arch compared to Groups Exp-A and Exp-B.
Conclusions
Based on workplace conditions at Fergana Oil Refinery (FOR), Almalyk Mining and Metallurgical Complex (AMMC), and Navoi Chemical Production Plant (NCPP), it has been confirmed that considering the composition of raw materials for artificial dental prostheses, high-tech manufacturing methods, as well as environmental and occupational factors of patients, increases the efficiency of prosthetic dental care.
Keywords: dental pathologies, functional studies, oral mucosa, dental prostheses and materials, digital technologies.
References
- 1. Арутюнов С.Д., Лебеденко И.Ю., Гветадзе Р.Ш. Инновационные решение в стоматологии. М.: изд. Практическая медицина; 2019. -С.160.
- 2. Авцын, А.П. Микроэлементозы человека: этиология, классификация, органопатология. / А.П. Авцын, А.А. Жаворонков, М.А. Ришь, А.С. Строчкова-М.: Медицина, 1991 496 с.
- 3. Гаффоров С. А., Жолудев С. Е., Назаров У. К. Изучение уровня функционально-структурного состояния тканей органов полости рта у лиц, занятых на Алмалыкском и Нижнетагильском металлоперерабатывающих производствах //Уральский медицинский журнал. – 2019. – №. 12. – С. 5-8.
- 4. Гаффоров С.А., Атабаев Ш.Т., Олимов С.Ш. Экологическая стабильност, стоматология и здоровье человека. Руководства для педогогов, медиков, экологов, клиничес. ординаторов ВУЗов. Редакция «Академнашр» 330 с. Ташкент-2014.
- 5. Гаффоров С.А. Профилактика стоматологической заболеваемости работников текстильного производства. Дис. на ученую степень к.м.н. Ташкент-1999 г.
- 6. Гаффоров С.А., Назаров У.К., Хен Д. Н. О патогенезе болезни пародонта при нарушениях минерального обмена организма. O‘zbekiston vrachlar assotsiatsiyasi бюлетени. С. 139-144.2022. ISSN 2010-7773:616.314. 17-008.1-92:612.015.31
- 7. Прозорова Н. В. Научное обоснование совершенствования стоматологической помощи работникам предприятия химической промышленности в современных условиях : дис. – Санкт-Петербургская государственная педиатрическая медицинская академия, 2007.
- 8. Янушевич О.О. Стоматологическая заболеваемость населения России. Состояние тканей пародонта и слизистой оболочки рта. Минздравсоцразвития РФ. – М.: МГМСУ, 2009. – 120 с.
- 9. Gafforov, S.A, Ibragimova F.I., Idiev G.E. results of a study of the dependence of dental health and quality of life among workers of enterprises of the chemical industry. Journal of Advanced ZoologyPublished: 44(S-2), 3731–3738. Retrieved from http://jazindia.com/index.php/jaz/article/view/1714
- 10. Gafforov, S.A, Saidov, A.A, Bulycheva, E.A. Clinical characteristics of the dentition in young men, the role of metalloproteinase and connective tissue markers in the development of temporomandibular joint pathology and their correction. Journal of Advanced Research in Dynamical and Control Systems, 2020, 12(7 Special Issue), P:2111–2119
- Gafforov, S.A, Aliev, N.H. Improvement of diagnostic methods and treatment of parafunction of chewable muscles in pain syndromes of a high-lower jaund joint. Journal of Advanced Research in Dynamical and Control Systems, 2020, 12(7 Special Issue), P: 2102–2110
- 12. Rodríguez-Rodero S., Fernández-Morera J.L., Menéndez-Torre E., Calvanese V., Fenández A.F., Fraga M.F. Aging genetics and aging // Aging Dis. – 2011. – №2(3). – P. 186-195.