СОВРЕМЕННЫЕ ПРЕДСТАВЛЕНИЯ ОБ ИММУНОВОСПАЛИТЕЛЬНЫХ И ИММУНОГЕНЕТИЧЕСКИХ МЕХАНИЗМАХ ПАТОГЕНЕЗА ОФТАЛЬМОРОЗАЦЕА
- Авторы:Бабаджанов Ойбек Абдужаббарович.Нурматов Шохбоз Шухрат угли
- Дата публикации:March 26, 2026
- Тип:Статья
- DOI: 10.64156/mju.9144 Скопировано
- Том / № Выпуска:Том 1 №2 (2026)
Аннотация
Аннотация. Офтальморозацеа представляет собой хроническое воспалительное заболевание глазной поверхности, ассоциированное с розацеа и характеризующееся поражением век, конъюнктивы, слезной пленки и роговицы. Заболевание может развиваться как одновременно с кожными проявлениями розацеа, так и независимо от них, что нередко затрудняет своевременную диагностику.
Целью настоящего обзора является анализ современных научных данных об этиологии, патогенетических механизмах, клинических проявлениях, диагностике и современных подходах к лечению офтальморозацеа.
В работе рассмотрены основные факторы, участвующие в развитии заболевания, включая генетическую предрасположенность, микробные факторы, нейроваскулярные механизмы и нарушения врожденного иммунитета. Особое внимание уделено молекулярным механизмам воспаления, включая роль Toll-подобных рецепторов, антимикробных пептидов, матриксных металлопротеиназ и сигнальных путей воспаления. Представлены современные данные о клинических проявлениях офтальморозацеа, методах диагностики и принципах комплексной терапии заболевания.
Показано, что офтальморозацеа характеризуется значительным клиническим полиморфизмом и может приводить к развитию серьезных осложнений со стороны роговицы. Своевременная диагностика и комплексный междисциплинарный подход к лечению позволяют снизить риск развития осложнений и улучшить качество жизни пациентов.
Ключевые слова: офтальморозацеа, розацеа, патогенез, врожденный иммунитет, матриксные металлопротеиназы, дисфункция мейбомиевых желез, воспаление глазной поверхности.
Annotatsiya. Oftalmorozatseya – bu rozatseya bilan bog‘liq bo‘lgan va ko‘z yuzasi tuzilmalarining surunkali yallig‘lanish kasalligi bo‘lib, qovoqlar, kon’yunktiva, ko‘z yoshi plyonkasi va shox pardaning zararlanishi bilan tavsiflanadi. Kasallik rozatseyaning teri belgilariga bir vaqtning o‘zida hamroh bo‘lishi yoki ulardan mustaqil ravishda rivojlanishi mumkin, bu esa ko‘pincha erta tashxis qo‘yishni qiyinlashtiradi.
Mazkur maqolaning maqsadi oftalmorozatseyaning etiologiyasi, patogenez mexanizmlari, klinik namoyon bo‘lishlari, diagnostikasi va zamonaviy davolash usullari bo‘yicha mavjud ilmiy ma’lumotlarni tahlil qilishdan iborat.
Maqolada kasallik rivojlanishida ishtirok etuvchi asosiy omillar, jumladan genetik moyillik, mikrobiologik omillar, neyrovaskulyar mexanizmlar va tug‘ma immunitet buzilishlari ko‘rib chiqilgan. Yallig‘lanishning molekulyar mexanizmlariga, xususan Toll-retseptorlar, antimikrob peptidlar, matritsa metalloproteinazalar va yallig‘lanish signal yo‘llarining roliga alohida e’tibor qaratilgan. Shuningdek, oftalmorozatseyaning klinik namoyon bo‘lishlari, diagnostika usullari va kompleks davolash tamoyillari haqida zamonaviy ma’lumotlar keltirilgan.
Oftalmorozatseya klinik jihatdan turli ko‘rinishlarga ega bo‘lib, ayrim hollarda shox pardaning og‘ir asoratlariga olib kelishi mumkin. Kasallikni o‘z vaqtida aniqlash va multidissiplinar davolash yondashuvi asoratlar xavfini kamaytirishga hamda bemorlarning hayot sifatini yaxshilashga yordam beradi.
Kalit so’zlar: oftalmorozatseya, rozatseya, patogenez, tug‘ma immunitet, matritsa metalloproteinazalari, meybomiy bezlari disfunksiyasi, ko‘z yuzasi yallig‘lanishi.
Abstract. Ocular rosacea is a chronic inflammatory disease of the ocular surface associated with rosacea and characterized by involvement of the eyelids, conjunctiva, tear film, and cornea. The disease may occur simultaneously with cutaneous manifestations of rosacea or develop independently, which often complicates early diagnosis.
The aim of this review is to analyze current scientific data on the etiology, pathogenetic mechanisms, clinical manifestations, diagnosis, and modern treatment approaches of ocular rosacea.
The review summarizes the major factors involved in disease development, including genetic predisposition, microbial factors, neurovascular mechanisms, and dysregulation of innate immunity. Particular attention is given to molecular mechanisms of inflammation, including the role of Toll-like receptors, antimicrobial peptides, matrix metalloproteinases, and inflammatory signaling pathways. Current data on clinical manifestations, diagnostic methods, and principles of comprehensive therapy of ocular rosacea are presented.
Ocular rosacea is characterized by considerable clinical heterogeneity and may lead to severe corneal complications. Timely diagnosis and a multidisciplinary therapeutic approach can reduce the risk of complications and improve patients’ quality of life.
Key words: ocular rosacea, rosacea, pathogenesis, innate immunity, matrix metalloproteinases, meibomian gland dysfunction, ocular surface inflammation.
References
- Абдуллаев Ш.Р., Бабаханова Д.М., Максудова Л.М., Худойберганов А.Р. Концептуальный подход к диагностике и лечению офтальморозацеа // Современные технологии в офтальмологии. 2022. №3. DOI: 10.25276/2312-4911-2022-3-182-188.
- Арсеньев П.Е., Орлов Е.В., Арсеньева А.А., Пахомова Ю.М. Розацеа в офтальмологической и дерматовенерологической практике. Клинические случаи // Российский офтальмологический журнал. 2025. Т. 18, №1. С. 104-109. DOI: 10.21516/2072-0076-2025-18-1-104-109.
- Мустафина Г.Р., Хисматуллина З.Р., Саттарова Р.Р. Офтальморозацеа: этиология, патофизиологические механизмы, клинические проявления и основные методы лечения // Саратовский научно-медицинский журнал. 2018. №4.
- Труфанов С.В., Шахбазян Н.П. Офтальморозацеа: этиопатогенез и современные методы лечения // Вестник офтальмологии. 2018. Т. 134, №3. С. 121-128.
- Хисматулина И.М., Абдрахманов А.Р. Офтальморозацеа: взгляд дерматовенеролога // Современные проблемы науки и образования. 2025. №3. DOI: 10.17513/spno.34119.
- Andrusiewicz A., Khimuk S., Mijas D. et al. Molecular mechanisms in the etiopathology of rosacea: systematic review // International Journal of Molecular Sciences. 2025. Vol. 26, №23. Article 11292. DOI: 10.3390/ijms262311292.
- Barton K., Monroy D.C., Nava A., Pflugfelder S.C. Inflammatory cytokines in the tears of patients with ocular rosacea // Ophthalmology. 1997. Vol. 104, №11. P. 1868-1874. DOI: 10.1016/S0161-6420[97]30014-1.
- Castillo C., Vera-Duarte G.R., Zatarain-Barrón N.C. et al. Ocular rosacea: update on diagnosis and new therapeutic options // Pan-American Journal of Ophthalmology. 2025. Vol. 7, №1. Article 164. DOI: 10.4103/pajo.pajo_33_25.
- Chen C., Wang P., Zhang L. et al. Exploring the pathogenesis and mechanism-targeted treatments of rosacea: previous understanding and updates // Biomedicines. 2023. Vol. 11, №8. Article 2153. DOI: 10.3390/biomedicines11082153
- Fisher G.W., Travers J.B., Rohan C.A. Rosacea pathogenesis and therapeutics: current treatments and a look at future targets // Frontiers in Medicine. 2023. Vol. 10. Article 1292722. DOI: 10.3389/fmed.2023.1292722
- Galluccio G., D’Onghia M., Malvaso D. et al. Advances in the pathogenesis and treatment of rosacea: a phenotype-based therapeutic approach // Cosmetics. 2024. Vol. 11, №1. Article 11. DOI: 10.3390/cosmetics11010011
- Jabbehdari S., Memar O.M., Caughlin B., Djalilian A.R. Update on the pathogenesis and management of ocular rosacea: an interdisciplinary review // European Journal of Ophthalmology. 2021. Vol. 31, №1. P. 22-33. DOI: 10.1177/1120672120937252
- Lam-Franco L., Perfecto-Avalos Y., Patiño-Ramírez B.E., Rodríguez-García A. IL-1α and MMP-9 tear levels in patients with active ocular rosacea before and after treatment with systemic azithromycin or doxycycline // Ophthalmic Research. 2018. Vol. 60, №2. P. 109-114. DOI: 10.1159/000489092.
- Mohamed-Noriega K., Loya-Garcia D., Vera-Duarte G.R. et al. Ocular rosacea: an updated review // Cornea. 2025. Vol. 44, №4. P. 525-537. DOI: 10.1097/ICO.0000000000003785.
- Redd T.K., Seitzman G.D. Ocular rosacea // Current Opinion in Ophthalmology. 2020. Vol. 31, №6. P. 503-507. DOI: 10.1097/ICU.0000000000000706.
- Tavassoli S., Wong N., Chan E. Ocular manifestations of rosacea: a clinical review // Clinical & Experimental Ophthalmology. 2021. Vol. 49, №2. P. 104-117. DOI: 10.1111/ceo.13900.
- Wang Z., Zhang Z. Advances in genetic polymorphism research in rosacea: mechanisms and clinical implications // Clinical, Cosmetic and Investigational Dermatology. 2025. Vol. 18. P. 1423-1429. DOI: 10.2147/CCID.S524611.
- Yang F., Wang L., Song D. et al. Signaling pathways and targeted therapy for rosacea // Frontiers in Immunology. 2024. Vol. 15. Article 1367994. DOI: 10.3389/fimmu.2024.1367994.