ДИАГНОСТИКА КАРИЕСА У ДЕТЕЙ С САХАРНЫМ ДИАБЕТОМ 1 ТИПА
- Авторы:Махсумова Сайёра Санжаровна, Махсумова Ирода Шавкатовна, Далимова Комола Холик Кизи
- Дата публикации:March 23, 2026
- Тип:Статья
- DOI: 10.64156/mju.8982 Скопировано
- Том / № Выпуска:Том 1 №2 (2026)
Аннотация
Аннотация Кариес зубов остаётся одной из наиболее распространённых стоматологических патологий у детей, особенно на фоне системных заболеваний, таких как сахарный диабет 1 типа. В условиях роста заболеваемости диабетом среди детского населения Узбекистана особую актуальность приобретает ранняя диагностика и индивидуализированная профилактика кариеса. Целью данного исследования явилась оценка состояния полости рта, показателей слюны и кариесогенной микрофлоры у детей с использованием экспресс-методов диагностики. В исследование были включены 30 детей в возрасте от 5 до 12 лет, распределённых по возрастным группам. Проводилось клиническое стоматологическое обследование с определением гигиенических индексов и индекса кпу, а также микробиологическая оценка слюны с применением теста KariesScreen Test +P для выявления Streptococcus mutans и Lactobacillus. Дополнительно оценивались скорость слюноотделения, pH и буферная ёмкость слюны. Полученные данные свидетельствуют о высокой информативности экспресс-тестов в выявлении ранних изменений орального биотопа и факторов риска развития кариеса. Использование диагностика-ориентированной индивидуальной профилактики (DIP) позволяет обосновать персонализированный подход к профилактике кариеса у детей и повысить эффективность мероприятий, направленных на сохранение стоматологического здоровья.
Ключевые слова : Кариес , диагностика , сахарный диабет первого типа , кариес тесты
Annotatsiya Tish kariyesi bolalar orasida eng keng tarqalgan stomatologik patologiyalardan biri bo‘lib qolmoqda, ayniqsa 1-tur qandli diabet kabi tizimli kasalliklar fonida. O‘zbekistonda bolalar orasida diabet kasalligining ko‘payib borishi sharoitida kariyesni erta aniqlash va individual profilaktika qilish masalasi alohida dolzarblik kasb etadi. Ushbu tadqiqotning maqsadi ekspress diagnostika usullaridan foydalangan holda bolalarda og‘iz bo‘shlig‘i holatini, so‘lak ko‘rsatkichlarini va kariyesogen mikroflorani baholashdan iborat bo‘ldi. Tadqiqotga 5 yoshdan 12 yoshgacha bo‘lgan, yosh guruhlariga bo‘lingan 30 nafar bola kiritildi. Klinik stomatologik ko‘rik o‘tkazilib, gigiyenik indekslar va KPU indeksi aniqlandi, shuningdek Streptococcus mutans va Lactobacillus bakteriyalarini aniqlash uchun KariesScreen Test +P yordamida so‘lakning mikrobiologik bahosi berildi. Qo‘shimcha ravishda so‘lak ajralish tezligi, pH ko‘rsatkichi va so‘lakning bufer sig‘imi baholandi. Olingan ma’lumotlar ekspress-testlarning og‘iz biotopidagi erta o‘zgarishlar va kariyes rivojlanishining xavf omillarini aniqlashda yuqori informativligini ko‘rsatdi. Diagnostikaga yo‘naltirilgan individual profilaktika (DIP)dan foydalanish bolalarda kariyes profilaktikasiga shaxsiylashtirilgan yondashuvni asoslash va stomatologik salomatlikni saqlashga qaratilgan tadbirlar samaradorligini oshirish imkonini beradi.
Kalit so‘zlar: kariyes, diagnostika, 1-tur qandli diabet, kariyes testlari
Abstract Dental caries remains one of the most prevalent dental pathologies among children, especially in the presence of systemic diseases such as type 1 diabetes mellitus. In the context of the increasing incidence of diabetes among the pediatric population of Uzbekistan, early diagnosis and individualized prevention of dental caries are of particular relevance. The aim of this study was to assess the oral cavity status, salivary parameters, and cariogenic microflora in children using express diagnostic methods. The study included 30 children aged 5 to 12 years, divided into age groups. A clinical dental examination was conducted with the determination of oral hygiene indices and the DMF (decayed, missing, filled) index, as well as a microbiological assessment of saliva using the KariesScreen Test +P to detect Streptococcus mutans and Lactobacillus. In addition, salivary flow rate, pH level, and buffer capacity of saliva were evaluated. The obtained data indicate the high informative value of express tests in identifying early changes in the oral biotope and risk factors for the development of dental caries. The use of diagnosis-oriented individualized prevention (DIP) makes it possible to substantiate a personalized approach to caries prevention in children and to increase the effectiveness of measures aimed at preserving dental health.
Keywords: dental caries, diagnostics, type 1 diabetes mellitus, caries tests
References
- Badriddinovna D. S. et al. Clinical Picture and Characteristics of the Course of Children's Caries //Annals of the Romanian Society for Cell Biology. – 2021. – pp. 6766-6771.
- Badriddinovna D. S. et al. Current Issues In The Proper Organization Of Modern Prevention Of Dental Caries In Children //European Journal of Molecular & Clinical Medicine. – 2020. – T. 7. – No. 3. – pp. 1524-1533.
- Burieva N. A., Makhsumova I. Sh. Preventive work in the aspect of dental diseases // BBK 60 S 56. - 2019. - P. 185.
- Махсумова И., Каримова М., Ибрагимова И. АНАЛИЗ ИММУННЫХ СВОЙСТВ РОТОВОЙ ЖИДКОСТИ У ДЕТЕЙ С ИНСУЛИНОЗАВИСИМЫМ САХАРНЫМ ДИАБЕТОМ //International Conference on Science & Technology. – 2025. – Т. 1. – №. 1. – С. 72-74.
- Makhsumova S. S. et al. Features of the manifestation of type 1 diabetes mellitus in children on the mucous membrane of the oral cavity and lips // Bulletin of Science and Education. - 2021. - No. 15-2. – P. 118.
- Sh, Makhsumova I., and Dalimova K. Kh. "Профилактика кариеса у детей с сахарным диабетом 1 типа." Integrative dentistry and maxillofacial surgery 4.2 (10) (2025): 82-87.
- Maxsumova S. S. et al. Changes in the Biophysical Characteristics of Oral Fluid in Children with Type 1 Diabetes //Central Asian Journal of Medical and Natural Science. – 2023. – Т. 4. – №. 5. – С. 6-10.
- Даминова Ш., Махсумова С. Изменение биофизических свойств ротовой жидкости у детей больных сахарным диабетом 1 типа //Педиатрия. – 2023. – Т. 1. – №. 1. – С. 111-115
- Рискулова З., Махсумова И. Анализ кариесогенной ситуации у детей раннего и дошкольного возраста //Дни молодых учёных. – 2022. – №. 1. – С. 270-271.
- Махсумова С. и др. КОМПЛЕКСНОЕ КЛИНИЧЕСКОЕ ИССЛЕДОВАНИЕ ПОЛОСТИ РТА У ДЕТЕЙ С САХАРНЫМ ДИАБЕТОМ 1 ТИПА //Журнал" Медицина и инновации". – 2022. – №. 3. – С. 389-395.
- Махсумова И., Шухратова Н. Эффективность лечения кариеса молочных зубов методом реставрации //Актуальные проблемы стоматологии и челюстно-лицевой хирургии 4. – 2021. – Т. 1. – №. 01. – С. 183-183. 13. Мухаммедова М. С. Особенности проявления сахарного диабета 1 типа у детей на слизистой оболочке полости рта и губ //Вестник науки и образования. – 2021. – №. 15-2 (118). – С. 44-50.