ЛУЧЕВАЯ СЕМИОТИКА ГЛУБОКИХ ФЛЕГМОН ШЕИ В ЗАВИСИМОСТИ ОТ НАЛИЧИЯ МЕДИАСТИНАЛЬНЫХ ОСЛОЖНЕНИЙ (Литературный обзор)
- Авторы:Рахмонова Гулбахор Эргашовна, Аллаярова Наргиза Камоловна
- Дата публикации:September 16, 2026
- Тип:Статья
- Том / № Выпуска:Том 1 №5 (2026)
Аннотация
Annotatsiya: Bo‘yinning chuqur flegmonalari (BChF) — bo‘yin fassial-kletchatka bo‘shliqlarining og‘ir yiringli-yallig‘lanish kasalligi bo‘lib, uning eng xavfli asorati pastga tushuvchi nekrozlovchi mediastinit (PTNM) hisoblanadi. Adabiyot ma’lumotlariga ko‘ra, PTNMda o‘lim ko‘rsatkichi hozirgi davrda ham 10–20% ni, ayrim kuzatuvlarda esa 40% va undan ortiqni tashkil etadi. Mediastinitning erta bosqichlari klinik jihatdan deyarli aniqlanmaydi, shuning uchun nurli diagnostika usullari hal qiluvchi ahamiyatga ega. Maqolada adabiyotlar tahlili asosida mediastinal asoratlar bor yoki yo‘qligiga qarab BChFning nurli semiotikasi tizimlashtirilgan, infeksiyaning ko‘ks oralig‘iga tarqalish yo‘llari, ultratovush tekshiruvi, rentgenografiya, multispiral kompyuter tomografiya (MSKT) va magnit-rezonans tomografiya (MRT) imkoniyatlari ko‘rib chiqilgan. Bo‘yin va ko‘krak qafasining kontrastli MSKT tanlov usuli ekanligi, u mediastinitni klinik belgilar paydo bo‘lgunga qadar aniqlashi va jarrohlik yo‘lini belgilashi ko‘rsatilgan.
Kalit so‘zlar: bo‘yin flegmonasi, mediastinit, MSKT, MRT, ultratovush tekshiruvi, rentgen.
Аннотация: Глубокие флегмоны шеи (ГФШ) — тяжёлое гнойно-воспалительное заболевание фасциально-клетчаточных пространств шеи, наиболее грозным осложнением которого является нисходящий некротизирующий медиастинит (ННМ). По данным литературы, летальность при ННМ и в настоящее время составляет 10–20%, а в отдельных сериях наблюдений — 40% и более. Ранние стадии медиастинита клинически практически не распознаются, поэтому решающее значение приобретают методы лучевой диагностики. В статье на основании анализа литературы систематизирована лучевая семиотика ГФШ в зависимости от наличия медиастинальных осложнений, рассмотрены пути распространения инфекции в средостение, возможности ультразвукового исследования, рентгенографии, мультиспиральной компьютерной томографии (МСКТ) и магнитно-резонансной томографии (МРТ). Показано, что МСКТ шеи и грудной клетки с внутривенным контрастированием является методом выбора: она выявляет медиастинит до появления клинических признаков и определяет хирургический доступ.
Ключевые слова: флегмона шеи, медиастинит, МСКТ, МРТ, УЗИ, рентген.
Abstract: Deep neck phlegmons (DNP) are severe purulent infections of the fascial spaces of the neck, and descending necrotizing mediastinitis (DNM) is their most dangerous complication. According to published data, DNM mortality still reaches 10–20%, and 40% or more in some series. Early stages of mediastinitis are hardly recognizable clinically, so imaging plays a decisive role. Based on a literature review, this article systematizes the imaging features of DNP depending on the presence of mediastinal complications and discusses the pathways of spread into the mediastinum and the value of ultrasound, radiography, multislice computed tomography (MSCT) and magnetic resonance imaging (MRI). Contrast-enhanced MSCT of the neck and chest is shown to be the method of choice: it detects mediastinitis before clinical signs appear and defines the surgical approach.
Keywords: deep neck phlegmon, mediastinitis, multislice computed tomography (MSCT), magnetic resonance imaging (MRI), ultrasound, X-ray.
References
- Войно-Ясенецкий В.Ф. Очерки гнойной хирургии. – М.: БИНОМ; СПб.: Невский диалект, 2000. – 704 с.
- Хирургическая стоматология: учебник / под ред. Т.Г. Робустовой. – 4-е изд. – М.: Медицина, 2010. – 688 с.
- Boscolo-Rizzo P., Stellin M., Muzzi E. et al. Deep neck infections: a study of 365 cases highlighting recommendations for management and treatment // Eur. Arch. Otorhinolaryngol. – 2012. – Vol. 269, № 4. – P. 1241–1249.
- Capps E.F., Kinsella J.J., Gupta M. et al. Emergency imaging assessment of acute, nontraumatic conditions of the head and neck // RadioGraphics. – 2010. – Vol. 30, № 5. – P. 1335–1352.
- Endo S., Murayama F., Hasegawa T. et al. Guideline of surgical management based on diffusion of descending necrotizing mediastinitis // Jpn. J. Thorac. Cardiovasc. Surg. – 1999. – Vol. 47, № 1. – P. 14–19.
- Estrera A.S., Landay M.J., Grisham J.M., Sinn D.P., Platt M.R. Descending necrotizing mediastinitis // Surg. Gynecol. Obstet. – 1983. – Vol. 157, № 6. – P. 545–552.
- Freeman R.K., Vallières E., Verrier E.D. et al. Descending necrotizing mediastinitis: an analysis of the effects of serial surgical debridement on patient mortality // J. Thorac. Cardiovasc. Surg. – 2000. – Vol. 119, № 2. – P. 260–267.
- Freling N., Roele E., Schaefer-Prokop C., Fokkens W. Prediction of deep neck abscesses by contrast-enhanced computerized tomography in 76 clinically suspect consecutive patients // Laryngoscope. – 2009. – Vol. 119, № 9. – P. 1745–1752.
- Grodinsky M., Holyoke E.A. The fasciae and fascial spaces of the head, neck and adjacent regions // Am. J. Anat. – 1938. – Vol. 63, № 3. – P. 367–408.
- Hegde A.N., Mohan S., Pandya A., Shah G.V. Imaging in infections of the head and neck // Neuroimaging Clin. N. Am. – 2012. – Vol. 22, № 4. – P. 727–754.
- Hoang J.K., Branstetter B.F., Eastwood J.D., Glastonbury C.M. Multiplanar CT and MRI of collections in the retropharyngeal space: is it an abscess? // AJR Am. J. Roentgenol. – 2011. – Vol. 196, № 4. – P. W426–W432.
- Kang S.K., Lee S., Oh H.K. et al. Clinical features of deep neck infections and predisposing factors for mediastinal extension // Korean J. Thorac. Cardiovasc. Surg. – 2012. – Vol. 45, № 3. – P. 171–176.
- Kiernan P.D., Hernandez A., Byrne W.D. et al. Descending cervical mediastinitis // Ann. Thorac. Surg. – 1998. – Vol. 65, № 5. – P. 1483–1488.
- Pinto A., Scaglione M., Scuderi M.G. et al. Infections of the neck leading to descending necrotizing mediastinitis: role of multi-detector row computed tomography // Eur. J. Radiol. – 2008. – Vol. 65, № 3. – P. 389–394.
- Prado-Calleros H.M., Jiménez-Fuentes E., Jiménez-Escobar I. Descending necrotizing mediastinitis: systematic review on its treatment in the last 6 years, 75 years after its description // Head Neck. – 2016. – Vol. 38, Suppl. 1. – P. E2275–E2283.
- Ridder G.J., Maier W., Kinzer S. et al. Descending necrotizing mediastinitis: contemporary trends in etiology, diagnosis, management, and outcome // Ann. Surg. – 2010. – Vol. 251, № 3. – P. 528–534.
- Sumi Y. Descending necrotizing mediastinitis: 5 years of published data in Japan // Acute Med. Surg. – 2015. – Vol. 2, № 1. – P. 1–12.
- Vieira F., Allen S.M., Stocks R.M., Thompson J.W. Deep neck infection // Otolaryngol. Clin. North Am. – 2008. – Vol. 41, № 3. – P. 459–483.
- Wang B., Gao B.L., Xu G.P., Xiang C. Images of deep neck space infection and the clinical significance // Acta Radiol. – 2014. – Vol. 55, № 8. – P. 945–951.
- Wang L.F., Kuo W.R., Tsai S.M., Huang K.J. Characterizations of life-threatening deep cervical space infections: a review of one hundred ninety-six cases // Am. J. Otolaryngol. – 2003. – Vol. 24, № 2. – P. 111–117.