ПРОФИЛАКТИКА РАДИАЦИОННОГО ОРАЛЬНОГО МУКОЗИТА КАК ФАКТОР ПОВЫШЕНИЯ ПЕРЕНОСИМОСТИ ЛУЧЕВОЙ ТЕРАПИИ РАКА ПОЛОСТИ РТА
- Авторы: Каххаров Алишер Жамолиддинович, Зайнутдинов Нурилла Омонуллаевич, Махкамова Дилором Эргашевна
- Дата публикации:September 24, 2026
- Тип:Статья
- DOI: 10.64156/mju.9721 Скопировано
- Том / № Выпуска:Том 1 №5 (2026)
Аннотация
Аннотация. Радиационно-индуцированный оральный мукозит является одним из наиболее значимых осложнений лучевой и химиолучевой терапии опухолей полости рта, способным ухудшать переносимость лечения и приводить к вынужденным перерывам противоопухолевой терапии.
Целью данного исследования являлась оценка эффективности комплексного дифференцированного лечебно-профилактического подхода к предупреждению и коррекции орального мукозита. В исследование включены 86 пациентов: основную группу составили 57 больных, получавших разработанный лечебно-профилактический комплекс, сравнительную группу — 29 пациентов, которым проводили стандартную поддерживающую терапию. Установлено, что тяжёлый оральный мукозит III–IV степени развился у 15,8% пациентов основной группы и у 41,4% больных сравнительной группы, а кандидозное поражение полости рта — соответственно у 15,8 и 51,7%. После завершения лечения физиологический диапазон pH ротовой жидкости определялся у 45,6% пациентов основной группы по сравнению с 20,7% в сравнительной группе. Вынужденные перерывы лучевой терапии были зарегистрированы соответственно у 7,0 и 41,4% больных.Полученные результаты свидетельствуют о том, что раннее применение комплексного дифференцированного лечебно-профилактического подхода способствует снижению частоты тяжёлых форм орального мукозита и кандидозных осложнений, нормализации показателей ротовой жидкости и повышению непрерывности проведения лучевой терапии, что подтверждает целесообразность его включения в программу стоматологического сопровождения пациентов с опухолями полости рта.
Ключевые слова: оральный мукозит; лучевая терапия; рак полости рта; кандидоз; ксеростомия; слюноотделение; Nigella sativa; KIN Care Gel; KIN Hidrat Spray.
Аннотация. Радиация таъсирида юзага келадиган орал мукозит оғиз бўшлиғи ўсмаларида нур терапияси ва кимёнур терапиясининг энг муҳим асоратларидан бири бўлиб, даволашнинг ўзлаштирилишини ёмонлаштириши ҳамда ўсмага қарши терапияда мажбурий танаффусларга олиб келиши мумкин.
Ушбу тадқиқотнинг мақсади орал мукозитнинг олдини олиш ва уни коррекция қилишга қаратилган комплекс дифференциал даволаш-профилактика ёндашувининг самарадорлигини баҳолашдан иборат эди. Тадқиқотга 86 нафар бемор киритилди: асосий гуруҳни ишлаб чиқилган даволаш-профилактика комплексини олган 57 нафар бемор, таққослаш гуруҳини эса стандарт қўллаб-қувватловчи терапия ўтказилган 29 нафар бемор ташкил этди. Оғир III–IV даражали орал мукозит асосий гуруҳдаги беморларнинг 15,8 фоизида ва таққослаш гуруҳидаги беморларнинг 41,4 фоизида ривожланганлиги аниқланди. Оғиз бўшлиғининг кандидозли зарарланиши тегишлича 15,8 ва 51,7 фоиз беморда қайд этилди. Даволаш якунлангандан сўнг оғиз суюқлиги pH кўрсаткичининг физиологик диапазони асосий гуруҳдаги беморларнинг 45,6 фоизида, таққослаш гуруҳида эса 20,7 фоизида аниқланди. Нур терапиясидаги мажбурий танаффуслар тегишлича 7,0 ва 41,4 фоиз беморда қайд этилди.Олинган натижалар комплекс дифференциал даволаш-профилактика ёндашувини эрта қўллаш орал мукозитнинг оғир шакллари ва кандидозли асоратлар учраш частотасини камайтириши, оғиз суюқлиги кўрсаткичларини меъёрлаштириши ҳамда нур терапиясининг узлуксизлигини таъминлашга ёрдам беришини кўрсатди. Бу эса мазкур ёндашувни оғиз бўшлиғи ўсмалари бўлган беморларни стоматологик қўллаб-қувватлаш дастурига киритиш мақсадга мувофиқлигини тасдиқлайди.
Калит сўзлар: орал мукозит; нур терапияси; оғиз бўшлиғи саратони; кандидоз; ксеростомия; сўлак ажралиши; Nigella sativa; KIN Care Gel; KIN Hidrat Spray.
Abstract. Radiation-induced oral mucositis is one of the most clinically significant complications of radiotherapy and chemoradiotherapy for oral cavity tumors, potentially impairing treatment tolerance and leading to unplanned interruptions of anticancer therapy.
The aim of this study was to evaluate the effectiveness of a comprehensive, differentiated therapeutic and preventive approach to the prevention and management of oral mucositis. The study included 86 patients: the main group comprised 57 patients who received the developed therapeutic and preventive regimen, while the comparison group included 29 patients who received standard supportive care. Severe grade III–IV oral mucositis developed in 15.8% of patients in the main group and 41.4% of those in the comparison group. Oral candidiasis was detected in 15.8% and 51.7% of patients, respectively. Following treatment, salivary pH was within the physiological range in 45.6% of patients in the main group, compared with 20.7% in the comparison group. Unplanned radiotherapy interruptions were recorded in 7.0% and 41.4% of patients, respectively.The findings indicate that early implementation of a comprehensive, differentiated therapeutic and preventive approach reduces the incidence of severe oral mucositis and candidal complications, contributes to the normalization of salivary parameters, and improves radiotherapy continuity. These results support the incorporation of this approach into dental supportive care programs for patients with oral cavity tumors.
Keywords: oral mucositis; radiotherapy; oral cavity cancer; candidiasis; xerostomia; salivary secretion; Nigella sativa; KIN Care Gel; KIN Hidrat Spray
References
- Li E., Zeng J., Hong F., Chen P., Yu X. The prevalence of oral mucositis after radiotherapy in patients with head and neck cancer and its associated factors: a meta-analysis. Clinical and Translational Oncology. 2025;27(4):1767–1778. doi:10.1007/s12094-024-03706-y.
- Elad S., Cheng K.K.F., Lalla R.V., Yarom N., Hong C.H.L., Logan R.M., et al. MASCC/ISOO clinical practice guidelines for the management of mucositis secondary to cancer therapy. Cancer. 2020;126(19):4423–4431. doi:10.1002/cncr.33100.
- Sonis S.T. The pathobiology of mucositis. Nature Reviews Cancer. 2004;4:277–284. doi:10.1038/nrc1318.
- Zagury-Orly I., Khaouam N., Noujaim J., Desrosiers M.Y., Maniakas A. The effect of radiation and chemoradiation therapy on the head and neck mucosal microbiome: a review. Frontiers in Oncology. 2021;11:784457. doi:10.3389/fonc.2021.784457.
- Hong C.H.L., Gueiros L.A., Fulton J.S., Cheng K.K.F., Kandwal A., Galiti D., et al. Systematic review of basic oral care for the management of oral mucositis in cancer patients and clinical practice guidelines. Supportive Care in Cancer. 2019;27(10):3949–3967. doi:10.1007/s00520-019-04848-4.
- Mercadante V., Jensen S.B., Smith D.K., Bohlke K., Bauman J., Brennan M.T., et al. Salivary gland hypofunction and/or xerostomia induced by nonsurgical cancer therapies: ISOO/MASCC/ASCO guideline. Journal of Clinical Oncology. 2021;39(25):2825–2843. doi:10.1200/JCO.21.01208.
- Saunders D.P., Rouleau T., Cheng K., Yarom N., Kandwal A., Joy J., et al. Systematic review of antimicrobials, mucosal coating agents, anesthetics, and analgesics for the management of oral mucositis in cancer patients and clinical practice guidelines. Supportive Care in Cancer. 2020;28(5):2473–2484. doi:10.1007/s00520-019-05181-6.