ТУРЛИ ГЕНЕЗЛИ БУРУН ДЕФОРМАЦИЯЛАРИНИ РЕКОНСТРУКТИВ ДАВОЛАШНИНГ ЗАМОНАВИЙ УСУЛЛАРИ
- Авторы:Джураев Жамолбек Абдукахарович, Облоқулов Fахридин Одилович, Соатов Илёсжон Олимович
- Дата публикации:September 22, 2026
- Тип:Статья
- DOI: 10.64156/mju.9664 Скопировано
- Том / № Выпуска:Том 1 №5 (2026)
Аннотация
Аннотация. Долзарблиги. Турли генезли бурун деформациялари ташқи бурун ўқининг оғиши, бурун тўсиғи деформацияси, суяк-тоғай каркасининг беқарорлиги, бурун клапанлари дисфункцияси ва эстетик норозилик биргаликда учрайдиган мураккаб анатомик-функционал ҳолат ҳисобланади. Замонавий реконструктив ринопластика структуравий ва сақловчи тамойиллар, мультиспирал компьютер томографияси (МСКТ), уч ўлчамли (3D) моделлаштириш ва шахсийлаштирилган трансплантатли реконструкцияга асосланади.
Тадқиқот мақсади. Бирламчи ва иккиламчи бурун деформацияларини замонавий реконструктив даволаш усулларининг клиник-функционал, фотометрик, морфометрик ва бемор томонидан баҳоланадиган натижаларини аниқлаш.
Материаллар ва усуллар. Тадқиқот Тошкент давлат тиббиёт университети Кўп тармоқли клиникасида 132 нафар шахс иштирокида ўтказилди. Уларнинг 102 нафарида турли генезли бурун деформациялари мавжуд бўлиб, 30 нафари назорат гуруҳини ташкил этди. I гуруҳга МСКТ, 3D моделлаштириш ва сунъий интеллект ёрдамидаги таҳлил асосида шахсийлаштирилган реконструктив режалаштириш қўлланилган 68 нафар бемор киритилди; I-а кичик гуруҳни бирламчи ринопластика ўтказилган 40 нафар, I-б кичик гуруҳни иккиламчи ринопластика ўтказилган 28 нафар бемор ташкил этди. II гуруҳда классик ташхислаш ва анъанавий жарроҳлик режалаштириш асосида даволанган 34 нафар бемор баҳоланди. Натижалар NOSE ва SCHNOS шкалалари, фотометрик-морфометрик кўрсаткичлар, клиник текширув ҳамда 12 ойлик кузатув асосида таҳлил қилинди.
Натижалар. I гуруҳда септал коррекция 85,3%, остеотомия 76,5%, дорсум коррекцияси 83,8%, бурун учини қўллаб-қувватлаш 72,1%, клапан соҳасини мустаҳкамлаш 52,9% ва аутотрансплантат қўллаш 64,7% ҳолатда бажарилди. Иккиламчи ринопластикада аутотрансплантат 92,9%, клапанни қўллаб-қувватлаш 75,0% ҳолатда талаб этилди. 12 ойда NOSE кўрсаткичи I гуруҳда 65,3±9,8 баллдан 18,6±5,8 баллгача, II гуруҳда 64,2±10,1 баллдан 27,4±7,1 баллгача пасайди (p<0,05). I гуруҳда SCHNOS-O ва SCHNOS-C кўрсаткичлари мос равишда 64,5±8,1 ва 74,2±8,4 баллдан 20,9±5,6 ва 24,9±6,1 баллгача камайди. Яхши функционал-эстетик натижа I гуруҳда 91,2%, II гуруҳда 73,5% ҳолатда қайд этилди.
Хулоса. Комплекс клиник-функционал баҳолаш, МСКТ морфометрияси, 3D моделлаштириш ва бурун каркасини модулли тиклашга асосланган шахсийлаштирилган реконструктив ринопластика анъанавий режалаштиришга нисбатан барқарорроқ функционал ва эстетик натижаларни таъминлайди.
Калит сўзлар: бурун деформацияси, реконструктив ринопластика, бирламчи ринопластика, иккиламчи ринопластика, 3D моделлаштириш, МСКТ, бурун клапани, NOSE, SCHNOS.
Abstract. Background. Nasal deformities of different origins are complex anatomical and functional disorders that may combine deviation of the external nasal axis, septal deformity, instability of the osteocartilaginous framework, nasal valve dysfunction, and cosmetic dissatisfaction. Modern reconstructive rhinoplasty increasingly relies on structural and preservation principles, multislice computed tomography (MSCT), three-dimensional (3D) modelling, and individualized graft-based reconstruction.
Objective. To evaluate the effectiveness of modern reconstructive treatment methods for primary and secondary nasal deformities using clinical-functional, photometric, morphometric, and patient-reported outcomes.
Materials and methods. The study was conducted at the Multidisciplinary Clinic of Tashkent State Medical University and included 132 participants. Of these, 102 patients had nasal deformities and 30 formed the control group. Group I included 68 patients treated using modern diagnostic methods and individualized reconstructive planning based on MSCT, 3D modelling, and artificial-intelligence-assisted analysis; subgroup I-a consisted of 40 patients undergoing primary rhinoplasty and subgroup I-b of 28 patients undergoing secondary rhinoplasty. Group II included 34 patients treated using conventional diagnostic and surgical planning. Outcomes were assessed with the NOSE and SCHNOS scales, photometric and morphometric indicators, clinical examination, and 12-month follow-up.
Results. In Group I, septal correction, osteotomy, dorsum correction, tip support, valve support, and autologous grafting were performed in 85.3%, 76.5%, 83.8%, 72.1%, 52.9%, and 64.7% of patients, respectively. Secondary rhinoplasty required autologous grafting in 92.9% and valve reinforcement in 75.0% of cases. At 12 months, the NOSE score decreased from 65.3±9.8 to 18.6±5.8 in Group I and from 64.2±10.1 to 27.4±7.1 in Group II (p<0.05). SCHNOS-O and SCHNOS-C scores in Group I decreased from 64.5±8.1 and 74.2±8.4 to 20.9±5.6 and 24.9±6.1, respectively. A good functional-aesthetic result was achieved in 91.2% of Group I and 73.5% of Group II.
Conclusion. Individualized reconstructive rhinoplasty based on comprehensive clinical-functional assessment, MSCT morphometry, 3D modelling, and modular restoration of the nasal framework provides more stable functional and aesthetic outcomes than conventional planning.
Keywords: nasal deformity, reconstructive rhinoplasty, primary rhinoplasty, secondary rhinoplasty, 3D modelling, MSCT, nasal valve, NOSE, SCHNOS.
Аннотация. Актуальность. Деформации носа различного генеза представляют собой сложные анатомо-функциональные состояния, при которых отклонение наружной оси носа, деформация перегородки, нестабильность костно-хрящевого каркаса, дисфункция носовых клапанов и эстетическая неудовлетворённость часто сочетаются. Современная реконструктивная ринопластика основывается на структурных и сохраняющих принципах, мультиспиральной компьютерной томографии (МСКТ), трёхмерном моделировании и индивидуализированной реконструкции с использованием аутотрансплантатов.
Цель исследования. Оценить клинико-функциональные, фотометрические, морфометрические и пациент-ориентированные результаты современных методов реконструктивного лечения первичных и вторичных деформаций носа.
Материалы и методы. Исследование проведено в Многопрофильной клинике Ташкентского государственного медицинского университета и включало 132 участника. У 102 пациентов имелись деформации носа различного генеза, 30 человек составили контрольную группу. В I группу вошли 68 пациентов, которым применяли индивидуальное реконструктивное планирование на основе МСКТ, 3D-моделирования и анализа с использованием искусственного интеллекта; подгруппа I-а включала 40 пациентов после первичной ринопластики, подгруппа I-б — 28 пациентов после вторичной ринопластики. Во II группу включены 34 пациента, леченные на основе классической диагностики и традиционного хирургического планирования. Результаты оценивали по шкалам NOSE и SCHNOS, фотометрическим и морфометрическим показателям, данным клинического обследования и 12-месячного наблюдения.
Результаты. В I группе септальная коррекция выполнена в 85,3%, остеотомия — в 76,5%, коррекция спинки носа — в 83,8%, поддержка кончика носа — в 72,1%, укрепление клапанной зоны — в 52,9%, применение аутотрансплантатов — в 64,7% случаев. При вторичной ринопластике аутотрансплантаты потребовались в 92,9%, поддержка клапанной зоны — в 75,0% случаев. Через 12 месяцев показатель NOSE снизился в I группе с 65,3±9,8 до 18,6±5,8 балла, во II группе — с 64,2±10,1 до 27,4±7,1 балла (p<0,05). В I группе показатели SCHNOS-O и SCHNOS-C снизились соответственно с 64,5±8,1 и 74,2±8,4 до 20,9±5,6 и 24,9±6,1 балла. Хороший функционально-эстетический результат получен у 91,2% пациентов I группы и у 73,5% пациентов II группы.
Заключение. Индивидуализированная реконструктивная ринопластика, основанная на комплексной клинико-функциональной оценке, МСКТ-морфометрии, 3D-моделировании и модульном восстановлении каркаса носа, обеспечивает более устойчивые функциональные и эстетические результаты по сравнению с традиционным планированием.
Ключевые слова: деформация носа, реконструктивная ринопластика, первичная ринопластика, вторичная ринопластика, 3D-моделирование, МСКТ, носовой клапан, NOSE, SCHNOS.
References
- 1. Arkoubi A.Y., et al. Artificial intelligence's growing role in plastic surgery. Frontiers in Surgery. 2025;12:1640588. doi:10.3389/fsurg.2025.1640588.
- 2. Aydin A.C., Karakol P., Sulhan A., Erk H., Bozkurt M. Comparison of anthropometric and cephalometric measurements obtained by stereophotogrammetry and 3D computed tomography of the nose before septorhinoplasty. Aesthetic Plastic Surgery. 2024;48(21):4314-4322. doi:10.1007/s00266-024-04097-9.
- 3. DeSisto N.G., Okland T.S., Patel P.N., Most S.P. State of the evidence for preservation rhinoplasty: a systematic review. Facial Plastic Surgery. 2023. doi:10.1055/s-0043-1768654.
- 4. Gerecci D., Casanueva F.J., Mace J.C., Steele T.O., Smith T.L., Most S.P. Nasal Obstruction Symptom Evaluation score outcomes after septorhinoplasty. The Laryngoscope. 2019;129(4):841-846. doi:10.1002/lary.27578.
- 5. Georgolios A., Cooper D.J., Tham T. Diagnosis and management of common presentations of posttraumatic nasal deformity: a narrative review. Plastic and Reconstructive Surgery - Global Open. 2023;11(3):e4879. doi:10.1097/GOX.0000000000004879.
- 6. Kao W.K., Ho T. The management of posttraumatic nasal deformities. Facial Plastic Surgery. 2023;39(6):630-637. doi:10.1055/a-2152-8670.
- 7. Moubayed S.P., Ioannidis J.P.A., Saltychev M., Most S.P. The 10-item Standardized Cosmesis and Health Nasal Outcomes Survey (SCHNOS) for functional and cosmetic rhinoplasty. JAMA Facial Plastic Surgery. 2018;20(1):37-42. doi:10.1001/jamafacial.2017.1083
- 8. Nikparto N., Yari A., Hasani Mehraban S., et al. The current techniques in dorsal augmentation rhinoplasty: a comprehensive review. Maxillofacial Plastic and Reconstructive Surgery. 2024;46(1):16. doi:10.1186/s40902-024-00418-9.
- 9. Park K.E., Pourtaheri N., Maniskas S., Allam O., Steinbacher D.M. Aesthetic rhinoplasty: technique, 3-dimensional simulation, and outcome assessment. Aesthetic Surgery Journal Open Forum. 2020;3(1):ojaa054. doi:10.1093/asjof/ojaa054.
- 10. Pirola F., Kim R., Douglas R. Nasal valve obstruction: a comprehensive analysis of the current literature and proposal of a management algorithm. Frontiers in Surgery. 2025;12:1549915. doi:10.3389/fsurg.2025.1549915.
- 11. Raj U., et al. Quantifying nasal deformities using a novel mathematical method to complement preoperative assessment in rhinoplasty patients. Journal of Plastic, Reconstructive & Aesthetic Surgery. 2024;92:75-78. doi:10.1016/j.bjps.2024.02.074.
- 12. Stewart M.G., Witsell D.L., Smith T.L., Weaver E.M., Yueh B., Hannley M.T. Development and validation of the Nasal Obstruction Symptom Evaluation (NOSE) scale. Otolaryngology-Head and Neck Surgery. 2004;130(2):157-163. doi:10.1016/j.otohns.2003.09.016.