ПРОЛАКТИН-СЕКРЕТИРУЮЩАЯ МИКРОАДЕНОМА ГИПОФИЗА И РЕПРОДУКТИВНАЯ ФУНКЦИЯ ЖЕНЩИН: СОВРЕМЕННЫЕ ПРЕДСТАВЛЕНИЯ О ПАТОГЕНЕЗЕ, ДИАГНОСТИКЕ И ЛЕЧЕНИИ
- Авторы:Муминджанова Малика Закировна
- Дата публикации:September 25, 2026
- Тип:Статья
- DOI: 10.64156/mju.9777 Скопировано
- Том / № Выпуска:Том 1 №5 (2026)
Аннотация
Аннотация. Цель исследования. Обобщить современные данные о патогенезе репродуктивной дисфункции при пролактин-секретирующей микроаденоме гипофиза и проанализировать диагностические и лечебные подходы, направленные на восстановление фертильности.
Материалы и методы. Выполнен нарративный обзор публикаций PubMed/MEDLINE за период с 2019 г. по август 2026 г. с включением более ранних клинически значимых рекомендаций. Приоритет отдавали международным консенсусам и руководствам, систематическим обзорам, метаанализам и исследованиям гиперпролактинемического гипогонадизма, терапии агонистами дофамина, транссфеноидальной хирургии и репродуктивных исходов.
Результаты. Основным механизмом репродуктивной дисфункции при микропролактиноме является хроническая гиперпролактинемия, нарушающая kisspeptin–GnRH-зависимую регуляцию, пульсирующую секрецию гонадотропинов, фолликулогенез и овуляцию. Диагностика требует подтверждения истинной гиперпролактинемии, исключения вторичных причин и клинико-лабораторной интерпретации МРТ гипофиза. Каберголин остается предпочтительным агонистом дофамина; у тщательно отобранных пациенток с неинвазивной микропролактиномой транссфеноидальная хирургия может рассматриваться как альтернативная стратегия.
Заключение. У женщин репродуктивного возраста эффективность лечения следует оценивать не только по нормализации пролактина и контролю опухоли, но и по восстановлению овуляции и фертильности. Выбор терапии должен учитывать характеристики аденомы, переносимость лечения, репродуктивные планы пациентки и опыт специализированного центра.
Ключевые слова: микропролактинома, гиперпролактинемия, пролактин, бесплодие, ановуляция, kisspeptin, каберголин, репродуктивная функция.
Annotatsiya. Maqsad. Prolaktin sekretsiyalovchi gipofiz mikroadenomasida reproduktiv disfunksiyaning patogenetik mexanizmlari haqidagi zamonaviy ma’lumotlarni tizimlashtirish hamda fertillikni tiklashga yo‘naltirilgan diagnostik va davolash strategiyalarini tahlil qilish.
Materiallar va usullar. PubMed/MEDLINE bazasida 2019-yildan 2026-yil avgustigacha chop etilgan adabiyotlarning narrativ sharhi o‘tkazildi; klinik ahamiyatini saqlab qolgan avvalgi asosiy tavsiyalar ham kiritildi. Xalqaro konsensuslar, klinik tavsiyalar, tizimli sharhlar, meta-tahlillar va reproduktiv natijalarga bag‘ishlangan tadqiqotlarga ustuvorlik berildi.
Natijalar. Mikroprolaktinomadagi reproduktiv buzilishlar asosan surunkali giperprolaktinemiya bilan bog‘liq bo‘lib, u kisspeptin–GnRH regulyatsiyasi, gonadotropinlarning pulsli sekretsiyasi, follikulogenez va ovulyatsiyani izdan chiqaradi. Tashxis haqiqiy giperprolaktinemiyani tasdiqlash, ikkilamchi sabablarni istisno qilish va MRT natijalarini klinik-laborator kontekstda talqin etishni talab qiladi. Kabergolin afzal dopamin agonisti bo‘lib qolmoqda; tanlangan bemorlarda transsfenoidal jarrohlik muqobil strategiya sifatida ko‘rib chiqilishi mumkin.
Xulosa. Reproduktiv yoshdagi ayollarda davolash samaradorligi prolaktinning normallashuvi va o‘sma nazorati bilangina emas, balki ovulyator funksiyaning tiklanishi va reproduktiv rejalarning amalga oshirilishi bilan ham baholanishi kerak. Davolash usuli o‘sma xususiyatlari, terapiyaga tolerantlik, reproduktiv maqsadlar va ixtisoslashgan markaz tajribasini hisobga olgan holda individuallashtiriladi.
Kalit so‘zlar: mikroprolaktinoma, giperprolaktinemiya, prolaktin, bepushtlik, anovulyatsiya, kisspeptin, kabergolin, reproduktiv funksiya.
Objective. To summarize current evidence on the pathogenesis of reproductive dysfunction in women with prolactin-secreting pituitary microadenomas and to analyze diagnostic and therapeutic approaches aimed at restoring fertility.
Materials and methods. A narrative review of PubMed/MEDLINE publications from 2019 through August 2026 was performed, supplemented by earlier clinically relevant guidelines. Priority was given to international consensus statements and guidelines, systematic reviews, meta-analyses, and studies of hyperprolactinemic hypogonadism, dopamine agonist therapy, transsphenoidal surgery, and reproductive outcomes.
Results. Chronic hyperprolactinemia is the principal mechanism of reproductive dysfunction in microprolactinoma, disrupting kisspeptin–GnRH signaling, pulsatile gonadotropin secretion, folliculogenesis, and ovulation. Diagnosis requires confirmation of true hyperprolactinemia, exclusion of secondary causes, and clinical-biochemical interpretation of pituitary MRI. Cabergoline remains the preferred dopamine agonist; in carefully selected women with non-invasive microprolactinomas, transsphenoidal surgery may be considered an alternative strategy.
Conclusion. In reproductive-age women, treatment efficacy should be assessed not only by prolactin normalization and tumor control but also by recovery of ovulation and fertility. Therapeutic choice should account for tumor characteristics, treatment tolerance, reproductive plans, and the expertise of the pituitary center.
Keywords: microprolactinoma, hyperprolactinemia, prolactin, infertility, anovulation, kisspeptin, cabergoline, reproductive function.
References
- Bandeira D.B., Alves L.S., Glezer A., Boguszewski C.L., Nunes-Nogueira V.D.S. Disease Activity and Maternal-fetal Outcomes in Pregnant Women With Prolactinoma: A Systematic Review and Meta-analysis. J Clin Endocrinol Metab. 2025;110(4):e1241-e1251. doi:10.1210/clinem/dgae821.
- Chanson P., Maiter D. The epidemiology, diagnosis and treatment of prolactinomas: the old and the new. Best Pract Res Clin Endocrinol Metab. 2019;33(2):101290. doi:10.1016/j.beem.2019.101290.
- Cozzi R., Auriemma R.S., De Menis E., et al. Italian Guidelines for the Management of Prolactinomas. Endocr Metab Immune Disord Drug Targets. 2023;23(12):1459-1479. doi:10.2174/1871530323666230511104045.
- Donato J. Jr., Frazão R., Elias C.F. Interactions between prolactin and kisspeptin to control reproduction. Arch Endocrinol Metab. 2016;60(6):587-595.
- Glezer A., Bronstein M.D. Prolactinomas in pregnancy: considerations before conception and during pregnancy. Pituitary. 2020;23(1):65-69. doi:10.1007/s11102-019-01010-5.
- Grattan D.R., Szawka R.E. Kisspeptin and Prolactin. Semin Reprod Med. 2019;37(2):93-104. doi:10.1055/s-0039-3400956.
- Lu J., Cai L., Wu Z., et al. Surgery and Medical Treatment in Microprolactinoma: A Systematic Review and Meta-Analysis. Int J Endocrinol. 2021;2021:9930059. doi:10.1155/2021/9930059.
- Luger A., Broersen L.H.A., Biermasz N.R., et al. ESE Clinical Practice Guideline on functioning and nonfunctioning pituitary adenomas in pregnancy. Eur J Endocrinol. 2021;185(3):G1-G33. doi:10.1530/EJE-21-0462.
- Melmed S., Casanueva F.F., Hoffman A.R., et al. Diagnosis and Treatment of Hyperprolactinemia: An Endocrine Society Clinical Practice Guideline. J Clin Endocrinol Metab. 2011;96(2):273-288. doi:10.1210/jc.2010-1692.
- Molitch M.E. Endocrinology in pregnancy: management of the pregnant patient with a prolactinoma. Eur J Endocrinol. 2015;172(5):R205-R213. doi:10.1530/EJE-14-0848.
- Petersenn S., Fleseriu M., Casanueva F.F., et al. Diagnosis and management of prolactin-secreting pituitary adenomas: a Pituitary Society international Consensus Statement. Nat Rev Endocrinol. 2023;19:722-740. doi:10.1038/s41574-023-00886-5.
- Ryba A., Gonzalez Lopez D., Rotermund R., Flitsch J. Preoperative treatment with dopamine agonist therapy influences surgical outcome in prolactinoma: a retrospective single-center study on 159 patients. Acta Neurochir (Wien). 2024;166:316. doi:10.1007/s00701-024-06198-5.
- Samperi I., Lithgow K., Karavitaki N. Hyperprolactinaemia. J Clin Med. 2019;8(12):2203. doi:10.3390/jcm8122203.
- Sant’Anna B.G., Musolino N.R.C., Gadelha M.R., et al. A Brazilian multicentre study evaluating pregnancies induced by cabergoline in patients harboring prolactinomas. Pituitary. 2020;23(2):120-128. doi:10.1007/s11102-019-01008-z.
- Szukiewicz D. Current Insights in Prolactin Signaling and Ovulatory Function. Int J Mol Sci. 2024;25(4):1976. doi:10.3390/ijms25041976.
- Vilar L., Abucham J., Albuquerque J.L., et al. Controversial issues in the management of hyperprolactinemia and prolactinomas - An overview by the Neuroendocrinology Department of the Brazilian Society of Endocrinology and Metabolism. Arch Endocrinol Metab. 2018;62(2):236-263.
- Vroonen L., Daly A.F., Beckers A. Epidemiology and Management Challenges in Prolactinomas. Neuroendocrinology. 2019;109(1):20-27. doi:10.1159/000497746.
- Yagnik K.J., Erickson D., Bancos I., Atkinson J.L.D., Choby G., Peris-Celda M., Van Gompel J.J. Surgical outcomes of medically failed prolactinomas: a systematic review and meta-analysis. Pituitary. 2021;24(6):978-988. doi:10.1007/s11102-021-01188-7.
- Zamanipoor Najafabadi A.H., Zandbergen I.M., de Vries F., et al. Surgery as a Viable Alternative First-Line Treatment for Prolactinoma Patients: A Systematic Review and Meta-analysis. J Clin Endocrinol Metab. 2020;105(3):e32-e41. doi:10.1210/clinem/dgz144.