METHODS FOR ORGANIZING TREATMENT AND REHABILITATION OF PATIENTS WITH PURULENT-NECROTIC COMPLICATIONS OF THE MAXILLOFACIAL REGION IN SYSTEMIC VASCULITIS
- Авторы:Hayitmurodov Davron Ergash ugli
- Дата публикации:September 23, 2026
- Тип:Статья
- DOI: 10.64156/mju.9679 Скопировано
- Том / № Выпуска:Том 1 №5 (2026)
Аннотация
Abstract. Background. Purulent-necrotic maxillofacial lesions in ANCA-associated vasculitis may result from ischemia, destructive inflammation, secondary infection and treatment-related immunosuppression.
Objective. To develop a consistent model for organizing diagnosis, treatment and rehabilitation.
Materials and methods. A clinical-organizational analysis included 104 patients: 46 with granulomatosis with polyangiitis (GPA), 32 with microscopic polyangiitis (MPA), and 26 with eosinophilic granulomatosis with polyangiitis (EGPA). Patient routing, differentiation of vasculitis activity from infection, source-control timing and rehabilitation stages were evaluated.
Results. GPA constituted 44.2%, MPA 30.8% and EGPA 25.0% of the cohort. Five mandatory decision points were identified: emergency assessment, parallel local and systemic diagnostics, microbiological and histological verification, multidisciplinary treatment selection, and staged rehabilitation. A four-stage pathway was formulated: emergency stabilization, acute control, wound stabilization, and delayed functional-reconstructive rehabilitation.
Conclusion. Management should combine urgent safety measures, tissue-preserving source control, coordinated systemic therapy and rehabilitation after infection control and stable remission.
Keywords: systemic vasculitis, granulomatosis with polyangiitis, microscopic polyangiitis, eosinophilic granulomatosis with polyangiitis, maxillofacial infection, necrosis, rehabilitation.
Annotatsiya. Dolzarbligi. ANCA bilan bog‘liq tizimli vaskulitlarda yuz-jag‘ sohasining yiringli-nekrotik shikastlanishlari to‘qimalar ishemiyasi, destruktiv yallig‘lanish, ikkilamchi infeksiya hamda davolash bilan bog‘liq immunosupressiya ta’sirida rivojlanishi mumkin.
Tadqiqot maqsadi. Yuz-jag‘ sohasining yiringli-nekrotik asoratlari mavjud bemorlarda tashxislash, davolash va reabilitatsiya jarayonlarini izchil tashkil etish modelini ishlab chiqish.
Materiallar va usullar. Klinik-tashkiliy tahlilga 104 nafar bemor jalb qilindi. Ulardan 46 nafari poliangiitli granulematoz, 32 nafari mikroskopik poliangiit va 26 nafari eozinofil poliangiitli granulematoz bilan kasallangan edi. Bemorlarni tibbiy yordam bosqichlari bo‘yicha yo‘naltirish, vaskulit faolligini infeksion jarayondan differensial tashxislash, yiringli o‘choqni nazorat qilish muddatlari hamda reabilitatsiya bosqichlari baholandi.
Natijalar. Tadqiqot guruhida poliangiitli granulematoz 44,2%, mikroskopik poliangiit 30,8% va eozinofil poliangiitli granulematoz 25,0% ni tashkil etdi. Davolash-tashxislash jarayonining beshta majburiy qaror qabul qilish bosqichi belgilandi: shoshilinch holatni baholash, mahalliy va tizimli diagnostikani parallel amalga oshirish, mikrobiologik va gistologik verifikatsiya, multidisiplinar davolash taktikasini tanlash hamda bosqichma-bosqich reabilitatsiya. To‘rt bosqichli davolash-reabilitatsiya yo‘li ishlab chiqildi: shoshilinch barqarorlashtirish, o‘tkir jarayonni nazorat qilish, yara holatini barqarorlashtirish va kechiktirilgan funksional-rekonstruktiv reabilitatsiya.
Xulosa. Tizimli vaskulitlarda yuz-jag‘ sohasining yiringli-nekrotik asoratlarini boshqarish shoshilinch xavfsizlik choralarini, to‘qimalarni maksimal saqlovchi yiringli o‘choq sanatsiyasini, muvofiqlashtirilgan tizimli davolashni hamda infeksion jarayon nazoratga olinib, barqaror remissiyaga erishilgandan keyingi reabilitatsiyani o‘z ichiga olishi lozim.
Kalit so‘zlar: tizimli vaskulit, poliangiitli granulematoz, mikroskopik poliangiit, eozinofil poliangiitli granulematoz, yuz-jag‘ sohasi infeksiyasi, nekroz, reabilitatsiya.
Аннотация. Актуальность. Гнойно-некротические поражения челюстно-лицевой области при ANCA-ассоциированных системных васкулитах могут развиваться вследствие ишемии тканей, деструктивного воспаления, вторичной инфекции и иммуносупрессии, связанной с проводимым лечением.
Цель исследования. Разработать последовательную модель организации диагностики, лечения и реабилитации пациентов с гнойно-некротическими осложнениями челюстно-лицевой области.
Материалы и методы. В клинико-организационный анализ включены 104 пациента: 46 больных гранулематозом с полиангиитом, 32 пациента с микроскопическим полиангиитом и 26 больных эозинофильным гранулематозом с полиангиитом. Оценивали маршрутизацию пациентов, дифференциальную диагностику активности васкулита и инфекционного процесса, сроки санации гнойного очага и этапы реабилитации.
Результаты. Гранулематоз с полиангиитом составил 44,2%, микроскопический полиангиит — 30,8%, эозинофильный гранулематоз с полиангиитом — 25,0% всей когорты. Определены пять обязательных этапов принятия клинических решений: экстренная оценка состояния, параллельная местная и системная диагностика, микробиологическая и гистологическая верификация, выбор мультидисциплинарной лечебной тактики и поэтапная реабилитация. Сформирован четырёхэтапный лечебно-реабилитационный маршрут: экстренная стабилизация, контроль острого процесса, стабилизация раны и отсроченная функционально-реконструктивная реабилитация.
Заключение. Ведение пациентов с гнойно-некротическими осложнениями челюстно-лицевой области при системных васкулитах должно сочетать неотложные меры безопасности, тканесберегающую санацию гнойного очага, координированную системную терапию и реабилитацию после контроля инфекционного процесса и достижения стойкой ремиссии.
Ключевые слова: системный васкулит, гранулематоз с полиангиитом, микроскопический полиангиит, эозинофильный гранулематоз с полиангиитом, инфекция челюстно-лицевой области, некроз, реабилитация.
References
- 1. Apoita-Sanz M. et al. GPA: orofacial manifestations. Oral Health Prev Dent. 2020;18:929-943. doi:10.3290/j.ohpd.a45433.
- 2. Chung S.A. et al. 2021 ACR/Vasculitis Foundation guideline for ANCA-associated vasculitis. Arthritis Rheumatol. 2021;73:1366-1383. doi:10.1002/art.41773.
- 3. Grayson P.C. et al. 2022 ACR/EULAR criteria for EGPA. Ann Rheum Dis. 2022;81:309-314. doi:10.1136/annrheumdis-2021-221794.
- 4. Hellmich B. et al. EULAR recommendations for ANCA-associated vasculitis: 2022 update. Ann Rheum Dis. 2024;83:30-47. doi:10.1136/ard-2022-223764.
- 5. Kitching A.R. et al. ANCA-associated vasculitis. Nat Rev Dis Primers. 2020;6:71. doi:10.1038/s41572-020-0204-y.
- 6. Peraza Labrador A.J. et al. Oral GPA: systematic review. Clin Exp Dent Res. 2023;9:1-14. doi:10.1002/cre2.706.
- 7. Robson J.C. et al. 2022 ACR/EULAR criteria for GPA. Ann Rheum Dis. 2022;81:315-320. doi:10.1136/annrheumdis-2021-221795.
- 8. Suppiah R. et al. 2022 ACR/EULAR criteria for MPA. Ann Rheum Dis. 2022;81:321-326. doi:10.1136/annrheumdis-2021-221796.
- 9. Trandafir C.M. et al. GPA: a multidisciplinary approach. Medicina. 2022;58:1837. doi:10.3390/medicina58121837.
- 10. von Itzstein M.S. et al. GPA with skull-base Pseudomonas osteomyelitis. BMJ Case Rep. 2017;2017:bcr2017220135. doi:10.1136/bcr-2017-220135.