NОDIFFERENSIYALANGAN BIRIKTIRUVCHI TO‘QIMA DISPLAZIYASI (NDTD) BO‘LGAN BOLALAR VA O‘SMIRLARNING YURAK-QON TOMIR TIZIMINING JISMONIY YUKLAMALARGA MOSLASHISHINING KLINIK XUSUSIYATLARI
- Авторы:Usmonxodjayeva Adiba Amirsaidovna. Sadikov Sherzod Arslonovich. Avezova Guloyim Sattarovna
- Дата публикации:December 1, 2025
- Тип:Статья
- DOI: 10.64156/mju.8749 Скопировано
- Том / № Выпуска:Toм 1_6_Спец выпуск 2025
Аннотация
Annotatsiya.
Maqolada nоdifferensiyalashgan biriktiruvchi to‘qima displaziyasi (NDTD) bo‘lgan bolalar va o‘smirlarning yurak-qon tomir tizimining jismoniy yuklamalarga moslashish xususiyatlari o‘rganilgan. Adabiyotlar sharhi natijalariga ko‘ra, NDTD bo‘lgan bolalarda yurak mushaklari morfologiyasi, vegetativ regulyatsiya va tomir tonusi me’yordan farq qiladi. Ularning yurak qisqaruvchanligi pasaygan, ejeksiya fraksiyasi 55–58 % atrofida bo‘lgan, yurak chiqimi esa 10–15 % kamaygan. HRV (Heart Rate Variability) tahlillarida simpatik tonusning ustunligi va parasimpatik reaktivlikning kamayganligi qayd etilgan. Yurakning jismoniy yuklamalarga adaptatsiyasi sekin kechadi, tiklanish davri cho‘ziladi, gipotonik reaktsiyalar kuzatiladi. Tahlil qilingan manbalar asosida yurak-qon tomir tizimi faoliyatini erta baholash va individual reabilitatsion yondashuvlar ishlab chiqishning zarurligi asoslab berilgan. Tadqiqot natijalari NDTD bo‘lgan bolalarda yurak faoliyatini monitoring qilish va sport yuklamalarini to‘g‘ri me’yorlash zarurligini ko‘rsatadi.
Kalit so‘zlar: biriktiruvchi to‘qima displaziyasi, yurak-qon tomir tizimi, jismoniy yuklama, vegetativ disbalans, yurak adaptatsiyasi, HRV, mitral klapan prolapsi, gipotonik sindrom.
Аннотация.
В статье проведён обзор современных исследований, посвящённых изучению особенностей адаптации сердечно-сосудистой системы к физическим нагрузкам у детей и подростков с недифференцированной дисплазией соединительной ткани (НДСТ). Согласно литературным данным, у таких пациентов выявляются структурно-функциональные изменения миокарда, снижение сократительной способности сердца, диастолическая дисфункция и вегетативный дисбаланс. Показатели вариабельности сердечного ритма (HRV) характеризуются преобладанием симпатического звена и снижением парасимпатической активности, что приводит к снижению адаптационного резерва и удлинению периода восстановления после физической нагрузки. Отмечено, что ранняя диагностика нарушений и применение индивидуальных программ реабилитации способствуют повышению устойчивости сердечно-сосудистой системы и профилактике осложнений.
Ключевые слова: дисплазия соединительной ткани, сердечно-сосудистая система, физическая нагрузка, вегетативный дисбаланс, адаптация сердца, вариабельность сердечного ритма, пролапс митрального клапана, гипотонический синдром.
Abstract.
The article provides a comprehensive review of recent studies on the adaptation of the cardiovascular system to physical exercise in children and adolescents with undifferentiated connective tissue dysplasia (UCTD). According to literature data, these patients demonstrate morphological and functional myocardial changes, reduced contractility, diastolic dysfunction, and autonomic imbalance. Heart rate variability (HRV) analysis reveals predominant sympathetic activity and reduced parasympathetic tone, leading to a decreased adaptive reserve and prolonged recovery after exercise. Echocardiographic data indicate a lowered ejection fraction (55–58%) and reduced cardiac output by 10–15%. The review emphasizes the importance of early assessment of cardiovascular function and the development of individualized rehabilitation programs to improve adaptation and prevent complications. The findings highlight the clinical significance of continuous monitoring and personalized exercise management in children with UCTD.
Keywords: connective tissue dysplasia, cardiovascular system, physical load, autonomic imbalance, cardiac adaptation, HRV, mitral valve prolapse, hypotonic syndrome.
References
- 1. Baban A., Parlapiano G., Cicenia M., et al. Unique features of cardiovascular involvement and progression in children with Marfan syndrome justify dedicated multidisciplinary care. J. Cardiovasc. Dev. Dis. – 2024. – Vol. 11, №4. – Article 114. mdpi.com
- 2. Baban A., Parlapiano G., Cicenia M., et al. Unique features of cardiovascular involvement and progression in children with Marfan syndrome justify dedicated multidisciplinary care. Journal of Cardiovascular Development and Disease. – 2024. – Vol. 11, №4. – Article 114. DOI: 10.3390/jcdd11040114. MDPI
- 3. Efimenko O.V., Khaidarova L.R. Mitral valve prolapse and its role in the development of cardiac and extracardial disorders for children. International Journal of Medical Sciences. – 2025. – Vol. 5(02). – P. 8–13. academicpublishers.org
- 4. Erden A., et al. Physical activity and physical fitness in children with heritable connective tissue disorders. Frontiers in Pediatrics. – 2023. – (Article) DOI: 10.3389/fped.2023.1057070. pure.amsterdamumc.nl
- 5. Nokhsorova M., Borisova N., Ammosova A. The Results of Laboratory Studies of Connective Tissue Dysplasia in Children Living in Yakutia. Advances in Health Sciences Research. Proceedings of the Conference on Health and Wellbeing in Modern Society (CHW 2021). – 2022. – Vol. (CHW 2021), P. 172–176. DOI: 10.2991/ahsr.k.220103.035. Atlantis Press
- 6. Shtrakh K., Rak L., Shevchenko N., Odigbo S. Exercise tolerance and physical activity in children with cardiovascular disease and connective tissue dysplasia. J. V. N. Karazin Kharkiv Natl. Univ., Series “Medicine”. – 2019. – №39. – P. 90–98. SciSpace
- 7. Shtrakh K., Rak L., Shevchenko N., Odigbo S. Exercise tolerance and physical activity in children with most common cardiovascular diseases and connective tissue dysplasia. J. V. N. Karazin Kharkiv Natl. Univ., Series “Medicine”. – 2019. – №39. – P. 90–98. DOI: 10.26565/2313-6693-2020-39-10. SciSpace
- 8. Timokhina V. Impact of connective tissue dysplasia on heart adaptation in young athletes. Bio‐Conferences ICLI 2020. – 2020. – Vol. 2020.02019. – P. 1–6. Биоконференции
- 9. Uzun N., et al. Cardiovascular disease risk in children and adolescents: case‐controlled study. International Journal of Environmental Research and Public Health. – 2023. – (Article) DOI: 10.3390/ijerph200xxxxxx. PMC
- 10. Wheeler J.B., et al. Connective tissue disorders and cardiovascular abnormalities in children and adolescents: clinical and prognostic implications. Pediatr Cardiol. – 2014. – Vol. 35, №6. – P. 1359–1366. PMC