ТИШ-ЖАҒ ТИЗИМИ АНОМАЛИЯЛАРИНИ ТАШХИСЛАШ ВА КЛИНИК-ФУНКЦИОНАЛ МЕЗОНЛАРГА БОҒЛИҚ ОҒИЗ БЎШЛИҒИ МИКРОБИОЦЕНОЗИ ТАВСИФИ
- Авторы:Собиров Алижон Ахмадович, Гаффоров Суннатулло Амруллоевич
- Дата публикации:November 20, 2026
- Тип:Статья
- DOI: 10.64156/mju.10048 Скопировано
- Том / № Выпуска:Том 1 №6 (2026)
Аннотация
Аннотация. Долзарблиги. Тиш-жағ аномалиялари ва деформациялари оғиз бўшлиғининг (ОБ) гигиеник ҳолати, пародонт тўқималари (ПТ) ҳолати ҳамда микробиоценозининг ўзгариши билан кечиб, стоматологик касалликлар, хусусан, тиш кариеси ва ПТ патологиялари ривожланиши учун хавф омилларидан бири ҳисобланади. Ортодонтик патология мавжуд беморларда ОБ микрофлорасининг миқдорий ва сифат таркибидаги ўзгаришларни комплекс баҳолаш клиник жиҳатдан муҳим аҳамиятга эга.
Тадқиқот мақсади. Ўсмирлар ва эрта ёшдаги катталарда тиш-жағ тизими (ТЖТ) аномалияларини ташхислаш ҳамда клиник-функционал мезонлар билан боғлиқ ҳолда шаклланган оғиз бўшлиғи микробиоценозининг хусусиятларини баҳолаш.
Материал ва усуллар. Тадқиқотда 12–17 ёшдаги 293 нафар ўсмир ва 18–23 ёшдаги 337 нафар катта ёшли, жами 630 нафар шахс текширилди. Клиник-стоматологик, сўров-анкета, биометрик, антропометрик ва рентгенологик усуллардан фойдаланилди. Тиш-жағ аномалиялари (ТЖА) ва деформациялари ТЖД) «Дентал эстетик индекс» (DAI) асосида баҳоланди. ОБ гигиенаси OHI-S, ПТ ҳолати РМА ва CPITN индекслари ёрдамида аниқланди. Микробиологик тадқиқотда тиш карашининг облигат ва факультатив микрофлораси ўрганилиб, микроорганизмларнинг идентификацияси MALDI усули ёрдамида амалга оширилди.
Натижалар. Текширилган 630 нафар шахснинг 465 нафарида (73,8%) ТЖТ патологиялари аниқланди. ТЖА орасида юқори жағ (ю/ж) тишларининг протрузияси — 9,9%, ретрузияси — 9,5%, мезиал тишлам — 7,3%, очиқ тишлам — 8,6%, чуқур тишлам — 9,0%, кесишган тишлам — 8,2%, ю/ж торайиши — 8,0%, тишларнинг зич жойлашуви — 10,1%, диастема — 7,1%, трема — 6,7%, қозиқ тишлар дистопияси — 8,8% ва адентия — 6,9% ни ташкил этди. DAI бўйича аномалияларнинг енгил даражаси 6,7%, ўрта даражаси 33,8%, оғир даражаси 26,9% ва жуда оғир даражаси 32,7% ни ташкил қилди; беморларнинг 93,3% да ортодонтик даволашга эҳтиёж мавжудлиги аниқланди. DAI даражасининг оғирлашуви билан микроорганизмлар миқдорининг ортиши ўртасида бевосита боғлиқлик аниқланди; ўрта даражадан оғир даражага ўтишда Staphylococcus aureus миқдори 2,1 марта, Streptococcus mutans 1,6 марта ва C. albicans 1,7 мартагача ошган.
Хулоса. ТЖА ва ТЖД ОБ микробиоценози, гигиеник ҳолати ва ПТда патологик ўзгаришлар билан узвий боғлиқ. Микроорганизмлар КОЕ кўрсаткичларининг критик даражага етиши ОБда кариес ва унинг асоратлари ривожланиши учун қулай шароит шаклланганлигидан далолат беради. Шу муносабат билан ортодонтик беморларда даволашдан олдин ва даволаш жараёнида ОБ гигиенаси, микробиоценози ва ПТ ҳолатини комплекс баҳолаш ҳамда профилактик чора-тадбирларни кучайтириш мақсадга мувофиқ.
Калит сўзлар: тиш-жағ аномалиялари, тиш-жағ деформациялари, ортодонтик даволаш, оғиз бўшлиғи гигиенаси, микробиоценоз, тиш караши, пародонт тўқималари, дентал эстетик индекс.
Аннотация. Актуальность. Зубочелюстные аномалии и деформации сопровождаются изменениями гигиенического состояния полости рта (ПР), состояния тканей пародонта (ТП) и микробиоценоза, являясь одним из факторов риска развития стоматологических заболеваний, в частности кариеса зубов и патологий тканей пародонта. Комплексная оценка количественных и качественных изменений микрофлоры полости рта у пациентов с ортодонтической патологией имеет важное клиническое значение.
Цель исследования. Диагностика аномалий зубочелюстной системы (ЗЧС) у подростков и молодых взрослых, а также оценка особенностей сформированного микробиоценоза полости рта во взаимосвязи с клинико-функциональными критериями.
Материалы и методы. В исследовании обследовано 630 человек, из них 293 подростка в возрасте 12–17 лет и 337 молодых взрослых в возрасте 18–23 лет. Использовали клинико-стоматологические, анкетные, биометрические, антропометрические и рентгенологические методы исследования. Зубочелюстные аномалии (ЗЧА) и деформации оценивали на основании Dental Aesthetic Index (DAI). Гигиеническое состояние полости рта определяли с использованием индекса OHI-S, состояние тканей пародонта — индексов PMA и CPITN. При микробиологическом исследовании изучали облигатную и факультативную микрофлору зубного налёта; идентификацию микроорганизмов проводили методом MALDI.
Результаты. Среди 630 обследованных лиц патология зубочелюстной системы выявлена у 465 (73,8%). Среди зубочелюстных аномалий протрузия зубов верхней челюсти составила 9,9%, ретрузия — 9,5%, мезиальный прикус — 7,3%, открытый прикус — 8,6%, глубокий прикус — 9,0%, перекрёстный прикус — 8,2%, сужение верхней челюсти — 8,0%, скученность зубов — 10,1%, диастема — 7,1%, тремы — 6,7%, дистопия клыков — 8,8% и адентия — 6,9%. По данным DAI, лёгкая степень аномалий составила 6,7%, средняя — 33,8%, тяжёлая — 26,9%, очень тяжёлая — 32,7%. Потребность в ортодонтическом лечении была выявлена у 93,3% обследованных. Установлена прямая взаимосвязь между увеличением степени тяжести аномалий по DAI и повышением количественных показателей микроорганизмов. При переходе от средней к тяжёлой степени количество Staphylococcus aureus увеличивалось в 2,1 раза, Streptococcus mutans — в 1,6 раза, а Candida albicans — в 1,7 раза.
Заключение. Зубочелюстные аномалии и деформации тесно связаны с изменениями микробиоценоза и гигиенического состояния полости рта, а также с патологическими изменениями тканей пародонта. Достижение критических значений показателей КОЕ микроорганизмов свидетельствует о формировании в полости рта благоприятных условий для развития кариеса и его осложнений. В связи с этим у ортодонтических пациентов целесообразно проводить комплексную оценку гигиенического состояния полости рта, микробиоценоза и состояния тканей пародонта до начала ортодонтического лечения и в процессе его проведения, а также усиливать профилактические мероприятия.
Ключевые слова: зубочелюстные аномалии, зубочелюстные деформации, ортодонтическое лечение, гигиена полости рта, микробиоценоз, зубной налёт, ткани пародонта, дентальный эстетический индекс.
Abstract. Relevance. Dentofacial anomalies and deformities are accompanied by alterations in oral hygiene status, periodontal tissue condition, and the oral microbiocenosis, and represent one of the risk factors for the development of dental diseases, particularly dental caries and periodontal pathologies. A comprehensive assessment of quantitative and qualitative changes in the oral microflora in patients with orthodontic pathology is of considerable clinical importance.
Objective. To diagnose dentofacial anomalies in adolescents and young adults and to assess the characteristics of the oral microbiocenosis in relation to clinical and functional parameters.
Materials and Methods. The study included 630 individuals: 293 adolescents aged 12–17 years and 337 young adults aged 18–23 years. Clinical dental, questionnaire-based, biometric, anthropometric, and radiographic methods were employed. Dentofacial anomalies and deformities were assessed using the Dental Aesthetic Index (DAI). Oral hygiene status was evaluated using the Simplified Oral Hygiene Index (OHI-S), while periodontal tissue status was assessed using the PMA and CPITN indices. Microbiological examination included the assessment of obligate and facultative microorganisms present in dental plaque. Microorganisms were identified using the MALDI method.
Results. Dentofacial pathology was identified in 465 (73.8%) of the 630 individuals examined. Among the dentofacial anomalies, maxillary tooth protrusion accounted for 9.9%, retrusion for 9.5%, mesial occlusion for 7.3%, open bite for 8.6%, deep bite for 9.0%, crossbite for 8.2%, maxillary narrowing for 8.0%, dental crowding for 10.1%, diastema for 7.1%, tremata for 6.7%, canine dystopia for 8.8%, and adentia for 6.9%. According to the DAI, mild anomalies accounted for 6.7%, moderate anomalies for 33.8%, severe anomalies for 26.9%, and very severe anomalies for 32.7%. A need for orthodontic treatment was identified in 93.3% of the examined individuals. A direct association was established between increasing DAI severity and increased microbial counts. When progressing from moderate to severe anomaly, the quantity of Staphylococcus aureus increased 2.1-fold, Streptococcus mutans 1.6-fold, and Candida albicans up to 1.7-fold.
Conclusion. Dentofacial anomalies and deformities are closely associated with alterations in the oral microbiocenosis and oral hygiene status, as well as pathological changes in periodontal tissues. The attainment of critical colony-forming unit (CFU) levels of microorganisms indicates the development of favorable conditions in the oral cavity for the onset of dental caries and its complications. Therefore, in orthodontic patients, comprehensive assessment of oral hygiene, oral microbiocenosis, and periodontal tissue status before and during orthodontic treatment is recommended, along with intensified preventive measures.
Keywords: dentofacial anomalies, dentofacial deformities, orthodontic treatment, oral hygiene, microbiocenosis, dental plaque, periodontal tissues, Dental Aesthetic Index.
References
- 1. Аболмасов Н.Г., Аболмасов Н.Н. Ортодонтия. –М.: Медпресс- информ, 2008. – 424 с.
- 2. Бердиева А.А., Джумаев З.Ф., Сабиров Ю.А., Гаффоров С.А. Современные ортодонтические аппараты. Учебно-метод. руковод. Утверж. МинЗдрав от 13.04.21. протокол -4 №189. Ташкент-2021.
- 3. Боровский Е.В., Леус П.А., Кузьмина Э.М. Состав и свойства слюны в норме и при кариесе зубов. – М.: Медицина, 2008. – 36 с.
- 4. Бухарин О.В., Усвяцов Б.Я., Карташова О.Л. Биология патогенных кокков. – М.: Медицина, 2006. – 91 с.
- 5. Гаффоров С.А., Собиров А.А. Тиш ва тишлар қатори аномалияларида пародонт тўқималаридаги морфофункционал ўзгаришлар ва ортодонтик даволашнинг биомеханиқ ҳамда микроэкологик жиҳатлари. Ўзбекистон Стоматологлар Ассоциацияси. ISSN 2091-5845. STOMATOLOGIYA № 2, 2026 (103). 110-116. https://journal.uzda.uz/publications/vol-1-no-2-2026
- 6. Гаффоров С.А., Собиров А.А. Морфофункциональные изменения в пародонтальных тканях при аномалиях зубов и зубных рядов и значение ортодонтического лечения. МАТЕРИАЛЫ международной конференции студентов и молодых учёных «ФАРАБИ ƏЛЕМІ» Алматы, Казахстан, 7-8 апреля 2026 года. 88-89.
- 1. Мухтарова К.С. Распространенность зубочелюстных аномалий у подростков г. Караганды. Проблемы стоматологии. 2000; 3:165-166.
- 7. Персин Л.С. Лечение зубочелюстных аномалий и деформаций. – М.: Гоэтар-медиа, 2016. – 640 с.
- 8. Супиев Т.К., Улитовский С.Б., Мирзабеков О.М., Супиева Э.Т. Профилактика стоматологических заболеваний. – Алматы, 2009. – 447 с.
- 9. Хоменко Л.А., Савичук А.В., Остапко Е.И. и др. Профилактика стоматологических заболеваний. – Киев: Книга плюс, 2004. – 128 с.
- 10. Хорошилкина Ф.Я. Руководство по ортодонтии. – М.: Медицина, 1982. – 464 с.
- 11. Цимбалистов A.B., Рубежов A.JI. Особенности гигиены полости рта при наличии зубных протезов и ортодонтических конструкций. Труды VI Съезда стоматологической ассоциации России.-М.: Медпресс-инфо. 2009:98-100.
- 12. Amrulloevich G.S., Tukhtakhujaevna N.N., Sotvoldievich D.R., Xaldarovna Y.F., Matlubovich R.N., Sunnatulloyevna G.S., Nusratovich I.F. Clinical-functional and immune-microbiological features of the oral cavity in children and adolescents with chronic forms of gingivitis. Edelweiss Applied Science and Technology. 2025; 9(5):3371-3382. https://doi.org/10.55214/25768484.v9i5.7708
- 13. Dubey R., Jalili V.P., Jain S., Dubey A. Transient bacteremia consequent to tooth brushing in orthodontic patients. Progress in orthodontics. 2012 Nov 1;13(3):237-245.
- 14. Jung WS, Kim H, Park SY, Cho EJ, Ahn SJ. Quantitative analysis of changes in salivary mutans streptococci after orthodontic treatment. American Journal of Orthodontics and Dentofacial Orthopedics. 2014 May 1;145(5):603-9.
- 15. Keay P.A., Freer T.J., Basford K.E. Orthodontic treatment need and the dental aesthetic index. Australasian Orthodontic Journal. 1993 Oct 1;13(1):4-7.
- 16. Sobirov A.A. Periodontal tissue alterations associated with dentoalveolar anomalies and orthodontic treatment: a comprehensive review of biomechanical, microbiological, and immunological factors. IMVHSC 11th International Medical, Veterinary and Health Sciences Congress May 7-9, 2026 İstanbul/Türkiye. 337-338.
- 17. Sunnatullo G, Nurmukhamet R, Raykhon P, Ravshanbek J, Kalamkas R, Zukhriddin D, Sevara G. Justification for the physiological isolation of the torus based on the pain sensitivity of the oral mucosa. InBIO Web of Conferences 2025 (Vol. 152, p. 01008). EDP Sciences.
- 18. Sunnatulloyevna S. Grounding and solutions of ecological sustainability, stomatology, and human health problems in scientific-practical-experiments. Journal of ecohumanism. 2024;3(4):886-897. https://doi.org/10.62754/joe.v3i4.3614
- 19. Tukhtakhojaevna N.N., Amrulloevich G.S., Sotvoldievich J., Sunnatulloevna G.S., Comparative analysis of the oral cavity microflora state in various degrees of inflammatory conditions of periodontal tissues using comprehensive studies. International Journal of Innovative Research and Scientific Studies. 2025:1161-1168.