FARG‘ONA VILOYATIDA JIGAR SIRROZI BILAN OG‘RIGAN BEMORLARDA QIZILO‘NGACH VENALARI VARIKOZIDAN QON KETISH ANAMNEZI BILAN BOG‘LIQ KLINIK VA NOINVAZIV INSTRUMENTAL OMILLAR
- Авторы:Matxoshimov Nodirjon Soyibjonovich, Ikromov Navruz Rustamovich
- Дата публикации:November 20, 2026
- Тип:Статья
- DOI: 10.64156/mju.10042 Скопировано
- Том / № Выпуска:Том 1 №6 (2026)
Аннотация
Annotatsiya. Tadqiqot maqsadi. Farg‘ona viloyatida jigar sirrozi bilan og‘rigan bemorlarda qizilo‘ngach venalari varikozidan qon ketish anamnezi bilan bog‘liq klinik, laborator va noinvaziv instrumental omillarni aniqlash.
Materiallar va usullar. Kesishma tadqiqotga Farg‘ona viloyatining 22 ta tuman va shahridan jigar sirrozi bilan og‘rigan 150 nafar bemor kiritildi. Anamnezida qon ketish bo‘lgan (n=52) va bo‘lmagan (n=98) bemorlar klinik-laborator ko‘rsatkichlar, ultratovush tekshiruvi, jigar va taloq tranzient elastografiyasi hamda hisoblangan indekslar (Child-Pugh, MELD, APRI, FIB-4, trombotsit/taloq nisbati, Baveno VII mezonlari) bo‘yicha taqqoslandi. Mustaqil omillar ko‘p omilli logistik regressiya yordamida aniqlandi.
Natijalar. Bemorlarning o‘rtacha yoshi 47,6±12,2 yil, 98,0 % ida sirroz B virusli etiologiyaga ega bo‘ldi. Baveno VII mezonlari bo‘yicha 98,0 % bemorda klinik ahamiyatli portal gipertenziya aniqlandi. Qon ketgan bemorlarda jigar ensefalopatiyasi (86,5 % va 39,8 %; p<0,001), Child-Pugh bali (9,5±1,2 va 8,9±1,2; p=0,028) va taloq uzunligi (155,2±32,4 va 143,6±34,2 mm; p=0,038) ishonchli yuqori bo‘ldi. Jigar va taloq qattiqligi, trombotsitlar soni, APRI va FIB-4 guruhlar o‘rtasida farq qilmadi. Ko‘p omilli tahlilda jigar ensefalopatiyasi (OR 11,15; 95 % II 4,39–28,31) va taloq uzunligi (har 10 mm uchun OR 1,14; 95 % II 1,01–1,28) qon ketish anamnezi bilan mustaqil bog‘liq bo‘ldi; modelning AUROC qiymati 0,797 ni tashkil etdi.
Xulosa. Dekompensatsiyalangan, B virusli sirrozli bemorlarda jigar qattiqligi “shift effekti” tufayli qon ketish anamnezini farqlamaydi. Taloq o‘lchami va jigar ensefalopatiyasi esa xavf guruhini ajratishda oddiy va arzon belgi bo‘lib xizmat qilishi mumkin.
Kalit so‘zlar: jigar sirrozi, qizilo‘ngach venalari varikozi, varikoz qon ketish, portal gipertenziya, elastografiya, taloq, jigar ensefalopatiyasi.
Аннотация. Цель исследования. Выявить клинические, лабораторные и неинвазивные инструментальные факторы, ассоциированные с кровотечением из варикозно расширенных вен пищевода в анамнезе, у больных циррозом печени в Ферганской области.
Материалы и методы. В одномоментное исследование включены 150 больных циррозом печени из 22 районов и городов Ферганской области. Пациенты с кровотечением в анамнезе (n=52) и без него (n=98) сравнивались по клинико-лабораторным показателям, данным УЗИ, транзиентной эластографии печени и селезенки и расчетным индексам (Child-Pugh, MELD, APRI, FIB-4, отношение тромбоциты/размер селезенки, критерии Baveno VII). Независимые факторы определяли методом многофакторной логистической регрессии.
Результаты. Средний возраст составил 47,6±12,2 года, в 98,0 % случаев цирроз имел HBV-этиологию; клинически значимая портальная гипертензия по критериям Baveno VII выявлена у 98,0 %. У больных с кровотечением в анамнезе достоверно чаще выявлялась печеночная энцефалопатия (86,5 % и 39,8 %; p<0,001), выше был балл Child-Pugh (9,5±1,2 и 8,9±1,2; p=0,028) и длина селезенки (155,2±32,4 и 143,6±34,2 мм; p=0,038). Жесткость печени и селезенки, количество тромбоцитов, APRI и FIB-4 между группами не различались. В многофакторной модели независимо ассоциированы с кровотечением печеночная энцефалопатия (ОШ 11,15; 95 % ДИ 4,39–28,31) и длина селезенки (ОШ 1,14 на каждые 10 мм; 95 % ДИ 1,01–1,28); AUROC модели 0,797.
Заключение. У больных декомпенсированным HBV-циррозом жесткость печени вследствие «эффекта потолка» не дифференцирует пациентов по наличию кровотечения в анамнезе; размер селезенки и печеночная энцефалопатия могут служить простыми и доступными маркерами группы риска.
Ключевые слова: цирроз печени, варикозное расширение вен пищевода, варикозное кровотечение, портальная гипертензия, эластография, селезенка, печеночная энцефалопатия.
Abstract. Objective. To identify clinical, laboratory and non-invasive instrumental factors associated with a history of oesophageal variceal bleeding in patients with liver cirrhosis in the Fergana region.
Materials and Methods. This cross-sectional study included 150 patients with liver cirrhosis from 22 districts and cities of the Fergana region. Patients with (n=52) and without (n=98) a history of bleeding were compared by clinical and laboratory data, ultrasound, transient elastography of the liver and spleen, and calculated indices (Child-Pugh, MELD, APRI, FIB-4, platelet/spleen ratio, Baveno VII criteria). Independent factors were identified by multivariable logistic regression.
Results. Mean age was 47.6±12.2 years; cirrhosis was HBV-related in 98.0 %, and clinically significant portal hypertension by Baveno VII criteria was present in 98.0 %. Patients with prior bleeding more often had hepatic encephalopathy (86.5 % vs 39.8 %; p<0.001), a higher Child-Pugh score (9.5±1.2 vs 8.9±1.2; p=0.028) and a longer spleen (155.2±32.4 vs 143.6±34.2 mm; p=0.038). Liver and spleen stiffness, platelet count, APRI and FIB-4 did not differ. In the multivariable model, hepatic encephalopathy (OR 11.15; 95 % CI 4.39–28.31) and spleen length (OR 1.14 per 10 mm; 95 % CI 1.01–1.28) were independently associated with prior bleeding (AUROC 0.797).
Conclusion. In decompensated HBV-related cirrhosis, liver stiffness does not discriminate patients by bleeding history because of a ceiling effect, whereas spleen size and hepatic encephalopathy may serve as simple and affordable markers of a high-risk group.
Keywords: liver cirrhosis, oesophageal varices, variceal bleeding, portal hypertension, elastography, spleen, hepatic encephalopathy.
References
- Жигалова С. Б. и др. Прогностические критерии кровотечений из варикозно расширенных вен пищевода и желудка у больных портальной гипертензией //Анналы хирургической гепатологии. – 2018. – Т. 23. – №. 4. – С. 76-85.
- Исмайлов М. К., Кузикеев М. А., Жанталинова Н. А. Роль неселективных β-блокаторов и соматостатина при лечении кровотечений из варикозных вен при циррозе печени //Актуальные проблемы теоретической и клинической медицины. – 2025. – Т. 48. – №. 2. – С. 144-153.
- Коробка В. Л. и др. Неинвазивные предикторы первого эпизода кровотечения из варикозных вен пищевода у больных циррозом печени, ожидающих трансплантацию //Трансплантология. – 2024. – Т. 16. – №. 4. – С. 507-518.
- Назыров Ф. Г. и др. Сравнительный анализ эффективности различных способов профилактики пищеводно-желудочных кровотечений у больных циррозом печени //Анналы хирургической гепатологии. – 2022. – Т. 27. – №. 2. – С. 31-38.
- de Franchis R., Bosch J., Garcia-Tsao G., Reiberger T., Ripoll C. Baveno VII – Renewing consensus in portal hypertension // Journal of Hepatology. – 2022. – Vol. 76, № 4. – P. 959–974. – DOI: 10.1016/j.jhep.2021.12.022. – PMID: 35120736.
- Garcia-Tsao G., Abraldes J.G., Berzigotti A., Bosch J. Portal hypertensive bleeding in cirrhosis: Risk stratification, diagnosis, and management: 2016 practice guidance by the American Association for the Study of Liver Diseases // Hepatology. – 2017. – Vol. 65, № 1. – P. 310–335.
- Kaplan D.E., Ripoll C., Thiele M. et al. AASLD Practice Guidance on risk stratification and management of portal hypertension and varices in cirrhosis // Hepatology. – 2024. – Vol. 79, № 5. – P. 1180–1211. – DOI: 10.1097/HEP.0000000000000647. – PMID: 37870298.
- Maurice J.B., Brodkin E., Arnold F. et al. Validation of the Baveno VI criteria to identify low risk cirrhotic patients not requiring endoscopic surveillance for varices // Journal of Hepatology. – 2016. – Vol. 65, № 5. – P. 899–905. – DOI: 10.1016/j.jhep.2016.06.021. – PMID: 27388923.
- Segna D., Mendoza Y.P., Lange N.F. et al. Non-invasive tools for compensated advanced chronic liver disease and portal hypertension after Baveno VII – an update // Digestive and Liver Disease. – 2023. – Vol. 55, № 3. – P. 326–335. – DOI: 10.1016/j.dld.2022.10.009. PMID: 36369196.
- Simonetto D.A., Liu M., Kamath P.S. Portal Hypertension and Related Complications: Diagnosis and Management // Mayo Clinic Proceedings. – 2019. – Vol. 94, № 4. – P. 714–726. – DOI: 10.1016/j.mayocp.2018.12.020. – PMID: 30947834.