O‘ZBEKISTON RESPUBLIKASI ICHKI ISHLAR VAZIRLIGI TURLI BO‘LINMALARI XODIMLARIDA KARDIOMETABOLIK BUZILISHLARNING TARQALGANLIGI VA TUZILISHI
- Авторы:Adilova Muxabbatxon Salaxitdinovna, Muxamedova Muyassar Gafurdjanovna
- Дата публикации:November 17, 2026
- Тип:Статья
- DOI: 10.64156/mju.9936 Скопировано
- Том / № Выпуска:Том 1 №6 (2026)
Аннотация
Annotatsiya. Maqsad. O‘zbekiston Respublikasi Ichki ishlar vazirligi (IIV) yetti turdagi bo‘linmalari xodimlarida kardiometabolik buzilishlar (KMB) tarqalganligi, tuzilishi va bo‘linmalararo farqlarini baholash.
Material va usullar. Bir vaqtli stratifikatsiyalangan tadqiqotga 25–55 yoshdagi xodimlar (erkaklar 85,2 %, ayollar 14,8 %) kiritildi. KMB oltita komponentdan — abdominal semizlik, arterial gipertenziya (AG), aterogen dislipidemiya, uglevod almashinuvi buzilishi, 2-tur qandli diabet (QD) va metabolik sindrom (MS) — kamida ikkitasi mavjud bo‘lganda qayd etildi.
Natijalar. KMB xodimlarning 52,4 % ida (95 % ishonch oralig‘i [IO] 50,7–54,1 %) aniqlandi. Aterogen dislipidemiya (49,2 %), abdominal semizlik (46,3 %) va AG (45,4 %) ustunlik qildi; MS 37,4 %, 2-tur QD 4,2 % da qayd etildi. KMB chastotasi shtab-ma’muriy bo‘linmalardagi 26,1 % dan konvoy-qo‘riqlash bo‘linmalaridagi 69,7 % gacha tebrandi . KMB aniqlanganlarning 58,5 % ida to‘rtta va undan ortiq komponent mavjud bo‘ldi. Bo‘linmalararo farqlar KMB mezoni o‘zgartirilganda ham saqlanib qoldi.
Xulosa. IIV xodimlarida KMB yuki notekis taqsimlangan va bo‘linma turiga bog‘liq bo‘lib, bu profilaktik ko‘riklarni tabaqalashtirilgan rejalashtirishni asoslaydi.
Kalit so‘zlar: kardiometabolik buzilishlar, metabolik sindrom, arterial gipertenziya, ichki ishlar organlari xodimlari, tarqalganlik, kasbiy salomatlik.
Резюме. Цель. Оценить распространённость, структуру и межподразделенческие различия кардиометаболических нарушений (КМН) у сотрудников семи типов подразделений Министерства внутренних дел (МВД) Республики Узбекистан.
Материал и методы. Одномоментное стратифицированное исследование включало сотрудников 25–55 лет (мужчины 85,2%, женщины 14,8%). КМН регистрировали при наличии не менее двух из шести компонентов: абдоминальное ожирение, артериальная гипертензия (АГ), атерогенная дислипидемия, нарушение углеводного обмена, сахарный диабет 2 типа (СД2), метаболический синдром (МС).
Результаты. КМН выявлены у 52,4% (95% доверительный интервал [ДИ] 50,7–54,1%) обследованных. Преобладали дислипидемия (49,2%), абдоминальное ожирение (46,3%) и АГ (45,4%); МС определён у 37,4%, СД2 — у 4,2%. Частота КМН варьировала от 26,1% в штабно-административных до 69,7% в конвойно-охранных подразделениях . У 58,5% лиц с КМН выявлено четыре и более компонента. Межподразделенческие различия сохранялись при изменении критерия КМН.
Заключение. Бремя КМН среди сотрудников МВД неоднородно и определяется типом подразделения, что обосновывает дифференцированное планирование профилактических осмотров.
Ключевые слова: кардиометаболические нарушения, метаболический синдром, артериальная гипертензия, сотрудники органов внутренних дел, распространённость, профессиональное здоровье.
Abstract. Aim. To assess the prevalence, structure and between-unit differences of cardiometabolic disorders (CMD) among personnel of seven types of units of the Ministry of Internal Affairs of Uzbekistan.
Methods. A stratified cross-sectional study included officers aged 25–55 years (85.2% men, 14.8% women). CMD were defined as the presence of at least two of six components: abdominal obesity, hypertension, atherogenic dyslipidemia, impaired glucose metabolism, type 2 diabetes and metabolic syndrome.
Results. CMD were found in 52.4% (95% confidence interval [CI] 50.7–54.1%). Dyslipidemia (49.2%), abdominal obesity (46.3%) and hypertension (45.4%) predominated; metabolic syndrome was present in 37.4% and type 2 diabetes in 4.2%. Prevalence ranged from 26.1% in staff-administrative units to 69.7% in escort-guard units
Conclusion. The CMD burden is heterogeneous across unit types, which supports differentiated planning of preventive examinations.
Keywords: cardiometabolic disorders, metabolic syndrome, hypertension, police officers, prevalence, occupational health.
References
- Садыкова Ш.Ш. Распространенность метаболического синдрома в некоторых районах Самаркандской области // ZDIT. — 2025. — Т. 4, № 8. — С. 8–9. DOI: 10.5281/zenodo.14987865.
- Agababyan I.R., Yusupova Z.K. Main factors of the development of arterial hypertension and obesity in the unorganized population of Navoi region // Experimental and Clinical Gastroenterology. — 2025. — No. 9. — P. 71–74. DOI: 10.31146/1682-8658-ecg-229-9-71-74.
- Buysse D.J., Reynolds C.F., Monk T.H. et al. The Pittsburgh Sleep Quality Index: a new instrument for psychiatric practice and research // Psychiatry Research. — 1989. — Vol. 28, No. 2. — P. 193–213. DOI: 10.1016/0165-1781(89)90047-4.
- Canuto R., Garcez A.S., Olinto M.T. Metabolic syndrome and shift work: A systematic review // Sleep Medicine Reviews. — 2013. — Vol. 17, No. 6. — P. 425–431. DOI: 10.1016/j.smrv.2012.10.004.
- Cohen S., Kamarck T., Mermelstein R. A global measure of perceived stress // Journal of Health and Social Behavior. — 1983. — Vol. 24, No. 4. — P. 385–396. DOI: 10.2307/2136404.
- Khosravipour M., Khanlari P., Khazaie S. et al. A systematic review and meta-analysis of the association between shift work and metabolic syndrome: The roles of sleep, gender, and type of shift work // Sleep Medicine Reviews. — 2021. — Vol. 57. — Art. 101427. DOI: 10.1016/j.smrv.2021.101427.
- Kontsevaya A., Shalnova S., Deev A. et al. Overweight and Obesity in the Russian Population: Prevalence in Adults and Association with Socioeconomic Parameters and Cardiovascular Risk Factors // Obesity Facts. — 2019. — Vol. 12, No. 1. — P. 103–114. DOI: 10.1159/000493885.
- Masimova A.E., Mamedov M.N. Risk factors for cardiovascular diseases and coronary artery disease among military population // Cardiovascular Therapy and Prevention. — 2021. — Vol. 20, No. 1. — Art. 2702. DOI: 10.15829/1728-8800-2021-2702.
- Metelskaya V.A., Shalnova S.A., Yarovaya E.B. et al. Lipoprotein Profile in Populations from Regions of the Russian Federation: ESSE-RF Study // International Journal of Environmental Research and Public Health. — 2022. — Vol. 19, No. 2. — Art. 931. DOI: 10.3390/ijerph19020931.
- Ndumele C.E., Rangaswami J., Chow S.L. et al. Cardiovascular-Kidney-Metabolic Health: A Presidential Advisory From the American Heart Association // Circulation. — 2023. — Vol. 148, No. 20. — P. 1606–1635. DOI: 10.1161/cir.0000000000001184.
- Nosov A.E., Vlasova E.M., Baidina A.S., Ustinova O.Yu. Structural peculiarities of metabolic syndrome in workers employed at oil extracting enterprise // Health Risk Analysis. — 2020. — No. 2. — P. 63–71. DOI: 10.21668/health.risk/2020.2.07.eng.
- Noubiap J.J., Nansseu J.R., Nyaga U.F. et al. Worldwide trends in metabolic syndrome from 2000 to 2023: a systematic review and modelling analysis // Nature Communications. — 2026. — Vol. 17, No. 1. — Art. 573. DOI: 10.1038/s41467-025-67268-5.
- Rostami H., Tavakoli H.R., Rahimi M.H., Mohammadi M. Metabolic Syndrome Prevalence among Armed Forces Personnel (Military Personnel and Police Officers): A Systematic Review and Meta-Analysis // Military Medicine. — 2019. — Vol. 184, No. 9-10. — P. e417–e425. DOI: 10.1093/milmed/usz144.
- Sadykova A., Shalkharova Z.S., Shalkharova Z.N. et al. Metabolic syndrome and its components in southern Kazakhstan: a cross-sectional study // International Health. — 2018. — Vol. 10, No. 4. — P. 268–276. DOI: 10.1093/inthealth/ihy027.
- Souza D.R.d., Silva E.N.d., Santos L.P.d. et al. Prevalence of Metabolic Syndrome in Military Police Officers of São Paulo City: The Health Promotion in Military Police (HPMP) Study // Research, Society and Development. — 2021. — Vol. 10, No. 14. — Art. e61101421142. DOI: 10.33448/rsd-v10i14.21142.
- Violanti J.M., Burchfiel C.M., Miller D.B. et al. The Buffalo Cardio-Metabolic Occupational Police Stress (BCOPS) Pilot Study: Methods and Participant Characteristics // Annals of Epidemiology. — 2006. — Vol. 16, No. 2. — P. 148–156. DOI: 10.1016/j.annepidem.2005.07.054.
- Violanti J.M., Fekedulegn D., Burchfiel C.M. et al. Buffalo Cardio-Metabolic Occupational Police Stress (BCOPS) study: a seven- and twelve-year prospective analysis of occupational exposures and health outcomes among police officers // International Archives of Occupational and Environmental Health. — 2025. — Vol. 98, No. 4-5. — P. 451–465. DOI: 10.1007/s00420-025-02142-x.
- Visseren F.L.J., Mach F., Smulders Y.M. et al. 2021 ESC Guidelines on cardiovascular disease prevention in clinical practice // European Heart Journal. — 2021. — Vol. 42, No. 34. — P. 3227–3337. DOI: 10.1093/eurheartj/ehab484.
- World Health Organization. Hypertension: fact sheet [Elektron resurs]. — Geneva: WHO, 25 September 2025. — URL: https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/hypertension
- Zhang J., Liu Q., Long S. et al. Prevalence of metabolic syndrome and its risk factors among 10,348 police officers in a large city of China // Medicine. — 2019. — Vol. 98, No. 40. — Art. e17306. DOI: 10.1097/md.0000000000017306.