O‘ZBEKISTONDA OIV-INFEKSIYASI EPIDEMIYASI FEMINIZATSIYALASHUVI SHAROITIDA STIGMA VA DISKRIMINATSIYA MUAMMOSI
- Авторы:Kalniyazova Inobatxon Bayramovna
- Дата публикации:November 17, 2026
- Тип:Статья
- DOI: 10.64156/mju.9930 Скопировано
- Том / № Выпуска:Том 1 №6 (2026)
Аннотация
Annotatsiya. Mazkur maqolada O‘zbekiston Respublikasida OIV-infeksiyasiga nisbatan stigma va diskriminatsiya muammosining epidemiologik hamda ijtimoiy-demografik xususiyatlarini o‘rganish bo‘yicha o‘tkazilgan tadqiqot natijalari keltirilgan. Retrospektiv epidemiologik tahlil natijalari (1987–2025 yillar) hamda 500 nafar ayol respondentlar orasida o‘tkazilgan anonim ijtimoiy so‘rovnoma javoblari asosida kasallikning epidemik tarqalish dinamikasi, feminizatsiyalashuv tendensiyasi va aholining xabardorlik darajasi baholandi.
Tadqiqot natijalari shuni ko‘rsatdiki, epidemik jarayonda ayollar ulushining barqaror o‘sishi (y=1,1019x+20,333) jamiyatda «ikki karra stigma» xavfini oshirmoqda. Respondentlarning 50,3%da OIV bilan yashovchi shaxslarga nisbatan asossiz xavotir va stigma saqlanib qolayotgani aniqlandi. Olingan ma’lumotlar birlamchi sog‘liqni saqlash xizmati tizimida genderga yo‘naltirilgan va stigma va diskriminatsiyaga barham beruvchi profilaktik modellarni joriy etish zarurligini ilmiy jihatdan asoslaydi.
Kalit so‘zlar: OIV-infeksiyasi, epidemik jarayon, stigma, diskriminatsiya, marginalizatsiya, feminizatsiya, serodiskordant juftliklar, gender tafovut, epidemiologik tahlil, respondent, xabardorlik darajasi, profilaktika.
Аннотация. В данной статье приведены результаты исследования, посвященного изучению эпидемиологических и социально-демографических особенностей проблемы стигмы и дискриминации в отношении ВИЧ-инфекции в Республике Узбекистан. На основе результатов ретроспективного эпидемиологического анализа (1987–2025 гг.) и анонимного социологического опроса, проведенного среди 500 женщин-респондентов, были оценены динамика эпидемического распространения заболевания, тенденция феминизации и уровень осведомленности населения.
Результаты исследования показали, что устойчивый рост доли женщин в эпидемическом процессе (y = 1,1019x + 20,333) повышает риск «двойной стигмы» в обществе. Установлено, что у 50,3% респондентов сохраняются необоснованная тревога и стигма по отношению к людям, живущим с ВИЧ. Полученные данные научно обосновывают необходимость внедрения в систему первичной медико-санитарной помощи гендерно-ориентированных профилактических моделей, направленных на ликвидацию стигмы и дискриминации.
Ключевые слова: ВИЧ-инфекция, эпидемический процесс, стигма, дискриминация, маргинализация, феминизация, серодискордантные пары, гендерный разрыв, эпидемиологический анализ, респондент, уровень осведомленности, профилактика.
Abstract. This article presents the results of a study examining the epidemiological and socio-demographic features of HIV-related stigma and discrimination in the Republic of Uzbekistan. Based on the results of a retrospective epidemiological analysis (1987–2025) and an anonymous social survey conducted among 500 female respondents, the dynamics of the epidemic spread, the feminization trend, and the level of public awareness were evaluated.
The study findings demonstrated that the steady increase in the proportion of women in the epidemic process (y = 1.1019x + 20.333) raises the risk of «double stigma» in society. It was revealed that 50.3% of respondents maintain unfounded anxiety and stigma toward people living with HIV. The obtained data scientifically substantiate the necessity of implementing gender-oriented preventive models aimed at eliminating stigma and discrimination within the primary healthcare system.
Keywords: HIV infection, epidemic process, stigma, discrimination, marginalization, feminization, serodiscordant couples, gender gap, epidemiological analysis, respondent, awareness level, prevention.
References
- 1. Всемирная организация здравоохранения. Информационный бюллетень от 25.07.2019 https://apps.who.int/iris/
- 2. Kalniyazova I.B., Kh Y. N. RETROSPECTIVE EPIDEMIOLOGY ANALYSIS OF HIV PREVALENCE AMONG MIGRANTS (LITERATURE REVIEW) //Central Asian Journal of Medicine. – 2026. – №. 5. – С. 152-156.
- 3. Калниязова И. Б., Матназарова Г. С., Миртазаев О. М. Дозорный эпидемиологический надзор за ВИЧ-инфекцией среди беременных женщин Республики Каракалпакстан //Journal of Health Development. – 2023. – Т. 2. – №. 51. – С. 41-45.
- 4. Kalniyazova I.B. O‘ZBEKISTON RESPUBLIKASIDA AYOLLAR ORASIDA OIV-INFEKSIYASINING EPIDEMIK TARQALISHIDA YOSHGA DOIR KO‘RSATKICHLARNING AHAMIYATI //Медицинский журнал молодых ученых. – 2025. – №. 14 (06). – С. 306-310.
- 5. Kalniyazova I. B. MODERN EPIDEMIOLOGICAL CHARACTERISTICS OF THE SPREAD OF HIV INFECTION AMONG WOMEN //Журнал гуманитарных и естественных наук. – 2025. – №. 20. – С. 73-78.
- 6. Kalniyazova I.B. Homilador ayollarda OIV-infeksiyasining epidemiologik tavsifi va profilaktikasini takomillashtirish yo‘llari. Monografiya. Toshkent. 2025. -B.46.
- 7. Как живут с ВИЧ в разных странах? URL: http://m.echo.msk.ru/interview/detail.php? ID=1671678.
- 8. Umirov S.E., Yusupova D.Yu., Yusupov SH.R., Razzoqberganova D.O.O‘ZBEKISTONDA OIV INFEKSIYASI EPIDEMIK JARAYONI KO‘RINISHLARINI TAVSIFLOVCHI AYRIM KO‘RSATKICHLARNING KO‘P YILLIK DINAMIKASI. // URGANCH DAVLAT TIBBIYOT INSTITUTI JANUBIY OROLBO‘YI TIBBIYOT JURNALI, 2 - TOM, 4 - SON. 2026. -B.363-373.
- 9. Окулич А.И. ПРОБЛЕМА ДИСКРИМИНАЦИИ ЛИЧНОСТИ ПО ПРИЗНАКУ ПОЛОЖИТЕЛЬНОГО СТАТУСА ВИЧ/СПИД // Вестник ЮУрГУ. Серия «Право». 2017. Т. 17, № 2, С. 93–97
- 10. Онищенко, Г. Необходимо бороться с дискриминацией ВИЧ-инфицированных / Г.Онищенко // www.rain.ru
- 11. Стигма и ВИЧ: определение // http://www.aids.ru/aids/stigmadef.shtml
- 12. https://www.unaids.org/ru/resources/fact-sheet
- 13. https://docs.google.com/forms/d/1Sjpj3ukkRol12qTNaoHcu60O3ju_sfAsnRr6yUtDu2s/edit#responses