VIRUSLI GEPATIT C O‘CHOQLARIDA EPIDEMIYAGA QARSHI TADBIRLARNING QAMROVI VA NATIJADORLIGI
- Авторы:Mamadaliyev Feruzbek Nizomidin o‘g‘li, Anvarova Latofat Usmanovna
- Дата публикации:November 17, 2026
- Тип:Статья
- DOI: 10.64156/mju.9933 Скопировано
- Том / № Выпуска:Том 1 №6 (2026)
Аннотация
Tadqiqot maqsadi. Birlamchi aniqlangan gepatit C tashuvchilari o‘choqlarida o‘tkazilgan epidemiyaga qarshi tadbirlarning qamrovi va natijadorligini virusli gepatitlarning boshqa shakllari bilan taqqoslab baholash.
Materiallar va usullar. “Epidemiyaga qarshi tadbirlar” hisobot shakli (16-jadval) bo‘yicha bir hisobot davriga oid virusli gepatitlarning 5 667 holati, jumladan 982 nafar gepatit C tashuvchisi, 987 ta o‘choq va 2 452 nafar muloqotda bo‘lgan shaxs bir vaqtli tavsifiy-tahliliy dizayn asosida tahlil qilindi. Ulushlar uchun 95 % ishonch oralig‘i Uilson usulida hisoblandi; guruhlar Pirson χ² mezoni bilan taqqoslandi; effekt kattaligi Kramer V va imkoniyatlar nisbati (OR) orqali ifodalandi.
Natijalar. Gepatit C tashuvchilari virusli gepatitlar guruhining 17,3 foizini tashkil etdi. Tashxis 60,9 foiz holatda tasdiqlangan (95 % II: 57,8–63,9), bu o‘tkir virusli gepatitlardagidan ishonchli past (67,0 %; χ² = 12,32; p < 0,001). O‘choqlarning 99,1 foizi bitta hodisali. Tekshiruvga muhtoj 2 234 nafar muloqotdagi shaxsning 86,1 foizi tekshirilgan (95 % II: 84,6–87,5); o‘tkir gepatit o‘choqlarida bu ko‘rsatkich 96,9 % (χ² = 666,58; p < 0,001; OR = 5,13; 95 % II: 4,47–5,88). Jami 2 452 nafar muloqotdagi shaxsning 529 nafari (21,6 %) tekshiruvdan chetda qolgan.
Xulosa. Gepatit C o‘choqlarida ikki zaxira aniqlandi: holatlarning 39,1 foizida tashxis tasdiqlanmagan va muloqotda bo‘lganlarning har beshinchisi tekshirilmagan. Tasdiqlovchi laborator tekshiruvni (HCV RNK) va oila a’zolarini tekshirish qamrovini oshirish zarur.
Kalit so‘zlar: virusli gepatit C, tashuvchilik, epidemik o‘choq, muloqotda bo‘lganlar, tekshiruv qamrovi, tashxisni tasdiqlash, epidemiyaga qarshi tadbirlar, eliminatsiya.
Цель исследования. Оценить охват и результативность противоэпидемических мероприятий в очагах впервые выявленных носителей вируса гепатита C в сравнении с другими формами вирусных гепатитов.
Материалы и методы. В рамках одномоментного описательно-аналитического дизайна проанализированы данные отчётной формы «Противоэпидемические мероприятия» (таблица 16) за один отчётный период: 5 667 случаев вирусных гепатитов, в том числе 982 носителя вируса гепатита C, 987 очагов и 2 452 общавшихся. Для долей рассчитан 95 % доверительный интервал по методу Уилсона; группы сравнивались по критерию χ² Пирсона; размер эффекта выражен через V Крамера и отношение шансов (ОШ).
Результаты. Носители вируса гепатита C составили 17,3 % в структуре вирусных гепатитов. Диагноз подтверждён в 60,9 % случаев (95 % ДИ: 57,8–63,9), что достоверно ниже, чем при острых вирусных гепатитах (67,0 %; χ² = 12,32; p < 0,001). Очаги с одним случаем составили 99,1 %. Из 2 234 общавшихся, подлежавших обследованию, обследовано 86,1 % (95 % ДИ: 84,6–87,5); в очагах острых гепатитов этот показатель составил 96,9 % (χ² = 666,58; p < 0,001; ОШ = 5,13; 95 % ДИ: 4,47–5,88). Из 2 452 общавшихся 529 (21,6 %) остались вне обследования.
Заключение. В очагах гепатита C выявлены два резерва: в 39,1 % случаев диагноз не подтверждён, а каждый пятый общавшийся не обследован. Необходимо расширить подтверждающее лабораторное исследование (РНК ВГС) и охват обследованием членов семьи.
Ключевые слова: вирусный гепатит C, носительство, эпидемический очаг, общавшиеся, охват обследованием, подтверждение диагноза, противоэпидемические мероприятия, элиминация.
Objective. To assess the coverage and performance of anti-epidemic measures in foci of newly identified hepatitis C virus carriers in comparison with other forms of viral hepatitis.
Materials and Methods. In a cross-sectional descriptive-analytical design, the reporting form “Anti-epidemic measures” (Table 16) for one reporting period was analysed: 5,667 cases of viral hepatitis, including 982 hepatitis C virus carriers, 987 foci and 2,452 contacts. Wilson 95 % confidence intervals were calculated for proportions; groups were compared with the Pearson χ² test; effect sizes were expressed as Cramér’s V and odds ratios (OR).
Results. Hepatitis C virus carriers accounted for 17.3 % of all viral hepatitis cases. The diagnosis was confirmed in 60.9 % of cases (95 % CI: 57.8–63.9), significantly lower than in acute viral hepatitis (67.0 %; χ² = 12.32; p < 0.001). Single-case foci accounted for 99.1 %. Of 2,234 contacts subject to examination, 86.1 % were examined (95 % CI: 84.6–87.5) versus 96.9 % in foci of acute hepatitis (χ² = 666.58; p < 0.001; OR = 5.13; 95 % CI: 4.47–5.88). Of all 2,452 contacts, 529 (21.6 %) remained unexamined.
Conclusion. Two reserves were identified in hepatitis C foci: the diagnosis was not confirmed in 39.1 % of cases and every fifth contact was not examined. Confirmatory laboratory testing (HCV RNA) and examination coverage of family members should be expanded.
Keywords: viral hepatitis C, carriage, epidemic focus, contacts, examination coverage, diagnosis confirmation, anti-epidemic measures, elimination.
References
- Averhoff F., Shadaker S., Gamkrelidze A. et al. Progress and challenges in a pioneering hepatitis C elimination program in the country of Georgia, 2015–2018 // Journal of Hepatology. – 2020. – Vol. 72. – № 4. – P. 680–687.
- Botheju W. S. P., Zghyer F., Mahmud S. et al. The epidemiology of hepatitis C virus in Central Asia: systematic review, meta-analyses, and meta-regression analyses // Scientific Reports. – 2019. – Vol. 9. – Art. 2090.
- Dunn R., Musabaev E., Razavi H. et al. Progress toward hepatitis B and hepatitis C elimination using a catalytic funding model - Tashkent, Uzbekistan, December 6, 2019–March 15, 2020 // MMWR. Morbidity and Mortality Weekly Report. – 2020. – Vol. 69. – № 34. – P. 1161–1165.
- Hossain A. D., Jarolimova J., Elnaiem A. et al. Effectiveness of contact tracing in the control of infectious diseases: a systematic review // The Lancet Public Health. – 2022. – Vol. 7. – № 3. – P. e259–e273.
- Mazhnaya A., Geurts B., Brigida K. et al. Barriers and facilitators to viral hepatitis testing in Uzbekistan: scoping qualitative study among key stakeholders, healthcare workers, and the general population // BMC Public Health. – 2024. – Vol. 24. – DOI: 10.1186/s12889-024-18953-5.
- Musabaev E., Estes C., Sadirova S. et al. Viral hepatitis elimination challenges in low- and middle-income countries - Uzbekistan Hepatitis Elimination Program (UHEP) // Liver International. – 2023. – Vol. 43. – № 4. – P. 773–784.
- Polaris Observatory HCV Collaborators. Global change in hepatitis C virus prevalence and cascade of care between 2015 and 2020: a modelling study // The Lancet Gastroenterology & Hepatology. – 2022. – Vol. 7. – № 5. – P. 396–415.
- Waked I., Esmat G., Elsharkawy A. et al. Screening and treatment program to eliminate hepatitis C in Egypt // The New England Journal of Medicine. – 2020. – Vol. 382. – № 12. – P. 1166–1174.
- World Health Organization. Guidelines on hepatitis B and C testing. – Geneva: WHO, 2017.
- World Health Organization. Global hepatitis report 2024: action for access in low- and middle-income countries. – Geneva: WHO, 2024.