МАЪДАННИ МАЙДАЛАШ ЦЕХИ АСОСИЙ КАСБ ЭГАЛАРИ ИШ ЖОЙЛАРИДАГИ МЕҲНАТ ШАРОИТЛАРИНИ ГИГИЕНИК БАҲОЛАШ
- Авторы:Кенжаев Сойибжон Марасулович, Хамракулова Мукаддасхон Аскаровна
- Дата публикации:July 9, 2026
- Тип:Статья
- DOI: 10.64156/mju.9443 Скопировано
- Том / № Выпуска:Том 1 №4 (2026)
Аннотация
Аннотация. Тадқиқот мақсади: Маъданни майдалаш цехининг асосий касблари бўйича иш жойларида меҳнат шароитларини комплекс баҳолаш ва касбий хавф даражасини аниқлаш.
Материал ва усублар: Тадқиқот объекти сифатида маъданни майдалаш цехида фаолият юритувчи ғалвирловчи, майдаловчи, конвейер машинисти, тўйинтириш машинисти, таъмирловчи чилангар, электргазпайвандловчи ва электромонтёрларнинг меҳнат шароитлари зарарли моддалар, шовқин, тебраниш, микроиқлим, меҳнат оғирлиги ва иш жараёнидаги зўриқиш кўрсаткичлари бўйича баҳоланди.
Натижалар ва муҳокама: Барча иш жойларида зарарли моддалар таъсири 3.2-синф даражасида қайд этилди. Шовқин таъсири 3.1–3.2-синф, меҳнат оғирлиги ва иш жараёнидаги зўриқиш кўрсаткичлари асосан 3.3-синфни ташкил қилди. Кўпчилик касб гуруҳларида меҳнат шароитларининг умумий баҳоси 3.4-синф бўлиб, зарарли меҳнат шароитлари мавжудлиги аниқланди. Тадқиқот натижалари ишчиларда касбий хавф даражаси юқори эканлигини ҳамда профилактик чора-тадбирларни такомиллаштириш зарурлигини кўрсатди.
Калит сўзлар: меҳнат шароитлари, касбий хавф, маъданни майдалаш цехи, зарарли ишлаб чиқариш омиллари, шовқин, тебраниш, меҳнатнинг оғирлиги, меҳнат жараёнидаги зўриқиш, гигиеник баҳолаш.
Аннотация. Цель исследования: Комплексная оценка условий труда на рабочих местах основных профессий дробильного цеха по переработке руды и определение уровня профессионального риска.
Материалы и методы: Объектом исследования явились условия труда грохотовщиков, дробильщиков, машинистов конвейера, машинистов питателей, слесарей-ремонтников, электрогазосварщиков и электромонтёров дробильного цеха. Оценка условий труда проводилась по показателям воздействия вредных веществ, шума, вибрации, микроклимата, тяжести труда и напряжённости трудового процесса.
Результаты и обсуждение: На всех рабочих местах воздействие вредных веществ соответствовало классу условий труда 3.2. Уровни шума соответствовали классам 3.1–3.2, а показатели тяжести труда и напряжённости трудового процесса преимущественно относились к классу 3.3. Для большинства профессиональных групп общая оценка условий труда соответствовала классу 3.4, что свидетельствует о наличии вредных условий труда. Полученные результаты указывают на высокий уровень профессионального риска для работников и необходимость совершенствования профилактических мероприятий, направленных на сохранение их здоровья.
Ключевые слова: условия труда, профессиональный риск, дробильный цех, вредные производственные факторы, шум, вибрация, тяжесть труда, напряжённость трудового процесса, гигиеническая оценка.
Abstract. Objective: To conduct a comprehensive assessment of working conditions at the workplaces of the main occupational groups in the ore crushing plant and to determine the level of occupational risk.
Materials and Methods: The study focused on the working conditions of screen operators, crusher operators, conveyor operators, feeder operators, maintenance fitters, electric gas welders, and electricians employed in the ore crushing plant. Working conditions were assessed based on exposure to hazardous substances, noise, vibration, microclimate parameters, physical workload, and work process intensity.
Results and Discussion: At all workplaces, exposure to hazardous substances corresponded to working condition class 3.2. Noise levels were classified as 3.1–3.2, while indicators of physical workload and work process intensity were predominantly classified as class 3.3. For most occupational groups, the overall assessment of working conditions corresponded to class 3.4, indicating the presence of harmful working conditions. The obtained results demonstrate a high level of occupational risk among workers and highlight the need to improve preventive measures aimed at preserving workers’ health.
Key words: working conditions, occupational risk, ore crushing plant, harmful occupational factors, noise, vibration, physical workload, work process intensity, hygienic assessment.
References
- 1. Адилов У.Х. Вопросы методологии оценки и управления профессиональными рисками работников, занятых в неблагоприятных условиях труда //Журнал «Универсум: медицина и фармакология – Москва, №1(46), 2018. – С. 23-29.
- 1. Адилов У.Х. Оценка воздействия профессиональных рисков на здоровье работников топливно-энергетического комплекса и вопросы организации профилактических медицинских осмотров //Научный журнал «Медицина труда и экология человека» - Уфа, 2016. №4. – С. 107-111.
- 2. Баттакова Ж. Е., Исмаилова А. А., Султанбеков З. К., Онаев С. Т., Оспанова А. К., Сулейменова А. Ю, Шаметеков И. М., Сулейменов Г. К. Оценка общей и профессиональной заболеваемости на предприятиях горнорудной промышленности Казахстана //Медицина труда и промышленная экология, № 2. 2008. - С. 1-5.
- 3. Егорова А. М. Оценка профессионального риска у работников горнорудной промышленности //International journal of humanities and natural sciences. Vol. 10-1 (85), 2023. - С. 63-65.
- 4. Исмадиярова З.Д., Хамракулова М.А. Гигиеническая оценка профессионального риска для здоровья работников горнорудной промышленности в условиях воздействия шума //Медицина и инновация. - Ташкент, 2024. - №1(13). - С. 43-53.
- 5. Imanov F.Y.Yer osti konlari ishchilarida yurak-qon tomir kasalliklarini keltirib chiqaruvchi ishlabchiqarishdagi havf omillari //Инновационные подходы в решении санитарно-гигиенических и медико-биологических проблем здоровья населения: Сб. тезисов Респуб. науч.-практ. конф. с междунар. участием, посвящен. 90-летию НИИ СГПЗ. Ташкент, 2024. С. 231-233.
- 6. Sadikov U.A., Imanov F.Ye., Khamrakulova M.A. Study of the effect of a complex of physical factors on carbohydrate-energy metabolism in blood and heart tissue of experimental animals //Журнал биомедицины и практики – Ташкент, 2025. - №3/2. – С. 66-73. (14.00.00; №).