СОВЕРШЕНСТВОВАНИЕ СИСТЕМЫ РАННЕГО ВЫЯВЛЕНИЯ НАРУШЕНИЙ СЛУХА У ВЗРОСЛОГО НАСЕЛЕНИЯ НА ОСНОВЕ РИСК-ОРИЕНТИРОВАННОЙ МОДЕЛИ
- Авторы:Курбанов Жамшид Абдубурханович, Мамедова Гузаль Бакировна
- Дата публикации:July 9, 2026
- Тип:Статья
- DOI: 10.64156/mju.9428 Скопировано
- Том / № Выпуска:Том 1 №4 (2026)
Аннотация
Аннотация. Цель исследования – улучшить раннее выявление нарушений слуха у взрослого населения путем разработки и внедрения риск-ориентированной организационной модели скрининга и маршрутизации пациентов.
Материалы и методы. Проведен комплексный анализ распространенности нарушений слуха среди взрослого населения, факторов риска их развития и существующей системы оказания сурдологической помощи. Исследование основано на изучении медицинской документации, данных аудиологического обследования, анкетировании пациентов и анализе маршрутизации на различных уровнях оказания медицинской помощи. Для выявления значимых факторов риска использованы методы клинико-статистического анализа и математического моделирования. На основании полученных данных разработана прогностическая модель оценки индивидуального риска нарушений слуха и цифровой инструмент для автоматизированного отбора лиц, нуждающихся в углубленном аудиологическом обследовании.
Результаты. Установлены основные медико-социальные и клинические факторы риска развития нарушений слуха у взрослого населения. Разработана система риск-стратификации, позволяющая выделять группы высокого риска на этапе первичной медико-санитарной помощи. Создана прогностическая модель оценки индивидуального риска нарушений слуховой функции и цифровой инструмент для ее практического применения. Предложена организационная модель раннего выявления нарушений слуха, включающая алгоритмы скрининга, маршрутизации и диспансерного наблюдения пациентов. Внедрение разработанной модели способствует повышению выявляемости нарушений слуха на ранних стадиях и оптимизации использования ресурсов системы здравоохранения.
Заключение. Риск-ориентированный подход к организации скрининга нарушений слуха позволяет повысить эффективность ранней диагностики, улучшить маршрутизацию пациентов и обеспечить более рациональное использование возможностей специализированной сурдологической помощи.
Ключевые слова: нарушения слуха, тугоухость, ранняя диагностика, скрининг, факторы риска, риск-ориентированный подход, маршрутизация пациентов, общественное здоровье, организация здравоохранения.
Annotatsiya. Tadqiqot maqsadi – skrining va bemorlarni yo‘naltirishning xavfga yo‘naltirilgan tashkiliy modelini ishlab chiqish hamda amaliyotga joriy etish orqali kattalar orasida eshitish buzilishlarini erta aniqlash samaradorligini oshirish.
Materiallar va usullar. Kattalar orasida eshitish buzilishlarining tarqalishi, ularning rivojlanish xavf omillari va surdologik yordam ko‘rsatish tizimi kompleks tahlil qilindi. Tadqiqot tibbiy hujjatlar, audiologik tekshiruv natijalari, bemorlar so‘rovnomalari va turli bosqichlardagi tibbiy yordam ko‘rsatish jarayonida bemorlarni yo‘naltirish tizimini o‘rganishga asoslandi. Muhim xavf omillarini aniqlash uchun klinik-statistik va matematik modellashtirish usullaridan foydalanildi. Olingan ma’lumotlar asosida eshitish buzilishlari rivojlanishining individual xavfini baholovchi prognostik model va raqamli dastur ishlab chiqildi.
Natijalar. Kattalar orasida eshitish buzilishlarining rivojlanishiga ta’sir qiluvchi asosiy tibbiy-ijtimoiy va klinik xavf omillari aniqlandi. Birlamchi tibbiy-sanitariya yordami bosqichida yuqori xavf guruhlarini aniqlash imkonini beruvchi xavf-stratifikatsiya tizimi ishlab chiqildi. Eshitish funksiyasi buzilishlari xavfini baholashning prognostik modeli va uni amaliyotda qo‘llash uchun raqamli vosita yaratildi. Skrining, bemorlarni yo‘naltirish va dispanser kuzatuvini o‘z ichiga olgan tashkiliy model taklif qilindi. Ushbu modelni joriy etish eshitish buzilishlarini erta bosqichlarda aniqlash samaradorligini oshiradi va sog‘liqni saqlash tizimi resurslaridan oqilona foydalanishni ta’minlaydi.
Xulosa. Eshitish buzilishlarini aniqlashda xavfga yo‘naltirilgan yondashuv erta diagnostika samaradorligini oshirish, bemorlarni samarali yo‘naltirish va maxsus surdologik yordam imkoniyatlaridan oqilona foydalanish imkonini beradi.
Kalit so‘zlar: eshitish buzilishlari, karlik, erta diagnostika, skrining, xavf omillari, xavfga yo‘naltirilgan yondashuv, bemorlarni yo‘naltirish, jamoat salomatligi, sog‘liqni saqlashni tashkil etish.
Abstract. Objective. To improve early detection of hearing impairment in adults through the development and implementation of a risk-oriented organizational model for screening and patient referral.
Materials and Methods. A comprehensive analysis of the prevalence of hearing impairment, risk factors, and the existing system of audiological care was conducted. The study included the assessment of medical records, audiological examination data, patient surveys, and referral pathways across different levels of healthcare delivery. Clinical-statistical methods and mathematical modeling were used to identify significant risk factors. Based on the obtained data, a predictive model for assessing individual risk of hearing impairment and a digital decision-support tool were developed.
Results. Major medical, social, and clinical risk factors associated with hearing impairment were identified. A risk stratification system was developed to identify high-risk individuals at the primary healthcare level. A predictive model and digital tool for automated risk assessment were created. An organizational model for early detection of hearing impairment, including screening, referral, and follow-up algorithms, was proposed. Implementation of the developed model is expected to increase early detection rates and optimize healthcare resource utilization.
Conclusion. A risk-oriented approach to hearing screening improves the effectiveness of early diagnosis, enhances patient referral pathways, and promotes more efficient use of specialized audiological services.
Keywords: hearing impairment, hearing loss, early diagnosis, screening, risk factors, risk-oriented approach, patient referral, public health, healthcare organization
References
- Абдуллаев Т.А., Рахимов Ш.Ш. Современные подходы к организации профилактических программ в системе общественного здравоохранения // Здравоохранение Российской Федерации. – 2022. – Т. 66, № 4. – С. 285–291.
- Бобошко М.Ю., Лопотко А.И. Слуховая функция и современные методы ее оценки. – Санкт-Петербург: Диалог, 2020. – 384 с.
- Дайхес Н.А., Пашков А.В., Таварткиладзе Г.А. Современные проблемы диагностики и реабилитации пациентов с нарушениями слуха // Вестник оториноларингологии. – 2021. – Т. 86, № 2. – С. 8–14.
- Пальчун В.Т., Крюков А.И. Оториноларингология. Национальное руководство. – М.: ГЭОТАР-Медиа, 2022. – 1024 с.
- Таварткиладзе Г.А., Загорянская М.Е. Эпидемиология нарушений слуха и перспективы развития сурдологической помощи // Российская оториноларингология. – 2020. – № 4. – С. 15–22.
- Chadha S., Cieza A., Krug E. Global hearing health: future directions and public health priorities // The Lancet. – 2021. – Vol. 397, № 10278. – P. 790–792.
- Cunningham L.L., Tucci D.L. Hearing loss in adults // New England Journal of Medicine. – 2017. – Vol. 377, № 25. – P. 2465–2473.
- Davis A., Hoffman H.J. Hearing loss: rising prevalence and impact on public health // American Journal of Public Health. – 2019. – Vol. 109, № 1. – P. 35–41.
- Goman A.M., Lin F.R. Prevalence of hearing loss by severity in the United States // American Journal of Public Health. – 2016. – Vol. 106, № 10. – P. 1820–1822.
- Haile L.M., Kamenov K., Briant P.S. et al. Hearing loss prevalence and years lived with disability // The Lancet. – 2021. – Vol. 397, № 10278. – P. 996–1009.
- Livingston G., Huntley J., Sommerlad A. et al. Dementia prevention, intervention and care // The Lancet. – 2020. – Vol. 396, № 10248. – P. 413–446.
- Mick P., Kawachi I., Lin F.R. The association between hearing loss and social isolation in older adults // Otolaryngology–Head and Neck Surgery. – 2014. – Vol. 150, № 3. – P. 378–384
- Wilson B.S., Tucci D.L., Merson M.H., O'Donoghue G.M. Global hearing health care: new findings and perspectives // The Lancet. – 2017. – Vol. 390, № 10111. – P. 2503–2515.
- World Health Organization. World Report on Hearing. – Geneva: WHO, 2021. – 272 p.
- Yueh B., Shapiro N., MacLean C.H., Shekelle P.G. Screening and management of adult hearing loss in primary care // Journal of the American Medical Association. – 2020. – Vol. 324, № 15. – P. 1543–1551.