БИР ЁШГАЧА БЎЛГАН БОЛАЛАРДА КАРДИОХИРУРГИК АМАЛИЁТЛАРДАН КЕЙИНГИ РЕЗИДУАЛ ЎПКА ГИПЕРТЕНЗИЯСИ ФОНИДА ЎНГ ҚОРИНЧА ЕТИШМОВЧИЛИГИНИ ПРОГНОЗЛАШ ВА ДАВОЛАШ АДАБИЁТЛАР ШАРҲИ
- Авторы:Хайдаров Алишер Эркинович, Мамасиддиков Сарвар Муродович, Ирматов Сарвар Ҳикматиллаевич, Бахромова Одина Алишер қизи, Халикулов Ҳусан Ғазиханович, Исмоилов С.И.
- Дата публикации:May 13, 2026
- Тип:Статья
- DOI: 10.64156/mju.9251 Скопировано
- Том / № Выпуска:Том 1 №3 (2026)
Аннотация
Хулоса. Туғма юрак нуқсонлари коррекциясидан кейин бир ёшгача бўлган болаларда резидуал ўпка гипертензияси муҳим асорат бўлиб, у ўнг қоринча етишмовчилиги, гемодинамик беқарорлик ва нохуш клиник натижаларга олиб келиши мумкин. Адабиётларда клиник аҳамиятли ҳолатлар 2–10% да, оғир шаклларда эса леталлик 7–8% гача қайд этилган.Мавжуд тадқиқотларда патогенез, ўнг қоринча ремоделлашуви ва биомаркерлар роли ёритилган, аммо бир ёшгача бўлган болаларда эрта прогнозлаш масаласи тўлиқ ҳал этилмаган. NT-proBNP ва эндотелин-1 истиқболли маркерлар ҳисобланади, лекин уларнинг постоперацион динамикаси ва клиник аҳамияти етарли ўрганилмаган. Ушбу адабиётлар шарҳининг мақсади — резидуал ўпка гипертензияси фонида ўнг қоринча етишмовчилиги муаммосининг ҳозирги ҳолатини таҳлил қилиш, замонавий қарашларни умумлаштириш ва эрта диагностика ҳамда даволашнинг долзарб йўналишларини ёритиш.
Калит сўзлар: туғма юрак нуқсонлари, резидуал ўпка гипертензияси, ўнг қоринча етишмовчилиги, бир ёшгача болалар, эхокардиография, NT-proBNP, эндотелин-1, интенсив терапия, прогнозлаш
Резюме. У детей первого года жизни после коррекции врождённых пороков сердца резидуальная лёгочная гипертензия остаётся значимым осложнением, способным приводить к правожелудочковой недостаточности, гемодинамической нестабильности и неблагоприятным исходам. По данным литературы, клинически значимые случаи встречаются в 2–10%, а летальность при тяжёлых формах достигает 7–8%.Несмотря на изученность патогенеза, ремоделирования правого желудочка и роли биомаркеров, проблема раннего прогнозирования у детей раннего возраста остаётся недостаточно изученной. NT-proBNP и эндотелин-1 рассматриваются как перспективные маркеры, однако их послеоперационная динамика и прогностическая ценность изучены не полностью.
Целью данного литературного обзора является анализ современного состояния проблемы правожелудочковой недостаточности при резидуальной лёгочной гипертензии, обобщение современных взглядов и определение актуальных направлений ранней диагностики и лечения.
Ключевые слова: врождённые пороки сердца, резидуальная лёгочная гипертензия, правожелудочковая недостаточность, дети до 1 года, эхокардиография, NT-proBNP, эндотелин-1, интенсивная терапия, прогнозирование
Abstract. In infants undergoing surgical correction of congenital heart defects, residual pulmonary hypertension remains a significant complication that may lead to right ventricular failure, hemodynamic instability, and adverse clinical outcomes. According to the literature, the incidence of clinically significant cases ranges from 2% to 10%, while mortality in severe cases reaches 7–8%.Although the pathophysiology, right ventricular remodeling, and the role of biomarkers have been well described, early prognostic assessment in infants remains limited. NT-proBNP and endothelin-1 are considered promising markers, but their postoperative dynamics and prognostic value are not fully established.
The aim of this literature review is to analyze the current state of the problem of right ventricular failure associated with residual pulmonary hypertension, summarize contemporary views, and identify current directions for early diagnosis and treatment.
Keywords: congenital heart defects, residual pulmonary hypertension, right ventricular failure, infants, echocardiography, NT-proBNP, endothelin-1, intensive care, prognosis.
References
- 1. Abman SH, Nikkho SM, Berger RMF, et al. Enhancing Drug Development for Paediatric Pulmonary Hypertension—An Integrative Perspective. 2025. Pulmonary Circulation. DOI: 10.1002/pul2.70126.
- 2. Apandi PR, et al. NT-proBNP levels as a predictor of higher left ventricular end-diastolic pressure in pediatric ventricular septal defect. 2023. PubMed indexed.
- 3. Beghetti M, Berger RMF. The challenges in paediatric pulmonary arterial hypertension. European Respiratory Review. 2014. DOI: 10.1183/09059180.00007714.
- 4. Chen W, et al. Predictive value of NT-pro BNP on outcomes of children with ventricular septal defect surgery. 2025. Frontiers in Cardiovascular Medicine. DOI: 10.3389/fcvm.2024.1454371.
- 5. Chu H, et al. Predicting pulmonary hemodynamics in pediatric pulmonary arterial hypertension using cardiac magnetic resonance imaging and machine learning. 2025. International Journal of Cardiovascular Imaging. DOI: 10.1007/s10554-025-03434-6.
- 6. Griffiths M, et al. Equivalency of Multiple Biomarkers to Clinical Pulmonary Arterial Hypertension Survival Risk Models. 2024. Chest. PubMed indexed.
- 7. Ferraro AM, et al. Evolving Role of Three-Dimensional Echocardiography for Right Ventricular Assessment in Pediatric Heart Disease. 2024. Journal of the American Society of Echocardiography. PubMed indexed.
- 8. Hadeed K, Karsenty C, Ghenghea R, et al. Bedside right ventricle quantification using three-dimensional echocardiography in children with congenital heart disease. 2024. Archives of Cardiovascular Diseases. DOI: 10.1016/j.acvd.2024.08.004.
- 9. Miles KG, et al. Right Atrial Function is Impaired in Pediatric Pulmonary Arterial Hypertension: A Multi-center Cardiovascular Magnetic Resonance Study. 2025. Journal of Cardiovascular Magnetic Resonance. PubMed indexed.
- 10. Niyogi SG, Singh A, Kumar B, et al. Right Atrial Strain in Pediatric Pulmonary Hypertension—A Prospective Observational Study. 2024. Pediatric Cardiology. DOI: 10.1007/s00246-024-03523-8.
- 11. Ollosu M, et al. Efficacy and Safety of Pulmonary Vasodilator and Inodilator Therapy in Pediatric Congenital Heart Surgery: a systematic review with network meta-analysis. 2025. Journal of Cardiothoracic and Vascular Anesthesia.
- 12. Parikh K, et al. Pulmonary hypertension in 2025: next steps? 2025. Current Opinion in Cardiology. DOI саҳифада кўрсатилган.
- Patsiou V, et al. Efficacy and Tolerability of Selexipag in Pediatric Patients with Pulmonary Arterial Hypertension: Updated Systematic Review and Meta-analysis. 2025. Pediatric Cardiology. DOI: 10.1007/s00246-025-04094-y.
- Shafeghat M, Raza Y, Catania R, et al. State of the Art in Pulmonary Arterial Hypertension: Molecular Basis, Imaging Modalities, and Right Heart Failure Treatment. 2025. Biomedicines. DOI: 10.3390/biomedicines13071773.
- Wacker J, Joye R, Beghetti M. Treatment options for children with pulmonary arterial hypertension associated with congenital heart disease. 2025. Expert Review of Respiratory Medicine. DOI: 10.1080/17476348.2025.2581340.