BEPUSHTLIGI BO`LGAN AYOLLARDA ENDOMETRIOZNING KICHIK SHAKLLARINI ERTA ANIQLASH ALGORITMI VA XAVFNI STRATIFIKATSIYA QILISHNING KOMPLEKS MEZONLARI
- Авторы:Zufarova Shaxnoza Alimdjanovna, Turakulova Shahzoda Shuxratovna
- Дата публикации:May 18, 2026
- Тип:Статья
- DOI: 10.64156/mju.9357 Скопировано
- Том / № Выпуска:Том 1 №3 (2026)
Аннотация
Аnnotatsiya. Endometrioz, ayniqsa uning kichik shakllari, ayollarda bepushtlikning muhim sabablaridan biri bo‘lib, klinik belgilarning nospetsifikligi va standart tekshiruv usullarining cheklangan axborotliligi tufayli erta tashxislashda qiyinchiliklar bilan tavsiflanadi.
Ushbu tadqiqotning maqsadi bepushtlikka chalingan ayollarda endometriozning kichik shakllarini erta aniqlash uchun xavfni stratifikatsiyalashning kompleks mezonlari va diagnostikaning algoritmini ishlab chiqishdan iborat. Tadqiqotga bepushtlikning turli shakllariga ega bo‘lgan reproduktiv yoshdagi ayollar kiritildi. Klinik-anamnestik ma’lumotlar, reproduktiv holat, instrumental va laborator tekshiruvlar natijalari tahlil qilindi. Ko‘p omilli tahlil asosida endometriozning kichik shakllari rivojlanishining asosiy prediktorlari aniqlanib, xavf guruhlarini shakllantirish imkonini berdi. Kasallikning yaqqol morfologik o‘zgarishlari rivojlanishidan oldin erta aniqlashga qaratilgan bosqichma-bosqich diagnostik algoritm taklif etildi. Ishlab chiqilgan yondashuvdan foydalanish diagnostika samaradorligini oshirishga, bemorlarni olib borishni optimallashtirishga hamda patogenetik jihatdan asoslangan terapiyani o‘z vaqtida boshlashga yordam beradi, bu esa bepushtlikka chalingan ayollarda reproduktiv natijalarni yaxshilashi mumkin.
Kalit so‘zlar: endometrioz, endometriozning kichik shakllari, ayollarda bepushtlik, erta diagnostika, xavfni stratifikatsiyalash, diagnostika algoritmi.
Аннотация. Эндометриоз, особенно его малые формы, является одной из значимых причин женского бесплодия и отличается трудностями ранней диагностики вследствие неспецифичности клинических проявлений и ограниченной информативности стандартных методов обследования.
Целью настоящего исследования явилась разработка комплексных критериев стратификации риска и алгоритма ранней диагностики малых форм эндометриоза у женщин с бесплодием. В исследование включены женщины репродуктивного возраста с различными формами бесплодия. Проведён анализ клинико-анамнестических данных, репродуктивного статуса, результатов инструментальных и лабораторных методов исследования. На основе многофакторного анализа выделены ключевые предикторы развития малых форм эндометриоза, позволяющие сформировать группы риска. Предложен поэтапный диагностический алгоритм, направленный на раннее выявление заболевания до развития выраженных морфологических изменений. Использование разработанного подхода способствует повышению эффективности диагностики, оптимизации маршрутизации пациенток и своевременному началу патогенетически обоснованной терапии, что может улучшить репродуктивные исходы у женщин с бесплодием.
Ключевые слова: эндометриоз, малые формы эндометриоза, женское бесплодие, ранняя диагностика, стратификация риска, алгоритм диагностики.
Rezume. Endometriosis, especially its minimal forms, is one of the significant causes of female infertility and is characterized by difficulties in early diagnosis due to the nonspecific nature of clinical manifestations and the limited informativeness of standard diagnostic methods.
The aim of this study was to develop comprehensive risk stratification criteria and an algorithm for the early diagnosis of minimal forms of endometriosis in women with infertility. The study included women of reproductive age with various forms of infertility. Clinical and anamnestic data, reproductive status, and the results of instrumental and laboratory examinations were analyzed. Based on multifactorial analysis, key predictors of minimal endometriosis were identified, allowing the formation of risk groups. A stepwise diagnostic algorithm aimed at early detection of the disease prior to the development of pronounced morphological changes was proposed. The implementation of the proposed approach contributes to improved diagnostic efficiency, optimization of patient management, and timely initiation of pathogenetically substantiated therapy, which may improve reproductive outcomes in women with infertility.
Keywords: endometriosis, minimal endometriosis, female infertility, early diagnosis, risk stratification, diagnostic algorithm.
References
- 1. Adamyan L.V., Kulakov V.I., Andreeva E.N. Endometrioz: shifokorlar uchun qo'llanma. - M.: Tibbiyot, 2016. - 416 b.
- 2. Adamyan L.V., Sonova M.M., Sidorova I.S. Endometrioz va bepushtlik: diagnostika va davolashning zamonaviy jihatlari // Akusherlik va ginekologiya. - 2018. - № 5. - 5–12-betlar.
- 3. Sidorova I.S., Unanyan A.L., Kogan E.A. Endometriozning minimal shakllari: klinik va diagnostika qiyinchiliklari // Rossiya akusher-ginekolog byulleteni. - 2017. - 17-jild, 2-son. - 25–31-betlar.
- 4. Kulakov V.I., Adamyan L.V. Reproduktiv funktsiya va endometrioz // Reproduktiv muammolar. - 2015. - № 4. - 7–14-betlar.
- 5. Mixaylov A.V., Guseva E.V. Reproduktiv yoshdagi ayollarda endometriozni erta tashxislashning zamonaviy imkoniyatlari // Akusherlik va ayollar kasalliklari jurnali. - 2019. - 68-jild, № 6. - 45–52-betlar.
- 6. Unanyan A.L., Sidorova I.S., Kogan E.A. Endometrioz bilan bog'liq bepushtlikning patogenetik mexanizmlari // Akusherlik, ginekologiya va reproduktivlik. - 2020. - 14-jild, 3-son. - 245–252-betlar.
- 7. Zaidieva Ya.Z., Prilepskaya V.N. Endometriozning kichik shakllariga diagnostik yondashuvlar // Ginekologiya. - 2018. - № 4. - 18–23-betlar.
- 8. Giudice LC Klinik amaliyot. Endometrioz // Yangi Angliya tibbiyot jurnali. - 2010. - 362-jild, 25-son. - 2389–2398 -betlar .
- 9. Bulun SE Endometrioz // Yangi Angliya tibbiyot jurnali. - 2009. - 360-jild, 3-son. - 268–279-betlar.
- 10. Burney RO, Giudice LC Endometriozning patogenezi va patofiziologiyasi // Tug'ish va bepushtlik. - 2012. - 98-jild, 3-son. - 511–519-betlar.
- 11. Nnoaham KE, Hummelshoj L, Webster P va boshqalar. Endometriozning hayot sifati va mehnat unumdorligiga ta'siri // Tug'ish va bepushtlik. - 2011. - 96-jild, 2-son. - 366–373-betlar.
- 12. Dunselman G. A. J., Vermeulen N., Becker C. va boshqalar. ESHRE qo'llanmasi: endometriozli ayollarni davolash // Inson reproduktiv tizimi. - 2014. - 29-jild, 3-son. - 400–412-betlar.
- 13. Fassbender A., Burney RO, Dorien F. va boshqalar. Endometrioz uchun biomarkerlar bo'yicha yangilanish // Reproduktiv fanlar. - 2015. - 22-jild, № 8. - P. 983–994.
- 14. Guerriero S., Condous G., van den Bosch T. va boshqalar. Endometriozga shubha qilingan ayollarda tos bo'shlig'ini sonografik baholashga tizimli yondashuv // Akusherlik va ginekologiyada ultratovush. - 2019. - 54-jild, 1-son. - 7–17-betlar.
- 15. Zondervan KT, Becker CM, Missmer SA Endometrioz // Yangi Angliya tibbiyot jurnali. - 2020. - 382-jild, 13-son. - 1244–1256-betlar.