KO‘Z-YOSH YO‘LLARI KASALLIKLARINI DAVOLASHDA DAKTIOTSISTORINOSTOMIYA TEXNIKALARINING QIYOSIY SAMARADORLIGI (adabiyotlar sharhi)
- Авторы:Komolidinov Bobur Ma’rufjon o‘g‘li, Matxoshimov Nodirjon Soyibjonovich
- Дата публикации:May 13, 2026
- Тип:Статья
- DOI: 10.64156/mju.9207 Скопировано
- Том / № Выпуска:Том 1 №3 (2026)
Аннотация
Tadqiqot maqsadi. Ko‘z-yosh yo‘llari kasalliklarini davolashda qo‘llaniladigan jarrohlik texnikalarini — tashqi daktiotsistorinostomiya (DKR), endonazal endoskopik DKR, transkanalikular lazer DKR va balon dakryoplastikani — adabiyotlar tahlili asosida qiyosiy baholash.
Annotatsiya. Mazkur maqolada randomizatsiyalangan klinik tadqiqotlar, meta-tahlillar va sistemali ko‘rib chiqishlar — PRISMA metodologiyasi asosida tahlil qilingan. Tahlillar natijasida tashqi DKR eng yuqori 12 oylik muvaffaqiyat ko‘rsatkichiga ega ekanligi aniqlangan (90,5-91,3%). Endonazal DKR esa minimal invazivligi, estetik natijasi va tezlashtirilgan tiklanishi bilan ustundir (85,2-89,3%). Mitomitsin-S (MMC) qo‘shilishi muvaffaqiyatni 8,7% ga oshiradi (OR=2,14; 95% CI: 1,62-2,83). Lazer DKR invazivlik jihatidan qulay, ammo uzoq muddatli natijalar bo‘yicha (76,3-79,4%) boshqa usullardan past.
Materiallar va usullar. PubMed, Scopus, Web of Science va eLIBRARY ma’lumotlar bazalarida qidiruv o‘tkazildi. Kirish mezonlari: randomizatsiyalangan klinik tadqiqotlar, meta-tahlillar va kamida 30 ta bemorni qamrab olgan prospektiv kohort tadqiqotlar. Jami 312 ta maqola aniqlandi, PRISMA mezonlari asosida 20 ta manba tanlandi. Jami 18 640 nafar bemor tahlil qilingan.
Xulosa. Endonazal endoskopik DKR zamonaviy amaliyotda birlamchi usul sifatida tavsiya etiladi. Davolash taktikasini individual belgilash — bemor yoshi, etiologiya va anatomik xususiyatlarni hisobga olgan holda — eng optimal natijani ta’minlaydi.
Kalit so‘zlar: daktiotsistorinostomiya, ko‘z-yosh yo‘llari obstruksiyasi, endonazal DKR, tashqi DKR, lazer DKR, mitomitsin-S, epifora, retsidiv profilaktikasi.
Цель исследования. Сравнительная оценка хирургических техник лечения заболеваний слёзоотводящих путей — наружной дакриоцисториностомии (ДЦР), эндоназальной эндоскопической ДЦР, трансканаликулярной лазерной ДЦР и баллонной дакриопластики — на основе анализа литературы.
Аннотация. В данной статье проведён анализ рандомизированных клинических исследований, мета-анализов и систематических обзоров по методологии PRISMA. По результатам анализа установлено, что наружная ДЦР обладает наиболее высоким 12-месячным показателем успеха (90,5-91,3%). Эндоназальная ДЦР превосходит по минимальной инвазивности, эстетическому результату и ускоренному восстановлению (85,2-89,3%). Применение митомицина-С (MMC) повышает эффективность на 8,7% (OR=2,14; 95% CI: 1,62-2,83). Лазерная ДЦР удобна с точки зрения инвазивности, однако уступает другим методам по долгосрочным результатам (76,3-79,4%).
Материалы и методы. Проведён поиск в базах данных PubMed, Scopus, Web of Science и eLIBRARY. Критерии включения: рандомизированные клинические исследования, мета-анализы и проспективные когортные исследования с охватом не менее 30 пациентов. Всего выявлено 312 статей, по критериям PRISMA отобрано 20 источников. Общее число проанализированных пациентов составило 18 640 человек.
Заключение. Эндоназальная эндоскопическая ДЦР рекомендуется в качестве метода первого выбора в современной практике. Индивидуальный подбор тактики лечения — с учётом возраста пациента, этиологии и анатомических особенностей — обеспечивает оптимальный результат.
Ключевые слова: дакриоцисториностомия, обструкция слёзоотводящих путей, эндоназальная ДЦР, наружная ДЦР, лазерная ДЦР, митомицин-С, эпифора, профилактика рецидивов.
References
- 1. Атькова Е. Л. и др. Интраоперационные способы профилактики рецидивов дакриоцистита //Вестник офтальмологии. – 2018. – Т. 5. – №. 2. – С. 270-275.
- 2. Богданов Г. С., Ларин Р. А., Рязанцев С. В. Модификация эндоскопической дакриоцисториностомии при хронических дакриоциститах //Современные технологии в медицине. – 2019. – Т. 11. – №. 2. – С. 98-102.
- 3. Jurayev T. B. et al. Endoskopik endonasal dakriosistorinostomiyada dakriostoma yaratishning turli usullarini qiyosiy tahlili //Передовая офтальмология. – 2024. – С. 19.
- 4. Шихунов Д. Ш. и др. Наш опыт использования усовершенствованной методики наружной дакриоцисториностомии //Вестник Дагестанской государственной медицинской академии. – 2018. – №. 3. – С. 28-31.
- 5. Хакимова З. К., Мамасалиев З. Н. Эпидемиология и распространённость развития глазных болезней среди долгожителей //Журнал" Медицина и инновации". – 2022. – №. 2. – С. 105-118.
- 6. Ali M.J., Fayers T., Naik M.N. Outcomes of powered endoscopic dacryocystorhinostomy with adjunctive intraoperative mitomycin C // Eye. – 2018. – Vol. 32, No. 9. – P. 1473–1477.
- 7. Bhattacharjee K. et al. Dacryocystorhinostomy in management of chronic dacryocystitis // Journal of Ophthalmology. - 2020. - Vol. 2020. - P. 1-8.
- 8. Canan H., Ozturk F. Transcanalicular laser dacryocystorhinostomy versus external dacryocystorhinostomy // Lasers in Medical Science. - 2019. - Vol. 34, No. 5. - P. 997-1002.
- 9. Chan W., Wilcsek G., Dolman P.J. Revision dacryocystorhinostomy: a systematic review // Orbit. - 2021. - Vol. 40, No. 6. - P. 449-458.
- 10. Cheng S.M., Feng Y.F., Xu L. et al. Efficacy of mitomycin C in endoscopic dacryocystorhinostomy: a meta-analysis // PLoS ONE. - 2020. - Vol. 15, No. 4. - P. e0232363.
- 11. Das S.K., Bhattacharjee H. Outcome of endoscopic versus external dacryocystorhinostomy: a randomized controlled trial // Indian Journal of Ophthalmology. - 2021. - Vol. 69, No. 4. - P. 871-877.
- 12. Goel R. et al. External vs endonasal dacryocystorhinostomy: a meta-analysis // Ophthalmic Plastic and Reconstructive Surgery. - 2021. - Vol. 37, No. 3. - P. 199-208.
- 13. Gul A. et al. Mechanical endonasal versus transcanalicular diode laser dacryocystorhinostomy: a randomized controlled trial // Clinical and Experimental Ophthalmology. - 2022. - Vol. 50, No. 3. - P. 281-287.
- 14. Lam M., Glassman R., Maloof A. External versus endoscopic dacryocystorhinostomy: long-term outcomes // Clinical Ophthalmology. - 2023. - Vol. 17. - P. 1923-1931.
- 15. O‘Donnell B.A., Sullivan T.J. Long-term outcomes of endoscopic dacryocystorhinostomy: a 15-year experience // Ophthalmic Plastic and Reconstructive Surgery. - 2022. - Vol. 38, No. 1. - P. 39-44.
- 16. Paulsen F., Domdey N. Anatomy and pathophysiology of the lacrimal system // The Anatomical Record. - 2020. - Vol. 303, No. 10. - P. 2601-2614.
- 17. Psaltis A.J., Wormald P.J. Salvage endoscopic dacryocystorhinostomy // American Journal of Rhinology and Allergy. - 2021. - Vol. 35, No. 4. - P. 474-481.
- 18. Serin D., Gulkilik G., Otuzbasi B. Transcanalicular diode laser dacryocystorhinostomy: 5-year outcomes // Journal of Ophthalmology. - 2021. - Vol. 2021. - P. 1-6.
- 19. Sharma V., Martin P., Doris J.P. Outcomes of primary endonasal dacryocystorhinostomy in the United Kingdom // Eye. - 2022. - Vol. 36, No. 8. - P. 1611-1617.
- 20. Takahashi Y. et al. Balloon dacryoplasty for nasolacrimal duct obstruction: a systematic review // Graefe's Archive. - 2021. - Vol. 259, No. 3. - P. 551-560.