СОВЕРШЕНСТВОВАНИЕ ЭКСПЕРИМЕНТАЛЬНОЙ МОДЕЛИ РАЗВИТИЯ САХАРНОГО ДИАБЕТА У ЛАБОРАТОРНЫХ ЖИВОТНЫХ
- Авторы:Якубов Фарход Раджабович, Сапаев Дусчан Шухратович, Хайитбоева Комила Хужаязовна, Матниязов Бобомурод Мадиримович, Маткурбонов Навруз Одилбек угли
- Дата публикации:April 21, 2025
- Тип:Статья
- Том / № Выпуска:1
Аннотация
Актуальной проблемой оценки эффективности различных терапевтических и хирургических подходов при лечении каких-либо заболеваний, протекающих на фоне сахарного диабета (СД), является экспериментальное формирование модели диабета, которая бы обеспечивала стойкое повышение уровня глюкозы в крови и позволяла проводить объективные исследования по оценке особенностей течения различных процессов на фоне диабета, а также не сопровождалась высокой летальностью животных в стадии развития СД.
Целью данного исследования явилась разработка нового способа моделирования СД в эксперименте, который позволит добиться адекватной, легко воспроизводимой модели диабета с поражением значительной части бета-клеток, но отсутствием большой летальности лабораторных животных за счет снижения повреждающего эффекта аллоксана.
В результате исследований удалось вызвать у экспериментальных животных стойкое повышение уровня сахара в крови на фоне деструктивных процессов в эндокринных железах поджелудочной железы. Новая методика формирования СД позволила снизить летальность до 5%, что имеет немаловажное значение при дальнейших экспериментальных исследованиях для оценки эффективности различных методов лечения заболеваний на фоне СД.
Ключевые слова: экспериментальные модели; аллоксановый диабет; сахарный диабет; абсцессов печени.
Annotatsiya.
Qandli diabet negizida yuzaga keladigan har qanday kasalliklarni davolashda turli xil terapevtik va xirurgik yondashuvlarning samaradorligini baholashning dolzarb muammosi qondagi glyukoza darajasining doimiy o‘sishini ta’minlaydigan diabet modelining eksperimental shakllanishi hisoblanadi va diabet negizida turli jarayonlarning xususiyatlarini baholash uchun ob’ektiv tadqiqotlar o‘tkazishga, shuningdek, qandli diabet negizida hayvonlarning yuqori o‘limi bilan birga kechmasligiga imkon berdi.
Ushbu tadqiqotning maqsadi tajribada qandli diabetni modellashtirishning yangi usulini ishlab chiqish hisoblandi, bu beta—hujayralarning katta qismiga zarar etkazadigan, ammo alloksanning zararli ta’sirini kamaytirish orqali laboratoriya hayvonlarining katta o‘limiga olib keladigan diabetning etarli, oson takrorlanadigan modeliga erishishga imkon beradi.
Tadqiqotlar natijasida oshqozon osti bezi ichki sekretsiya bezlaridagi destruktiv jarayonlar negizida eksperimental hayvonlarda qonda qand darajasining doimiy o‘sishiga olib keldi. Qandli diabetni rivojlantirishning yangi usuli o‘limni 5% gacha kamaytirishga, bu esa qandli diabet negizida kasalliklarni davolashning turli usullari samaradorligini baholash uchun keyingi eksperimental tadqiqotlarda kichik bo‘lmagan ahamiyatga ega ekanligiga imkon beradi.
Kalit so‘zlar: tajriba modellari; alloksanli diabet; qandli diabet; jigar abssesslari.
Abstract.
An actual problem of evaluating the effectiveness of various therapeutic and surgical approaches in the treatment of any diseases occurring against the background of diabetes mellitus is the experimental formation of a diabetes model that would provide a stable increase in blood glucose levels and allow objective studies to assess the features of the course of various processes against the background of diabetes, and was not accompanied by a high mortality of animals in the stage of development of diabetes mellitus.The aim of this study was to develop a new method for modeling diabetes mellitus in an experiment, which will allow achieving an adequate, easily reproducible model of diabetes with damage to a significant part of beta cells, but the absence of high mortality in laboratory animals by reducing the damaging effect of alloxan. As a result of the research, it was possible to cause a persistent increase in blood sugar levels in experimental animals against the background of destructive processes in the endocrine glands of the pancreas. A new method for the formation of diabetes mellitus has reduced mortality to 5%, which is of great importance in further experimental studies to assess the effectiveness of various methods of treating diseases against the background of diabetes mellitus.
Keywords: experimental models; alloxan diabetes; diabetes mellitus; liver abscesses.
References
- 1. Beery AK, Zucker I. Sex bias in neuroscience and biomedical research. Neurosci Biobehav Rev. 2011;35:565–572.
- 2. Бибик Е.Ю. Изучение влияния частично гидрированных пиридинов, производных цианотиоацетамида, на показатели крови крыс с острым тетрациклиновым гепатитом. / Е.Ю. Бибик, Б.С. Кривоколыско, Е.П. Петлюк // Вестник ВолгГМУ. – 2019. – № 2 (70). – c. 42-46. – DOI: 10.19163/1994-9480-2019-2(70)-42-46.
- 3. Franconi F, Seghieri G, Canu S, Straface E, Campesi I, Malorni W. Are the available experimental models of type 2 diabetes appropriate for a gender perspective? Pharmacol Res. 2008;57:6-18.с
- 4. Ghasemi A, Khalifi S, Jedi S. Streptozotocin-nicotinamide-induced rat model of type 2 diabetes (review) Acta Physiol Hung. 2014;101:408–420.
- 5. Глыбочко П.В. Исходы у больных с тяжелым течением COVID-19, госпитализированных для респираторной поддержки в отделения реанимации и интенсивной терапии. / П.В. Глыбочко, В.В. Фомин, С.В. Моисеев // Клиническая фармакология и терапия. – 2020. – № 29 (3). – c. 25-36. – DOI: 10.32756/0869-5490- 2020-3-25-36 5. Глыбочко П.В. Исходы у больных с тяжелым течением COVID-19, госпитализированных для респираторной поддержки в отделения реанимации и интенсивной терапии. / П.В. Глыбочко, В.В. Фомин, С.В. Моисеев // Клиническая фармакология и терапия. – 2020. – № 29 (3). – c. 25-36. – DOI: 10.32756/0869-5490- 2020-3-25-36
- 6. Iannaccone PM, Jacob HJ. Rats! Dis Model Mech. 2009;2(5-6):206–210.
- 7. Islam MS, Loots du T. Experimental rodent models of type 2 diabetes: a review. Methods Find Exp Clin Pharmacol. 2009;31:249–261.
- 8. Yakubov F.R., Sapaev D.S., Khayitboeva K.K., Matniyazov B.M., Matkurbonov N.O. Prevalence and Causes of Pyogenic Liver Abscess in Patients with Diabetes Mellitus. American Journal of Medicine and Medical Sciences 2024, 14(2): 505-509. DOI: 10.5923/j.ajmms.20241402.69
- 9. King AJ. The use of animal models in diabetes research. Brit J Pharmacol. 2012;166:877–894.
- 10. Rees DA, Alcolado JC. Animal models of diabetes mellitus. Diabet Med. 2005;22:359–370.