NEONATAL GIPERBILIRUBINEMIYADA MARKAZIY ASAB TIZIMINING PERINATAL SHIKASTLANISHLARINING KLINIK VA DIAGNOSTIK JIHATLARI
- Авторы:Shavazi Nurali Mamedovich, Samiyeva Shaxnoza Utkurovna, Olimjonova Zuxra Orifjonovna
- Дата публикации:March 24, 2026
- Тип:Статья
- DOI: 10.64156/mju.9063 Скопировано
- Том / № Выпуска:Том 1 №2 (2026)
Аннотация
Annotatsiya: Yangi tug’ilgan chaqaloqlarning giperbilirubinemiyasi neonatal davrdagi eng keng tarqalgan patologiyalardan biri bo’lib, ba’zi hollarda markaziy asab tizimiga (MNS) toksik zarar yetkazishi mumkin. Tashxis qo’yish va davolashdagi yutuqlarga qaramay, bilirubin neyrotoksikligi perinatal MNSning og’ir shikastlanishi va keyinchalik doimiy nevrologik nuqsonlarning sababi bo’lib qolmoqda. Ushbu sharhda yangi tug’ilgan chaqaloqlarning giperbilirubinemiyasining klinik ko’rinishlari, diagnostika mezonlari, uzoq muddatli oqibatlari va bilirubin keltirib chiqaradigan miya shikastlanishi mexanizmlari bo’yicha dolzarb ma’lumotlar keltirilgan. Xavf omillarining roli, neyrovizualizatsiya salohiyati va salbiy oqibatlarning samarali oldini olish uchun erta aniqlashning ahamiyatiga alohida e’tibor qaratilgan.
Kalit suzlar: neonatal giperbilirubinemiya, bilirubin entsefalopatiyasi, MAT perinatal zararlanishlari, yadro sariqligi, yangi tug‘ilgan chaqaloqlar.
Аннотация: Неонатальная гипербилирубинемия — одна из самых распространённых патологий в неонатальном периоде, способная вызывать токсическое повреждение центральной нервной системы (ЦНС) в некоторых случаях. Несмотря на прогресс в области диагностики и лечения, билирубиновая нейротоксичность остаётся причиной тяжёлых перинатальных поражений ЦНС и последующего стойкого неврологического дефицита. В данном обзоре представлены современные данные о клинических проявлениях неонатальной гипербилирубинемии, диагностических критериях, долгосрочных последствиях, а также механизмах патогенеза повреждения мозга под действием билирубина. Особое внимание уделено роли факторов риска, возможностям нейровизуализации и важности раннего выявления для эффективной профилактики неблагоприятных исходов.
Ключевые слова: неонатальная гипербилирубинемия, билирубиновая энцефалопатия, перинатальные поражения, ядерная желтуха, новорожденные.
Abstract: Neonatal hyperbilirubinemia is one of the most common pathological conditions of infancy, which in some cases can lead to toxic damage to the central nervous system (CNS). Despite the introduction of modern diagnostic and treatment methods, bilirubin neurotoxicity remains a cause of severe perinatal CNS damage and the subsequent development of persistent neurological disorders. This review article presents current information on the clinical manifestations, diagnostic criteria, and long-term consequences of neonatal hyperbilirubinemia, as well as the pathogenesis of bilirubin-associated brain damage. Particular attention is given to the role of risk factors, the potential of neuroimaging, and the importance of early diagnosis to prevent adverse outcomes.
Keywords: neonatal hyperbilirubinemia, bilirubin encephalopathy, perinatal lesions, kernicterus, neonates.
References
- 1. Самиева Г. У., Карабаев Х. Э. Клинические особенности течения рецидивирующих стенозирующих ларинготрахеитов у детей
- 2. Самиева Г. У. Современные методы лечения острого стенозирующего ларинготрахеита у детей (обзор литературы) //Молодой ученый. – 2014. – №. 11. – С. 149-151.
- 3. Chiara Greco et al. Neonatal hyperbilirubinemia outcomes epidemiology. ISSN 2410-4280. 2025.
- 4. Effects of bilirubin on the development and electrical activity of neural circuits. Front Cell Neurosci. 2023.
- 5. Greco C. et al. Neonatal jaundice: outcomes and prevention // Semin Fetal Neonatal Med. 2023.
- 6. Neonatal hyperbilirubinemia and repercussions on neurodevelopment: a systematic review. PubMed. 2023.
- 1. Neonatal hyperbilirubinemia and bilirubin neurotoxicity in hospitalized neonates: US database analysis. PubMed. 2025.
- 7. Olusanya B.O. et al. Neonatal hyperbilirubinaemia: a global perspective // Lancet Child Adolesc Health. 2023.
- 8. Shapiro S.M. Chronic bilirubin encephalopathy // Semin Fetal Neonatal Med. 2022.
- 9. The Importance of Neuroimaging Follow-Up in Bilirubin-Induced Encephalopathy. MDPI Brain Sci. 2025.
- Watchko J.F., Tiribelli C. Bilirubin-induced neurologic damage — mechanisms and management approaches // N Engl J Med. 2022.